UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

pętać

Chronologizacja

1394, SStp

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	pętam	pętamy
2 os.	pętasz	pętacie
3 os.	pęta	pętają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pętałem +(e)m pętał	pętałam +(e)m pętała	pętałom +(e)m pętało	pętaliśmy +(e)śmy pętali	pętałyśmy +(e)śmy pętały
2 os.	pętałeś +(e)ś pętał	pętałaś +(e)ś pętała	pętałoś +(e)ś pętało	pętaliście +(e)ście pętali	pętałyście +(e)ście pętały
3 os.	pętał	pętała	pętało	pętali	pętały

bezosobnik: pętano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę pętał będę pętać	będę pętała będę pętać	będę pętało będę pętać	będziemy pętali będziemy pętać	będziemy pętały będziemy pętać
2 os.	będziesz pętał będziesz pętać	będziesz pętała będziesz pętać	będziesz pętało będziesz pętać	będziecie pętali będziecie pętać	będziecie pętały będziecie pętać
3 os.	będzie pętał będzie pętać	będzie pętała będzie pętać	będzie pętało będzie pętać	będą pętali będą pętać	będą pętały będą pętać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		pętajmy
2 os.	pętaj	pętajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pętałbym bym pętał	pętałabym bym pętała	pętałobym bym pętało	pętalibyśmy byśmy pętali	pętałybyśmy byśmy pętały
2 os.	pętałbyś byś pętał	pętałabyś byś pętała	pętałobyś byś pętało	pętalibyście byście pętali	pętałybyście byście pętały
3 os.	pętałby by pętał	pętałaby by pętała	pętałoby by pętało	pętaliby by pętali	pętałyby by pętały

bezosobnik: pętano by

bezokolicznik: pętać

imiesłów przysłówkowy współczesny: pętając

gerundium: pętanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pętanie	pętania
D.	pętania	pętań
C.	pętaniu	pętaniom
B.	pętanie	pętania
N.	pętaniem	pętaniami
Ms.	pętaniu	pętaniach
W.	pętanie	pętania

imiesłów przymiotnikowy czynny: pętający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	pętający	pętający	pętający	pętające	pętająca
D.	pętającego	pętającego	pętającego	pętającego	pętającej
C.	pętającemu	pętającemu	pętającemu	pętającemu	pętającej
B.	pętającego	pętającego	pętający	pętające	pętającą
N.	pętającym	pętającym	pętającym	pętającym	pętającą
Ms.	pętającym	pętającym	pętającym	pętającym	pętającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	pętający	pętający	pętające	pętające
D.	pętających	pętających	pętających	pętających
C.	pętającym	pętającym	pętającym	pętającym
B.	pętających	pętających	pętających	pętające
N.	pętającymi	pętającymi	pętającymi	pętającymi
Ms.	pętających	pętających	pętających	pętających

imiesłów przymiotnikowy bierny: pętany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	pętany	pętany	pętany	pętane	pętana
D.	pętanego	pętanego	pętanego	pętanego	pętanej
C.	pętanemu	pętanemu	pętanemu	pętanemu	pętanej
B.	pętanego	pętanego	pętany	pętane	pętaną
N.	pętanym	pętanym	pętanym	pętanym	pętaną
Ms.	pętanym	pętanym	pętanym	pętanym	pętanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	pętani	pętani	pętane	pętane
D.	pętanych	pętanych	pętanych	pętanych
C.	pętanym	pętanym	pętanym	pętanym
B.	pętanych	pętanych	pętanych	pętane
N.	pętanymi	pętanymi	pętanymi	pętanymi
Ms.	pętanych	pętanych	pętanych	pętanych

odpowiednik aspektowy: spętać

Pochodzenie

psł. *pǫtati 'zakładać pęta, spętywać'

Forma prasłowiańska jest czasownikiem odrzeczownikowym od psł. *pǫto 'narzędzie do wiązania, związywania, pęta, więzy'; zob. pęto

1. wiązać nogi zwierzęcia

Definicja

krępować przednie nogi zwierzęcia pętami

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA ➔ Świat zwierząt ➔ hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Cytaty

[...] Tylko w Czechach i Polsce obowiązuje zakaz pętania bydła [...].

źródło: NKJP: Maciej Węgrzyn: Lęk w oczach, Gazeta Wrocławska, 2002-08-29

[...] Czułem się jak koń, któremu pętają nogi powrozem.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Za kurtyną mroku. Zabawa w chowanego, 1995

Inne były krnąbrne, więc ludzie musieli je przywiązywać za rogi do ogrodzenia, a czasem nawet pętać nogi, by nie pokopały robotnika.

źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Naznaczeni błękitem. Kamień na szczycie. Kroniki Drugiego Kręgu. Księga I, cz. 1, 2005

Składnia

	+	pętać	+	CO + (CZYM)
	+	pętać	+	CO + (CZEMU) + (CZYM)

2. wiązać człowieka

Definicja

związywać kogoś, ograniczając swobodę poruszania się lub uniemożliwiając poruszanie się

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Prawo i łamanie prawa ➔ przestępstwa

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Prawo i łamanie prawa ➔ więzienie i kara

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	krępować
	hiperonimy:	wiązać, związywać

Cytaty

[...] Wysłuchała opowieści o pojmaniu wampira. Jej gospodyni widziała na własne oczy, jak go pętali łańcuchem, jak się szarpał, pięciu chłopów nie mogło dać mu rady.

źródło: NKJP: Antoni Kroh: Starorzecza, 2010

Nie było dla niego kozaków i nawet najbardziej wierzgających, wściekłych pijaków pętał jak koźlęta [...]. Obezwładniał fachowo i przytwierdzał specjalnymi pasami do łóżek.

źródło: NKJP: Marek Nowakowski: Powidoki, 2010

Kot wciąż groźnie pęta mi stopy swą smyczą [...].

źródło: NKJP: Andrzej Urbańczyk: Dziękuję ci, Pacyfiku, 1985

Składnia

	+	pętać	+	KOGO + (CZYM)
	+	pętać	+	CO + (KOMU) + (CZYM)

3. ograniczać

Definicja

ograniczać czyjeś działanie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA ➔ Ocena i wartościowanie ➔ wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	krępować
	hiperonimy:	ograniczać

Cytaty

	[...] Wystarczy dać ludziom możliwość działania, nie pętać ich podatkami i mitręgą urzędową, a oni sami wszystko uporządkują, zgodnie z logiką życia i ekonomii. źródło: NKJP: W. Hagedorny: Rozsądek i okolice: Bezrządzie, Tygodnik Ciechanowski, 2004-05-26
	Ten szantaż pęta ich intelektualnie, koncepcyjnie i programowo. źródło: NKJP: Piotr Skwieciński: Demokratyczny szantaż, czyli dwa narody, Fronda, nr 9-10, 1998
	- Ludzie rządzący wolną Polską systematycznie, od 15 lat pętają naszą inicjatywę. źródło: NKJP: Włodzimierz Knap: Powstrzymać socjalizm, Dziennik Polski, 2005-04-01
	Jak uwięzić strach, by nie pętał naszych decyzji? Iść za głosem serca, sumienia, rozumu. źródło: NKJP: Ewa Siarkiewicz: Kuźnia na rozdrożu, 2008
	Ograniczał on i krępował swobodę jednostki [...]. Zawsze było tak, że podczas gdy jedni rwali pętające ich więzi tradycji czy konwenansu, inni szukali w nich schronienia przed niepewnością i ryzykiem budowania siebie samego według własnych wzorców. źródło: NKJP: Dawid Warszawski: Biedny monsieur Dupont, Gazeta Wyborcza, 1997-02-07

Składnia

pętać

KOGO/CO + (CZYM)

Data ostatniej modyfikacji: 30.12.2016