UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

ponadczasowy

Chronologizacja

1904, NFJP

Odmiana

część mowy: przymiotnik


Stopień równy

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. ponadczasowy
ponadczasowy
ponadczasowy
ponadczasowe
ponadczasowa
D. ponadczasowego
ponadczasowego
ponadczasowego
ponadczasowego
ponadczasowej
C. ponadczasowemu
ponadczasowemu
ponadczasowemu
ponadczasowemu
ponadczasowej
B. ponadczasowego
ponadczasowego
ponadczasowy
ponadczasowe
ponadczasową
N. ponadczasowym
ponadczasowym
ponadczasowym
ponadczasowym
ponadczasową
Ms. ponadczasowym
ponadczasowym
ponadczasowym
ponadczasowym
ponadczasowej
W. ponadczasowy
ponadczasowy
ponadczasowy
ponadczasowe
ponadczasowa
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. ponadczasowi
ponadczasowi
ponadczasowe
ponadczasowe
D. ponadczasowych
ponadczasowych
ponadczasowych
ponadczasowych
C. ponadczasowym
ponadczasowym
ponadczasowym
ponadczasowym
B. ponadczasowych
ponadczasowych
ponadczasowych
ponadczasowe
N. ponadczasowymi
ponadczasowymi
ponadczasowymi
ponadczasowymi
Ms. ponadczasowych
ponadczasowych
ponadczasowych
ponadczasowych
W. ponadczasowi
ponadczasowi
ponadczasowe
ponadczasowe

Pochodzenie

Być może kalka niem. überzeitlich; zob. ponad, czas

1. problem

Definicja

taki, który nigdy nie traci aktualności, a jego wartość trwa niezależnie od zmieniających się okoliczności

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Połączenia

  • ponadczasowy charakter, symbol, wymiar czegoś; ponadczasowy temat; model ponadczasowy; ponadczasowa elegancja, mądrość, prawda; ponadczasowe dzieło, piękno; myślenie; ponadczasowe rzeczy, zasady
  • klasyczny i ponadczasowy, powszechne i ponadczasowe, trwałe i ponadczasowe, uniwersalne i ponadczasowe

Cytaty

[...] przemówienie Waszyngtona, choć zawierało wiele ponadczasowych i generalnych sformułowań, wyrosło z konkretnej atmosfery politycznej, w jakiej znalazły się Stany Zjednoczone w połowie lat dziewięćdziesiątych XVIII w.

źródło: NKJP: Longin Pastusiak: Prezydenci Stanów Zjednoczonych Ameryki, 1999

Do dziś adepci medycyny, kończący studia, ślubują uroczyście dochować zasad zawartych w hipokratejskiej przysiędze. Jest uważana za ponadczasowy, syntetyczny zapis wymogów etycznych stawianych lekarzom.

źródło: NKJP: Andrzej Szczeklik: Kore: o chorych, chorobach i poszukiwaniu duszy medycyny, 2007

Bohaterowie „Dżumy” Camusa czy „Władcy much” Goldinga mają imiona i życiorysy, a przecież wspomniane historie poruszają ponadczasowe problemy.

źródło: NKJP: Jakub Jałowiczor: Miasto, które nie dorosło do demokracji, Esensja, 2009-11-08

W wiosennej modzie dominować będą naturalne kolory. Jak zwykle niezastąpiona będzie ponadczasowa i niewinna biel.

źródło: NKJP: KS: Czekoladowy smak wiosny, Gazeta Poznańska, 2006-03-11

Istotą niezaprzeczalnego i ponadczasowego sukcesu Bowie'ego jest nie tylko talent, pracowitość oraz umiejętność wykorzystywania sprzyjających okoliczności, ale także zręczność, z jaką porusza się na pograniczu wielu sztuk, wyślizgując się wszelkim definicjom i manipulując symbolami.

źródło: NKJP: Bowie - ikona w stylu Glamour, Glamour, nr 6, 2003

2. Bóg

Definicja

książk. 
taki, którego nie można scharakteryzować ze względu na czas, w którym istnieje, ponieważ kategoria czasu go nie dotyczy

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu

Relacje znaczeniowe

synonimy:  bezczasowy, pozaczasowy

Cytaty

Czy miłość ponadczasową, niekończącą się wraz z życiem, można wyrazić w muzyce? Próby tej podjął się Ryszard Wagner w operze Tristan i Izolda.

źródło: NKJP: Andrzej Szczeklik: Kore: o chorych, chorobach i poszukiwaniu duszy medycyny, 2007

W intuicji idei często doświadczamy ponadczasowego, pozaprzestrzennego rozbłysku żywego ducha. A owo błyskawiczne poznanie długo jest przetwarzane przez myślenie.

źródło: NKJP: Jerzy Prokopiuk: Herezja znaczy wolność, 2008

Dla greckich filozofów, posądzanych niekiedy przez współczesnych o ateizm, niebo było ponadczasowym, pozbawionym przestrzeni królestwem czystego ducha, czystej myśli, czystego poznania odwiecznych, niezmiennych idei.

źródło: NKJP: Zdzisław Józef Kijas: Niebo w domu Ojca, czyściec dla kogo, piekło w oddaleniu, 2010

Białym ludziom może się to wydawać niezwykłe, ale Indianie na co dzień żyją bez kalendarzy, bez zegarków, nie mierzą mijającego czasu, więc dla nich taki rodzaj ponadczasowego niebytu to stan naturalny.

źródło: NKJP: Artur Cieślar: Kobieta metafizyczna. Rozmowy Artura Cieślara, 2005

Zastosowanie tych metod może być punktem zwrotnym w naszym życiu, gdyż dają one poprzez Wyższą Jaźń poczucie jedności i łączności z [...] Wieczną Istotą, absolutnie jedyną, nienaruszoną, kompletną, doskonałą, niepodzielną, ponadczasową, bez formy i wieku, bez twarzy i kształtu [...].

źródło: NKJP: Stefan Bukowski: Reiki, 2005

Data ostatniej modyfikacji: 23.06.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json