UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

nowożytny

Chronologizacja

SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. nowy, życie, żyć

1. okres

Definicja

przypadający na czasy od końca XV wieku do dziś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu upływ czasu

Połączenia

  • okres nowożytny; nowożytna epoka, era; historia; forma czegoś; doba nowożytna; nowożytne czasy; dzieje

Cytaty

Społeczność uniwersytetu zbierała się według fakultetów i nacji w kościołach, klasztorach, które udzielały mu gościny, często w wynajętych pokojach prywatnych. Swoich własnych gmachów dorobiły się uniwersytety dopiero u progu ery nowożytnej.

źródło: NKJP: Daniel Olszewski: Dzieje chrześcijaństwa w zarysie, 1996

Ekspozycja obrazuje dzieje Gniezna w średniowieczu i w czasach nowożytnych oraz dzieje Piastów, a spektakl audiowizualny przedstawia kulturę Polski Piastów.

źródło: NKJP: Włodzimierz Łęcki: Wielkopolska : przewodnik, 1989

Kończy się to stulecie, najbardziej burzliwe w nowożytnych dziejach Europy i świata, stulecie, które rozpoczęło się od konfliktów na Bałkanach, I wojny światowej, wydarzeń w Rosji, powstania Jugosławii.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 09.05.1996

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. nowożytny
nowożytny
nowożytny
nowożytne
nowożytna
D. nowożytnego
nowożytnego
nowożytnego
nowożytnego
nowożytnej
C. nowożytnemu
nowożytnemu
nowożytnemu
nowożytnemu
nowożytnej
B. nowożytnego
nowożytnego
nowożytny
nowożytne
nowożytną
N. nowożytnym
nowożytnym
nowożytnym
nowożytnym
nowożytną
Ms. nowożytnym
nowożytnym
nowożytnym
nowożytnym
nowożytnej
W. nowożytny
nowożytny
nowożytny
nowożytne
nowożytna
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. nowożytni
nowożytni
nowożytne
nowożytne
D. nowożytnych
nowożytnych
nowożytnych
nowożytnych
C. nowożytnym
nowożytnym
nowożytnym
nowożytnym
B. nowożytnych
nowożytnych
nowożytnych
nowożytne
N. nowożytnymi
nowożytnymi
nowożytnymi
nowożytnymi
Ms. nowożytnych
nowożytnych
nowożytnych
nowożytnych
W. nowożytni
nowożytni
nowożytne
nowożytne

2. świat

Definicja

taki, jaki był i jest w okresie od końca XV wieku do dziś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu upływ czasu

Połączenia

  • nowożytny świat; nowożytny naród, język; nowożytna Europa, Grecja, Polska, ...; cywilizacja, demokracja; filozofia, kultura, literatura, nauka, sztuka; mentalność; idea, teoria; olimpiada; nowożytne państwo, społeczeństwo; nowożytne igrzyska; badania

Cytaty

Tym, czym była Grecja dla świata starożytnego, tym była Francja dla świata nowożytnego i rola jej się kończy. Francja przestała żyć, Francja już tylko działa.

źródło: NKJP: Andrzej Bobkowski: Szkice piórkiem : (Francja 1940-1944), 1957

Kartezjusz uznawany jest za ojca nowożytnej kultury filozoficznej – cały późniejszy rozwój filozofii europejskiej wykazuje wyraźne ślady wpływów kartezjanizmu.

źródło: NKJP: Roman Murawski: Filozofia matematyki : zarys dziejów, 1986

W historii nowożytnej myśli ekonomicznej przyjmuje się, że zwarty system teoretyczny opisujący podstawy kapitalistycznego sposobu produkcji został stworzony przez fizjokratyzm, chociaż elementy systemowego podejścia do gospodarki spotykamy już w poglądach kameralistów niemieckich.

źródło: NKJP: Stanisław Owsiak: Finanse publiczne, 1998

Za „działacza stulecia” uznano twórcę nowożytnego ruchu olimpijskiego, barona Pierre'a de Coubertina.

źródło: NKJP: Pele i de Coubertin, Dziennik Polski, 1999-12-20

Licealiści dodatkowo zdają wybrany przez siebie nowożytny język obcy.

źródło: NKJP: Wojciech Staszewski, Matura bez granic, Gazeta Wyborcza, 1993-03-09

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. nowożytny
nowożytny
nowożytny
nowożytne
nowożytna
D. nowożytnego
nowożytnego
nowożytnego
nowożytnego
nowożytnej
C. nowożytnemu
nowożytnemu
nowożytnemu
nowożytnemu
nowożytnej
B. nowożytnego
nowożytnego
nowożytny
nowożytne
nowożytną
N. nowożytnym
nowożytnym
nowożytnym
nowożytnym
nowożytną
Ms. nowożytnym
nowożytnym
nowożytnym
nowożytnym
nowożytnej
W. nowożytny
nowożytny
nowożytny
nowożytne
nowożytna
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. nowożytni
nowożytni
nowożytne
nowożytne
D. nowożytnych
nowożytnych
nowożytnych
nowożytnych
C. nowożytnym
nowożytnym
nowożytnym
nowożytnym
B. nowożytnych
nowożytnych
nowożytnych
nowożytne
N. nowożytnymi
nowożytnymi
nowożytnymi
nowożytnymi
Ms. nowożytnych
nowożytnych
nowożytnych
nowożytnych
W. nowożytni
nowożytni
nowożytne
nowożytne
Data ostatniej modyfikacji: 01.04.2011
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj