UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

przepraszać

Chronologizacja

SStp, SPXVI, SKN, SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. prosić

Definicja

prosić o wybaczenie za wyrządzone zło lub niestosowne zachowanie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zwroty grzecznościowe i zachowania akceptowane społecznie

Połączenia

  • przepraszać Boga, czytelników, rodziców, pasażerów, mieszkańców, wyborców
  • przepraszać za błędy, za grzechy, za hałasy, za incydent, za nieobecność, za opóźnienie, za pomówienie, za spóźnienie, za wszystko, za zachowanie, za zbrodnie
  • przepraszać serdecznie
  • ktoś ani myśli, nie zamierza przepraszać
  • przepraszać i obiecywać poprawę

Cytaty

Pan Tanenbaum, którego uważam za jednego z najrozumniejszych członków polskiej delegacji pokojowej, zrozumiał popełnioną gafę i bardzo mnie przepraszał.

źródło: NKJP: Mieczysław Jałowiecki: Wolne miasto, 2002

Przepraszałem, jak mogłem, starałem się go ułagodzić, ale bez powodzenia.

źródło: NKJP: Maciej Wierzyński: Młodzieńczy głos, Polityka, 2005-01-29

Po pięciu latach dostałem następny list. Tym razem przepraszała mnie za swoje zachowanie i dziękowała, że powiedziałem jej prawdę.

źródło: NKJP: Henryka Bochniarz, Jacek Santorski: Bądź sobą i wygraj: 10 podpowiedzi dla aktywnej kobiety, 2003

Do mieszkania Romów wpuścił mnie mały, śniady chłopczyk, z olbrzymimi, błyszczącymi oczami. […] Na zasłanym tapczanie najważniejsza w rodzinie osoba: matka i babka. Przeprasza mnie, że nie wstaje, ale dopiero wyszła ze szpitala.

źródło: KWSJP: Małgorzata Trzcionkowska: Reportaż, Kronika Ziemi Żarskiej, 1997

Byli tacy, co mówili po polsku pięknym literackim językiem ze wschodnim zaśpiewem, inni wplatali w polskie zdania rosyjskie zwroty. Niektórzy przepraszali, że nie mówią biegle językiem ojczystym, więc wolą - po rosyjsku.

źródło: NKJP: Zdarzył się cud..., Przekrój, 1995

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przepraszam
przepraszamy
2 os. przepraszasz
przepraszacie
3 os. przeprasza
przepraszają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przepraszałem
+(e)m przepraszał
przepraszałam
+(e)m przepraszała
przepraszałom
+(e)m przepraszało
przepraszaliśmy
+(e)śmy przepraszali
przepraszałyśmy
+(e)śmy przepraszały
2 os. przepraszałeś
+(e)ś przepraszał
przepraszałaś
+(e)ś przepraszała
przepraszałoś
+(e)ś przepraszało
przepraszaliście
+(e)ście przepraszali
przepraszałyście
+(e)ście przepraszały
3 os. przepraszał
przepraszała
przepraszało
przepraszali
przepraszały

bezosobnik: przepraszano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę przepraszał
będę przepraszać
będę przepraszała
będę przepraszać
będę przepraszało
będę przepraszać
będziemy przepraszali
będziemy przepraszać
będziemy przepraszały
będziemy przepraszać
2 os. będziesz przepraszał
będziesz przepraszać
będziesz przepraszała
będziesz przepraszać
będziesz przepraszało
będziesz przepraszać
będziecie przepraszali
będziecie przepraszać
będziecie przepraszały
będziecie przepraszać
3 os. będzie przepraszał
będzie przepraszać
będzie przepraszała
będzie przepraszać
będzie przepraszało
będzie przepraszać
będą przepraszali
będą przepraszać
będą przepraszały
będą przepraszać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. przepraszajmy
2 os. przepraszaj
przepraszajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. przepraszałbym
bym przepraszał
przepraszałabym
bym przepraszała
przepraszałobym
bym przepraszało
przepraszalibyśmy
byśmy przepraszali
przepraszałybyśmy
byśmy przepraszały
2 os. przepraszałbyś
byś przepraszał
przepraszałabyś
byś przepraszała
przepraszałobyś
byś przepraszało
przepraszalibyście
byście przepraszali
przepraszałybyście
byście przepraszały
3 os. przepraszałby
by przepraszał
przepraszałaby
by przepraszała
przepraszałoby
by przepraszało
przepraszaliby
by przepraszali
przepraszałyby
by przepraszały

bezosobnik: przepraszano by

bezokolicznik: przepraszać

imiesłów przysłówkowy współczesny: przepraszając

gerundium: przepraszanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. przepraszanie
przepraszania
D. przepraszania
przepraszań
C. przepraszaniu
przepraszaniom
B. przepraszanie
przepraszania
N. przepraszaniem
przepraszaniami
Ms. przepraszaniu
przepraszaniach
W. przepraszanie
przepraszania

imiesłów przymiotnikowy czynny: przepraszający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. przepraszający
przepraszający
przepraszający
przepraszające
przepraszająca
D. przepraszającego
przepraszającego
przepraszającego
przepraszającego
przepraszającej
C. przepraszającemu
przepraszającemu
przepraszającemu
przepraszającemu
przepraszającej
B. przepraszającego
przepraszającego
przepraszający
przepraszające
przepraszającą
N. przepraszającym
przepraszającym
przepraszającym
przepraszającym
przepraszającą
Ms. przepraszającym
przepraszającym
przepraszającym
przepraszającym
przepraszającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. przepraszający
przepraszający
przepraszające
przepraszające
D. przepraszających
przepraszających
przepraszających
przepraszających
C. przepraszającym
przepraszającym
przepraszającym
przepraszającym
B. przepraszających
przepraszających
przepraszających
przepraszające
N. przepraszającymi
przepraszającymi
przepraszającymi
przepraszającymi
Ms. przepraszających
przepraszających
przepraszających
przepraszających

imiesłów przymiotnikowy bierny: przepraszany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. przepraszany
przepraszany
przepraszany
przepraszane
przepraszana
D. przepraszanego
przepraszanego
przepraszanego
przepraszanego
przepraszanej
C. przepraszanemu
przepraszanemu
przepraszanemu
przepraszanemu
przepraszanej
B. przepraszanego
przepraszanego
przepraszany
przepraszane
przepraszaną
N. przepraszanym
przepraszanym
przepraszanym
przepraszanym
przepraszaną
Ms. przepraszanym
przepraszanym
przepraszanym
przepraszanym
przepraszanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. przepraszani
przepraszani
przepraszane
przepraszane
D. przepraszanych
przepraszanych
przepraszanych
przepraszanych
C. przepraszanym
przepraszanym
przepraszanym
przepraszanym
B. przepraszanych
przepraszanych
przepraszanych
przepraszane
N. przepraszanymi
przepraszanymi
przepraszanymi
przepraszanymi
Ms. przepraszanych
przepraszanych
przepraszanych
przepraszanych

odpowiednik aspektowy: przeprosić

Składnia

Rzosobowy + przepraszać +
KOGO + za CO
Rzosobowy + przepraszać +
(KOGO) + że ZDANIE
Data ostatniej modyfikacji: 06.10.2011
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json