UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

przeciwny

Chronologizacja

SStp, SPXVI, SKN, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

psł. *protivьnъ, *pertivьnъ 'znajdujący się po drugiej stronie, leżący naprzeciw, przeciwległy; przeciwstawny, odmienny; nieprzyjemny, nieprzyjazny'

1. studiom syna

Definicja

taki, który sprzeciwia się czemuś lub komuś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie

Połączenia

przeciwny naturze, Bogu; małżeństwu; rządowi; prawu Bożemu, naturalnemu...; członkostwu w UE; terrorowi; stosowaniu broni, przemocy...; opłatom, podwyżkom; planom, propozycjom, reformom, rozwiązaniom, ustawom, wnioskom, wyborom, zmianom; podziałom; hipermarketom
absolutnie, bardzo, całkowicie, generalnie, głęboko, kategorycznie, konsekwentnie, radykalnie, stanowczo, zdecydowanie przeciwny
być przeciwnym

Cytaty

	[...] ja byłem przeciwny głosowaniu. Bo z głosowaniem zawsze jest tak, że jedni są za, drudzy przeciw, i koniec końców nic nie można ustalić. źródło: NKJP: Małgorzata Strękowska-Zaremba: Detektyw Kefirek i pierwszy trup, 2011
	Rodzice byli przeciwni studiom syna. źródło: NKJP: Janusz Miliszkiewicz: Przygoda bycia Polakiem, 2007
	Do [...] nowych świątyń należy [...] kościół św. Franciszka z Asyżu na Grabówce. Kościół był budowany w czasie totalitarnych rządów komunistycznych, tak bardzo przeciwnych Bogu i Kościołowi. źródło: NKJP: Piotr Proszowski: Rola Częstochowy, Tygodnik Regionalny „Gazeta Częstochowska”, 2004-12-23
	Za homoseksualizm karano [...] mężczyzn, gdyż uważano, że jest przeciwny naturze i niezgodny z Koranem. źródło: NKJP: Andrzej Chwalba: Historia Powszechna. Wiek XIX, 2008

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	przeciwny	przeciwny	przeciwny	przeciwne	przeciwna
D.	przeciwnego	przeciwnego	przeciwnego	przeciwnego	przeciwnej
C.	przeciwnemu	przeciwnemu	przeciwnemu	przeciwnemu	przeciwnej
B.	przeciwnego	przeciwnego	przeciwny	przeciwne	przeciwną
N.	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwną
Ms.	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnej
W.	przeciwny	przeciwny	przeciwny	przeciwne	przeciwna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	przeciwni	przeciwni	przeciwne	przeciwne
D.	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych
C.	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym
B.	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych	przeciwne
N.	przeciwnymi	przeciwnymi	przeciwnymi	przeciwnymi
Ms.	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych
W.	przeciwni	przeciwni	przeciwne	przeciwne

Składnia

	+	przeciwny	+	(CZEMU/KOMU)
szyk: tylko postpozycja

2. pogląd

Definicja

taki, który jest krańcowo różny od obiektu tego samego rodzaju i wyklucza się z nim wzajemnie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Relacje znaczeniowe

synonimy:

odwrotny, przeciwstawny

Połączenia

argument, biegun, pogląd, wniosek; efekt, skutek przeciwny; opcja, postawa, strona, tendencja, teza; płeć przeciwna; stanowisko, twierdzenie, założenie, zdanie przeciwne; dowody, głosy, opinie, rzeczy przeciwne
całkiem, całkowicie, diametralnie, dokładnie, zupełnie przeciwny
wprost przeciwny

Cytaty

	Zaledwie 30 proc. badanych było zdania, że Polacy są dobrymi kierowcami, przeciwny pogląd reprezentowało aż 55 proc. źródło: NKJP: Adam Grzeszak: Polska jazda, Polityka, 2000-07-29
	Słuchanie [...] pseudonaukowych wskazań prowadzi często do skutków przeciwnych niż zamierzone. źródło: NKJP: Jerzy Duszyński: Głodówka, czyli biochemik o odchudzaniu, 1997-11-28
	Mój polemista za pomyłkę uważał przekład jako taki, przekład w ogóle, uważał go za coś przeciwnego literaturze. źródło: NKJP: Zbigniew Kruszyński: Na lądach i morzach : opisy i opowiadania, 1999
	Sąd nie uznał dowodów przeciwnych, tj. wyjaśnień oskarżonego, zeznań pokrzywdzonych, świadków [...]. źródło: NKJP: POSTANOWIENIE Z DNIA 28 WRZEŚNIA 2005 R., V KK 9/05, Orzecznictwo Sądu Najwyższego, Izba Karna, 2005-09-28

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	przeciwny	przeciwny	przeciwny	przeciwne	przeciwna
D.	przeciwnego	przeciwnego	przeciwnego	przeciwnego	przeciwnej
C.	przeciwnemu	przeciwnemu	przeciwnemu	przeciwnemu	przeciwnej
B.	przeciwnego	przeciwnego	przeciwny	przeciwne	przeciwną
N.	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwną
Ms.	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnej
W.	przeciwny	przeciwny	przeciwny	przeciwne	przeciwna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	przeciwni	przeciwni	przeciwne	przeciwne
D.	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych
C.	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym
B.	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych	przeciwne
N.	przeciwnymi	przeciwnymi	przeciwnymi	przeciwnymi
Ms.	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych
W.	przeciwni	przeciwni	przeciwne	przeciwne

Składnia

	+	przeciwny	+	(do CZEGO)
szyk: neutralny

3. brzeg rzeki

Definicja

taki, który znajduje się naprzeciw obiektu tego samego rodzaju

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni ułożenie względem siebie

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

drugi I

Połączenia

przeciwny brzeg, kąt (izby, pokoju...), koniec (placu, pokoju ...), kraniec; przeciwna ściana

Cytaty

	Trzeba będzie wejść do rowu i ostrzelać przeciwny brzeg lasu - deliberował półgłosem. źródło: NKJP: Jan Józef Szczepański: Polska jesień, 1995
	[...] w przeciwnym kącie pokoju stała umywalnia, jeszcze sprzed pierwszej wojny – mahoniowa komoda z miednicą i dzbankiem pod podnoszonym blatem. źródło: NKJP: Jacek Dehnel: Balzakiana, 2008
	Usiedliśmy na drewnianych ławeczkach po przeciwnych burtach. źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Wniebowstąpienie, 2006
	Kilku pasażerów jadących na gapę [...] pośpiesznie poczęło się przepychać ku przeciwnemu krańcowi wagonu [...]. źródło: NKJP: Jerzy Andrzejewski: Noc i inne opowiadania, 2001

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	przeciwny	przeciwny	przeciwny	przeciwne	przeciwna
D.	przeciwnego	przeciwnego	przeciwnego	przeciwnego	przeciwnej
C.	przeciwnemu	przeciwnemu	przeciwnemu	przeciwnemu	przeciwnej
B.	przeciwnego	przeciwnego	przeciwny	przeciwne	przeciwną
N.	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwną
Ms.	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnej
W.	przeciwny	przeciwny	przeciwny	przeciwne	przeciwna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	przeciwni	przeciwni	przeciwne	przeciwne
D.	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych
C.	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym
B.	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych	przeciwne
N.	przeciwnymi	przeciwnymi	przeciwnymi	przeciwnymi
Ms.	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych
W.	przeciwni	przeciwni	przeciwne	przeciwne

4. kierunek

Definicja

taki, który jest skierowany lub odbywa się w drugą stronę

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni kierunek

Relacje znaczeniowe

synonimy:

odwrotny

Połączenia

przeciwny kierunek; przeciwna strona
całkiem, całkowicie, dokładnie, krańcowo, skrajnie przeciwny

Cytaty

	Od policjantów dzieci dowiedziały się, że jeżeli nie ma chodnika, to należy iść lewą stroną pobocza, w kierunku przeciwnym do jazdy samochodów. źródło: NKJP: (ŁUCZ): Drogowe przepisy, Gazeta Krakowska, 2002-03-08
	[...] nagle pojawiło się na ulicy dwóch umundurowanych policjantów. Szli z przeciwnych stron ku sobie. źródło: NKJP: Marek Krajewski: Dżuma w Breslau, 2007
	Z całej siły zacząłem kręcić kierownicą w przeciwną stronę. Chciałem ominąć ludzi. Tylne koła straciły przyczepność. źródło: NKJP: Jacek Głębski: Droga do Ite, 2006
	[...] przystanął i [...] obejrzał się za idącą chodnikiem w przeciwnym kierunku dziewczyną. źródło: NKJP: Jerzy Andrzejewski: Noc i inne opowiadania, 2001
	Pomalowani na czerwono świętymi farbami Indianie poruszali się rytmicznie w kierunku przeciwnym do ruchu wskazówek zegara, najpierw wolno, potem szybciej i szybciej [...]. źródło: NKJP: Zbigniew Teplicki: Wielcy Indianie Ameryki Północnej, 1994

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	przeciwny	przeciwny	przeciwny	przeciwne	przeciwna
D.	przeciwnego	przeciwnego	przeciwnego	przeciwnego	przeciwnej
C.	przeciwnemu	przeciwnemu	przeciwnemu	przeciwnemu	przeciwnej
B.	przeciwnego	przeciwnego	przeciwny	przeciwne	przeciwną
N.	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwną
Ms.	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnej
W.	przeciwny	przeciwny	przeciwny	przeciwne	przeciwna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	przeciwni	przeciwni	przeciwne	przeciwne
D.	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych
C.	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym
B.	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych	przeciwne
N.	przeciwnymi	przeciwnymi	przeciwnymi	przeciwnymi
Ms.	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych
W.	przeciwni	przeciwni	przeciwne	przeciwne

Składnia

	+	przeciwny	+	(do CZEGO)
szyk: neutralny

5. wiatr

Definicja

taki, który przemieszcza się w kierunku odwrotnym do tego, w którym się poruszamy

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni kierunek

CZŁOWIEK I PRZYRODA Pogoda zjawiska atmosferyczne

Połączenia

przeciwny prąd, wiatr

Cytaty

Był to mój pierwszy start w biegu maratońskim. Ciężka trasa - przez prawie 30 km wzniesienia, przeciwny wiatr i temperatura 22 stopnie ciepła sprawiły, że było to dla mnie bardzo trudne doświadczenie biegowe.

źródło: NKJP: (RL): Sukces makowian na Majorce, Dziennik Polski, 2001-01-09

Podróż trwała długo. Przeciwne wiatry, prądy i sztormy opóźniały przeprawę.

źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Opowiadania i donosy 1980-1989, 1989

[...] przeciwne prądy morskie utrudniały nam żeglugę [...].

źródło: NKJP: Arkady Fiedler: Orinoko, 1957

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	przeciwny	przeciwny	przeciwny	przeciwne	przeciwna
D.	przeciwnego	przeciwnego	przeciwnego	przeciwnego	przeciwnej
C.	przeciwnemu	przeciwnemu	przeciwnemu	przeciwnemu	przeciwnej
B.	przeciwnego	przeciwnego	przeciwny	przeciwne	przeciwną
N.	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwną
Ms.	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnej
W.	przeciwny	przeciwny	przeciwny	przeciwne	przeciwna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	przeciwni	przeciwni	przeciwne	przeciwne
D.	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych
C.	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym
B.	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych	przeciwne
N.	przeciwnymi	przeciwnymi	przeciwnymi	przeciwnymi
Ms.	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych
W.	przeciwni	przeciwni	przeciwne	przeciwne

Składnia

	+	przeciwny	+	Rz[sub]nieżywotny[/sub]
szyk: neutralny

6. zespół

Definicja

taki, który rywalizuje z kimś w jakimś konkursie lub w walce sportowej

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport osoby i organizacje związane ze sportem

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny gry i zabawy

Połączenia

przeciwny zespół; przeciwna drużyna

Cytaty

Niestety, burdy między kibicami przeciwnych drużyn zdarzają się co jakiś czas.

źródło: NKJP: Łukasz Fijałkowski: Toruń: Nowe przepisy o bezpieczeństwie na stadionach mają pomóc policji skuteczniej walczyć z chuliganami, Gazeta Pomorska, 2009-08-04

Na finał składały się trzy części; w pierwszej trzyosobowe zespoły losowały po dwa pytania, w drugiej rozpoznawały postacie na zdjęciach, w trzeciej wyznaczały z listy pytania dla przeciwnego zespołu.

źródło: NKJP: Płońsk: Dzień Patrona na Płockiej, 2003-11-18

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	przeciwny	przeciwny	przeciwny	przeciwne	przeciwna
D.	przeciwnego	przeciwnego	przeciwnego	przeciwnego	przeciwnej
C.	przeciwnemu	przeciwnemu	przeciwnemu	przeciwnemu	przeciwnej
B.	przeciwnego	przeciwnego	przeciwny	przeciwne	przeciwną
N.	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwną
Ms.	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnej
W.	przeciwny	przeciwny	przeciwny	przeciwne	przeciwna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	przeciwni	przeciwni	przeciwne	przeciwne
D.	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych
C.	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym	przeciwnym
B.	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych	przeciwne
N.	przeciwnymi	przeciwnymi	przeciwnymi	przeciwnymi
Ms.	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych	przeciwnych
W.	przeciwni	przeciwni	przeciwne	przeciwne

Frazeologizmy

w przeciwnym razie
w przeciwnym wypadku
w przeciwnym przypadku

Data ostatniej modyfikacji: 20.01.2014