Chronologizacja
Odmiana
część mowy: przysłówek
Pochodzenie
Zob. prosty
1. bez ogródek
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język mówienie
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | bez ogródek, bez owijania w bawełnę, otwarcie I, prosto z mostu, wręcz I |
Połączenia
- mówić wprost, nazywać wprost, odpowiedzieć wprost, oznajmić wprost, poprosić wprost, powiedzieć wprost, rzec wprost, sformułować wprost,zapytać wprost
- zupełnie wprost, całkiem wprost
Cytaty
|
Nie powiedziała wprost, co powinien zrobić z tą prawniczą gadką, ale taka sugestia wyraźnie wisiała w powietrzu. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Afrykanka, 2005 |
|
|
Otóż Selye mówił wprost: „pocałunek może wywołać wyraźny stres”. źródło: NKJP: Marek Jarosz: Poznawanie Świata, 2005 |
|
|
Inną metodą jest unikanie krytykowania wprost katolicyzmu i ludzi Kościoła, przy całym nacisku skierowanym na przesunięcie norm moralnych. źródło: NKJP: Roman Graczyk: Nie tylko pychota żywota: Gazeta Wyborcza, 1994-05-13 |
Składnia
| tylko Cz | + | wprost | + |
|
2. bezpośrednio
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | bezpośrednio, prosto |
Połączenia
- wprost do domu, wprost do męża, wprost na oddział, wprost od krowy, wprost ze stacji, wprost z lotniska, wprost z miski
- kierować się wprost na, mówić wprost do, położyć wprost na, przyjechać wprost z, spojrzeć wprost na, trafić wprost do, ubrać wprost na, zrzucić wprost z
Cytaty
|
Z góry się zakłada, że utwór literacki, usytuowany tematycznie w naturalnym pejzażu pobrużdżonym pługiem, ze światłem branym wprost ze słońca, z wodą czerpaną wprost z rzeki, nie przedrze się przez wysokie progi myślenia o ludzkiej kondycji na planecie Ziemia. źródło: NKJP: Zbigniew Bieńkowski: Przyszłość… przeszłości, 1996 |
|
|
Przysiadłszy na ziemi oparła łokcie na tapczanie i tchnąc świeżością wprost w twarz chorego, świergotała. źródło: NKJP: Zofia Kossak: Błogosławiona wina, 1996 |
|
|
Wtenczas zasłaniał buzię, żeby nie było widać uśmiechu, dalej symulował nieszczęście, póki matka nie zwróciła się wprost do niego. źródło: NKJP: Maria Kuncewiczowa: Cudzoziemka, 1995 |
|
|
Wówczas ten z góry zachwiał się i - straciwszy równowagę - runął w dół z wrzaskiem wprost na Adamusa. źródło: NKJP: Leon Kruczkowski: Kordian i cham , 1979 |
|
|
Wokół buzował tłum przekupniów i kupujących w hałasie, ścisku i gwarze, oblegając stragany, pochylając się nad towarami rozłożonymi wprost na matach, przebierając, wybierając, kaprysząc i targując zajadle. źródło: NKJP: Jerzy Krzysztoń: Wielbłąd na stepie, 1998 |
Składnia
| tylko Cz | + | wprost | + |
|
3. prosto
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości przestrzeni kierunek
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | na wprost I, prosto |
Połączenia
- wprost do słońca, wprost ku bratu, wprost na drzewo, wprost pod samochód
- biec wprost ku, iść wprost na, jechać wprost do, podążać wprost do
Cytaty
|
Z twarzą nabiegłą krwią rudy człowiek parł wprost na rzęsiście oświetloną werandę. źródło: NKJP: Bruno Jasieński: Palę Paryż, 1974 |
|
|
To sąsiad Jefim, ojciec Ninki, szedł wprost ku niemu. źródło: NKJP: Włodzimierz Pawluczuk: Judasz, 2004 |
|
|
[...] klacz wspięła się na tylne nogi, asystenci pierzchli, klacz pędziła wprost na boczny mur ogrodzenia, stały tam ciężarówki ze sprzętem filmowym, kręcili się żołnierze-statyści [...] źródło: NKJP: Wilhelm Mach: Góry nad Czarnym Morzem, 1984 |
|
|
Wszedł jak zwykle przez kuchnię; idąc przez jadalnię, nie zauważył matki, skierował się wprost do swego pokoju. źródło: NKJP: Jan Parandowski: Niebo w płomieniach, 1988 |
Składnia
| tylko Cz | + | wprost | + |
|