Chronologizacja
1.a wyobraźnia
Definicja
Pochodzenie
łac. phantasia 'wyobraźnia, wyobrażenie; idea, zamysł'
z gr. phantasía 'pojawienie się'
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | imaginacja, wyobraźnia |
Połączenia
- artystyczna, baśniowa, kulinarna, literacka, poetycka; bogata, bujna, chorobliwa, duża, nieokiełznana, niepohamowana, wielka, wybujała fantazja
- fantazja autora, pisarza
- fantazja i pomysłowość, fantazja i wyobraźnia; fantazja i pomysły; humor i fantazja, polot i fantazja
- twór, wytwór; brak, odrobina; granica, pogranicze fantazji
- pełen fantazji
- pozbawiony fantazji
- pobudzać, rozbudzić/rozbudzać; mieć fantazję
Cytaty
|
Trzeba mieć naprawdę dużą fantazję, aby wyobrazić sobie, że setki tysięcy wiejskich kobiet będzie jeździć do sklepów po zakupy w kaskach ochronnych czy tysiące rolników będzie jeździć z kosą na pole w kasku za 200 zł. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 24.07.2001 |
|
|
[...] uczestnicy wykazali się niezwykłą fantazją i pomysłowością. Ich zadaniem było stworzenie [...] baśniowej krainy, nadanie jej nazwy, stworzenie herbu i hymnu. źródło: NKJP: Kamila Kowalczyk: Zajęcia w bibliotece na os. Chrobrego w Nakle, Nakielski Czas, 2007-07-25 |
|
|
Cechowała ją chorobliwa fantazja, nieumiejętność rozgraniczania wyimaginowanych sytuacji od rzeczywistości, przy wybitnej inteligencji i fenomenalnej pamięci. źródło: NKJP: Wariacje na temat plotki, Dziennik Polski, 2001-07-21 |
|
|
Przy odrobinie fantazji można sobie wyobrazić, że za chwilę w obu końcach ulicy pojawią się dwaj dżentelmeni z coltami i rozegra się kulminacyjna scena westernu. źródło: NKJP: Przemysław Konopka, Gazeta Wyborcza, 1994-08-05 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | fantazja |
fantazje |
|
| D. | fantazji |
fantazji |
neut |
| przestarz. fantazyj |
char | ||
| C. | fantazji |
fantazjom |
|
| B. | fantazję |
fantazje |
|
| N. | fantazją |
fantazjami |
|
| Ms. | fantazji |
fantazjach |
|
| W. | fantazjo |
fantazje |
Inne uwagi
Zwykle lp
1.b wytwór wyobraźni
Definicja
Pochodzenie
łac. phantasia 'wyobraźnia, wyobrażenie; idea, zamysł'
z gr. phantasía 'pojawienie się'
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | imaginacja |
Połączenia
- czysta, senna fantazja; dziecięce, męskie; erotyczne, seksualne fantazje
- fantazja i rzeczywistość; fantazje i marzenia
- kraina, sfera, świat fantazji
- snuć fantazje
Cytaty
|
Pewna znajoma opowiadała mi o swej dziecięcej fantazji z czasów wojny. Jako mała dziewczynka zagubiona pośród ogromu zniszczeń, grozy i cierpienia wymyśliła sobie, że ma pieska. źródło: NKJP: Wojciech Eichelberger: O co pytają dzieci? O miłości i wychowaniu, 1999 |
|
|
Nie chce się jej też zastanawiać nad tym, co przeżyła wczorajszego wieczoru, a co [...] przypomina senną fantazję, wytwór nieoczekiwanych skojarzeń, jakie rodzą się w uwolnionym od kontroli mózgu. źródło: NKJP: Ewa Cechnicka: Znak Anny, 1997 |
|
|
Twórczość polega na przełamaniu pewnych schematów myślenia, umiejętności [...] wcielania w życie swoich marzeń i fantazji. źródło: NKJP: Twórcze myślenie, Dziennik Polski, 2000-10-03 |
|
|
Wyrywał się wówczas jak uczeń ze szkoły w swój świat fantazji, marzeń i wrażeń i wtedy był właśnie najświetniejszy. źródło: NKJP: Józef Czapski: Patrząc, 1997 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | fantazja |
fantazje |
|
| D. | fantazji |
fantazji |
neut |
| przestarz. fantazyj |
char | ||
| C. | fantazji |
fantazjom |
|
| B. | fantazję |
fantazje |
|
| N. | fantazją |
fantazjami |
|
| Ms. | fantazji |
fantazjach |
|
| W. | fantazjo |
fantazje |
2. zachcianka
Definicja
Pochodzenie
łac. phantasia 'wyobraźnia, wyobrażenie; idea, zamysł'
z gr. phantasía 'pojawienie się'
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | zachcianka | |
| hiperonimy: | chęć, ochota |
Połączenia
- mieć fantazję
Cytaty
|
Natychmiast spytałam Kaziutka, czy on też ma fantazję się żenić, bo może teraz nastała jakaś moda w „Naszych Wiadomościach” na interesy rodzinne? źródło: NKJP: Barbara Kosmowska: Prowincja, 2002 |
|
|
Nie ma żadnych przeszkód, aby ktoś, kto ma taką fantazję, wsparł finansowo telewizję publiczną. źródło: NKJP: Wasalmy się, Dziennik Polski, 2001-06-29 |
|
|
Przyjechał do tej pipidówy z Warszawy. Ot, taką miał fantazję. źródło: NKJP: Mariusz Sieniewicz: Czwarte niebo, 2003 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | fantazja |
fantazje |
|
| D. | fantazji |
fantazji |
neut |
| przestarz. fantazyj |
char | ||
| C. | fantazji |
fantazjom |
|
| B. | fantazję |
fantazje |
|
| N. | fantazją |
fantazjami |
|
| Ms. | fantazji |
fantazjach |
|
| W. | fantazjo |
fantazje |
Inne uwagi
Zwykle lp
3. śmiałość
Definicja
Pochodzenie
łac. phantasia 'wyobraźnia, wyobrażenie; idea, zamysł'
z gr. phantasía 'pojawienie się'
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | animusz |
Połączenia
- góralska, kawaleryjska, młodzieńcza, polska, ułańska; wielka fantazja
- fantazja i odwaga; rozmach i fantazja
- fantazja poniosła kogoś
- dać się ponieść fantazji
- robić coś dla fantazji
- robić coś z fantazją
Cytaty
|
Zdobywających ligowe doświadczenie młodych zawodników wyraźnie poniosła młodzieńcza fantazja. Popełniali wiele błędów. źródło: NKJP: /sid/: Wygrana na życzenie, Echo Dnia, 2005-10-17 |
|
|
[...] w następnym stuleciu my, Polacy, ze swoją bohaterską historią, z kawaleryjską fantazją, co kazała zawsze - czasem może niepotrzebnie - ginąć za Ojczyznę, a także z naszymi wadami [...] nic się nie zmienimy. źródło: NKJP: Adam Hollanek: ..3...2...1... Co najważniejsze, czyli co lubię, 1996 |
|
|
[...] kierowca miał wybitnie ułańską fantazję i lubił wyprzedzać na zakrętach pod górę [...]. źródło: NKJP: Łowcy zaćmień, Dziennik Polski, 2001-06-30 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | fantazja |
fantazje |
|
| D. | fantazji |
fantazji |
neut |
| przestarz. fantazyj |
char | ||
| C. | fantazji |
fantazjom |
|
| B. | fantazję |
fantazje |
|
| N. | fantazją |
fantazjami |
|
| Ms. | fantazji |
fantazjach |
|
| W. | fantazjo |
fantazje |
4. utwór muzyczny
Definicja
Pochodzenie
niem. Fantasie
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka muzyka
Połączenia
- fantazja f-moll
- fantazja na temat
- fantazja i fuga
- grać, wykonać fantazję
Cytaty
|
W pierwszym etapie soliści będą grać fantazje Telemanna, sonaty Ysaye'a i kaprysy Paganiniego, a w drugim - utwory Bacha, Bartóka i jeden dowolny. źródło: NKJP: Jerzy Jachowicz, Gazeta Wyborcza, 1995-02-28 |
|
|
Mieczysław Tomaszewski jest zdania, że w Chopinowskiej Fantazji f-moll pozostały ślady dwóch utworów Kurpińskiego - Litwinki i właśnie Marsza obozowego [...]. źródło: NKJP: Krzysztof Bilica: Wokół Chopina i Polski, 2005 |
|
|
Po przerwie zabrzmiały Fantazja i fuga g-moll BWV 542, Sonata triowa e-moll BWV 528 oraz Passacaglia c-moll BWV 582. źródło: NKJP: Anna Woźniakowska: Potęga brzmienia, Dziennik Polski - Kultura, 2002-04-25 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | fantazja |
fantazje |
|
| D. | fantazji |
fantazji |
neut |
| przestarz. fantazyj |
char | ||
| C. | fantazji |
fantazjom |
|
| B. | fantazję |
fantazje |
|
| N. | fantazją |
fantazjami |
|
| Ms. | fantazji |
fantazjach |
|
| W. | fantazjo |
fantazje |