UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

płaski

Chronologizacja

1455, SStp

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	płaski	płaski	płaski	płaskie	płaska
D.	płaskiego	płaskiego	płaskiego	płaskiego	płaskiej
C.	płaskiemu	płaskiemu	płaskiemu	płaskiemu	płaskiej
B.	płaskiego	płaskiego	płaski	płaskie	płaską
N.	płaskim	płaskim	płaskim	płaskim	płaską
Ms.	płaskim	płaskim	płaskim	płaskim	płaskiej
W.	płaski	płaski	płaski	płaskie	płaska

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	płascy	płascy	płaskie	płaskie
D.	płaskich	płaskich	płaskich	płaskich
C.	płaskim	płaskim	płaskim	płaskim
B.	płaskich	płaskich	płaskich	płaskie
N.	płaskimi	płaskimi	płaskimi	płaskimi
Ms.	płaskich	płaskich	płaskich	płaskich
W.	płascy	płascy	płaskie	płaskie

Pochodzenie

psł. *plaskъ

W staropolskim używane trzy formy: płaski, plaski i płoski; słowiańskie odpowiedniki ma tylko postać płoski; rekonstruuje się dwie formy prasłowiańskie *plaskъ i *ploskъ (różniące się pierwotnie długością samogłoski rdzennej a) (Bor).

1. teren

Definicja

stanowiący powierzchnię niemającą wyniosłości ani wgłębień

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia ukształtowanie terenu

Połączenia

płaski dach, strop; teren; kamień; ekran; wierzchołek; płaska powierzchnia; twarz
płaski i równinny; płaski i dwuwymiarowy; płaski i falisty, płaski i okrągły

Cytaty

W całej Białorusi, która jest krajem równinnym, płaskim jak spokojne morze, w lecie zielonym i szafirowym od chabrów, a w zimie białym i czarnym od wron, pełno takich miasteczek jak to, które odwiedza Agiejew.

źródło: NKJP: Ryszard Kapuściński: Imperium, 2005

[...] trasa prowadziła głównie po płaskich terenach na wybrzeżu Senegalu.

źródło: NKJP: Jacek Sroka: Metrowy puchar, Dziennik Zachodni, 2006-11-27

By na płaskiej powierzchni płótna osiągnąć iluzję wypukłości, należy - zdaniem Leonarda - odtworzyć za pomocą pędzla i farby materialność rzeczy, których obrazy śmigają przez źrenicę.

źródło: NKJP: Ewa Kuryluk: Draperie Młodego Leonarda, Gazeta Wyborcza, 1998-01-30

2. obcas

Definicja

taki, że jego wysokość mierzona od podstawy jest niewielka w porównaniu z jego szerokością lub powierzchnią jego podstawy

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Połączenia

płaski biust, brzuch, kapelusz, nos, obcas, pakunek; płaskie pudełko; płaskie piersi

Cytaty

Urzędniczki z Wall Street o płaskich biustach, walcząc z rozpaczliwą nowojorską samotnością, pospiesznie zajmowały miejsca na barowych stołkach.

źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Rose Café i inne opowieści, 1997

Ma krótkie ciemne włosy, owalną twarz i płaski nos. Jest średniej budowy ciała.

źródło: NKJP: Dziennik Polski, 2000-07-18

3. kobieta

Definicja

mająca mało wydatny biust

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd

Połączenia

płaska blondynka, dziewczyna, kobieta, modelka
chuda i płaska, szczupła i płaska

Cytaty

Postanowiliśmy zanegować model kobiety utrwalony we współczesnej kulturze. Dlaczego modelka ma być chuda i płaska?

źródło: NKJP: Monika Pietras: Marek Janiak, współzałożyciel grupy artystycznej Łódź Kaliska, Dziennik Łódzki, 2001-08-04

Po części oficjalnej ten najprzystojniejszy główny inżynier porwał mnie do tańca. Nie odmówiłam, ale zapomniałam, że mnie, płaską nastolatkę, pani Chrąstowska nieco zaokrągliła w kształtach wpychając tu i tam nieco pomiętych gazet, bym wyglądała na doroślejszą.

źródło: NKJP: Stanisław Śmierciak: Całe życie z folklorem, Gazeta Krakowska, 2003-04-12

4. rondel

Definicja

mający małe zagłębienie w porównaniu z rzeczami tego samego rodzaju, mającymi większe zagłębienie

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Połączenia

płaski rondel, talerz; płaska łyżeczka, miska, salaterka; płaskie naczynie

Cytaty

Do tych pierniczków w specjalnym płaskim rondlu przygotowano miętowy lukier barwiony na zielono wywarem ze szpinaku.

źródło: NKJP: Krystyna Uniechowska-Dembińska: Był pałac, 2008

Zamożni i dbający o wygodę ludzie ogrzewali łóżka za pomocą patelli, zwanej też szkandelem. Było to płaskie naczynie z miedzi lub mosiądzu, przypominające patelnię z pokrywką, wypełniane na noc żarem.

źródło: NKJP: Andrzej Chwalba (red.): Obyczaje w Polsce: od średniowiecza do czasów współczesnych: praca zbiorowa, 2005

Nakrycia dla poszczególnych osób muszą być rozstawione symetrycznie (dla każdego po 60 centymetrów przy stole), a składają się na ogół z dużego płaskiego talerza i ustawionych na nim dwóch talerzyków do przekąsek.

źródło: NKJP: Tadeusz Rojek: Jak to się je : savoir-vivre przy stole, 1994

5. dowcip

Definicja

pospolity i banalny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Połączenia

płaski dowcip; płaska codzienność, rzeczywistość
płaski i nudny; płaski i szary

Cytaty

To, jak istotne w pomieszczeniu jest odpowiednio i ciekawie zastosowane sztuczne światło, widzimy jak na dłoni oglądając kolorowe czasopisma z wnętrzami. Te same miejsca pozbawione oświetlenia stają się płaskie, szare i nieciekawe.

źródło: NKJP: Izabela Kozek-Gil: Światło w pokoju (2), Dziennik Łódzki, 2006-09-12

Jego status wraka nie wziął się z rozpaczy i wstrętu do życia pod dachem Pałacu pod Blachą. Rodził się z bezmiernej, płaskiej codzienności. Zabrano mu możliwość robienia rzeczy ważnych.

źródło: NKJP: Zdzisław Smektała: Chcica..., 2006

6. w matematyce

Definicja

o figurze geometrycznej mieszczącej się na płaszczyźnie

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Połączenia

płaska figura geometryczna
płaski i przestrzenny

Cytaty

Uczniowie zawsze mieli problemy z polami figur płaskich. I nie chodzi tu jedynie o uczniów podstawówek. Ten problem ciągnie się aż do matur – dodaje dyrektor OKE

źródło: NKJP: Joanna Sypniewska: Po sześciu klasach, Gazeta Poznańska, 2005-05-19

Siatka wielokątów – obiekt jest budowany z płaskich wielokątów (najczęściej trójkątów lub czworokątów), które mają wspólne wierzchołki i krawędzie.

źródło: NKJP: Internet

7. piłka

Definicja

sport. pot.

taki, że piłka leci po linii niemal poziomej, nie zakreślają łuku

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport czynności związane ze sportem

Połączenia

płaski rzut; płaska piłka; płaskie podanie

Cytaty

Trędota z prawej strony posłał płaską piłkę w okolice siódmego metra od bramki [...].

źródło: NKJP: (ANS): Z nożem na gardle, Gazeta Krakowska, 2006-05-08

II połowę piłkarze Orła rozpoczęli z animuszem i już pierwsza akcja zakończyła się powodzeniem. Rozpoczął ją Boratyn, zagrywając na skrzydło do Misiąga. Ten posłał płaskie podanie w pole karne [...].

źródło: NKJP: Mariusz Godos: Nalepa się wynudził, Życie Podkarpackie, 2008-10-29

Frazeologizmy

liszaj płaski

Data ostatniej modyfikacji: 28.11.2023