UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

narzucać

Chronologizacja

SPXVI, SJPXVII, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zob. rzucić

1. zdanie

Definicja

zmuszać do zaakceptowania czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  dyktować
hiperonimy:  zmuszać

Połączenia

  • dyrektywa, konstytucja, państwo, pracodawca, przeciwnik, silniejszy, traktat, ustawodawca, większość narzuca
  • narzucać bankowi, czytelnikowi, inwestorowi, klientom, ludziom, narodowi, obywatelom, odbiorcy, społeczeństwu
  • narzucać ceny, marżę; rytm, tempo; cenzurę, limity, ograniczenia, regulacje, reguły, rygory; dyscyplinę, interpretację, normy, obowiązek, wolę, wybór; ideologię, konwencje, modę, moralność, przekonania, stereotypy, styl, światopogląd, ton, trendy; kryteria, model, ramy, schematy, standardy, warunki, wzorce; wolę
  • narzucać arbitralnie, brutalnie, jednostronnie, natarczywie, odgórnie, siłą

Cytaty

Mamy rewelacyjny kontakt z dziećmi, bardzo przyjazny. Nigdy nie narzucałem im swojej woli.

źródło: NKJP: Iwona Sinkiewicz: Stałe związki z medycyną i polityką, Echo Dnia, 2006-01-27

Ten niezwykle sympatyczny, młody człowiek najbardziej nie lubi jak ktoś narzuca mu swoją wolę.

źródło: NKJP: Uchwycony w kadrze, Euroregio Glacensis, 2001, nr 19 (177)

To była jedyna pracownia, gdzie profesor niczego nie narzucał, tylko życzliwie przyglądał się temu, co się robi, ewentualnie jak już się było blisko katastrofy to wtedy wkraczał.

źródło: NKJP: B. Prus: Energię czuję w dukcie pędzla…, Tygodnik Ciechanowski, 2008-02-02

Poprawka 19. narzuca obowiązek oznakowania miejsc pamięci narodowej, a nie fakultatywność w tym zakresie.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 08.06.2000

Jeżeli jednak ktoś chciałby zobaczyć precyzyjnie wykonaną piękną złotą biżuterię bardzo się zawiedzie. Formuła konkursu narzuca bowiem artystom interpretacje sięgające poza dosłowność.

źródło: NKJP: M .Żbikowski, W Galerii „C”: Biżuteria - niebiżuteria, Tygodnik Ciechanowski, 2004-02-17

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. narzucam
narzucamy
2 os. narzucasz
narzucacie
3 os. narzuca
narzucają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. narzucałem
+(e)m narzucał
narzucałam
+(e)m narzucała
narzucałom
+(e)m narzucało
narzucaliśmy
+(e)śmy narzucali
narzucałyśmy
+(e)śmy narzucały
2 os. narzucałeś
+(e)ś narzucał
narzucałaś
+(e)ś narzucała
narzucałoś
+(e)ś narzucało
narzucaliście
+(e)ście narzucali
narzucałyście
+(e)ście narzucały
3 os. narzucał
narzucała
narzucało
narzucali
narzucały

bezosobnik: narzucano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę narzucał
będę narzucać
będę narzucała
będę narzucać
będę narzucało
będę narzucać
będziemy narzucali
będziemy narzucać
będziemy narzucały
będziemy narzucać
2 os. będziesz narzucał
będziesz narzucać
będziesz narzucała
będziesz narzucać
będziesz narzucało
będziesz narzucać
będziecie narzucali
będziecie narzucać
będziecie narzucały
będziecie narzucać
3 os. będzie narzucał
będzie narzucać
będzie narzucała
będzie narzucać
będzie narzucało
będzie narzucać
będą narzucali
będą narzucać
będą narzucały
będą narzucać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. narzucajmy
2 os. narzucaj
narzucajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. narzucałbym
bym narzucał
narzucałabym
bym narzucała
narzucałobym
bym narzucało
narzucalibyśmy
byśmy narzucali
narzucałybyśmy
byśmy narzucały
2 os. narzucałbyś
byś narzucał
narzucałabyś
byś narzucała
narzucałobyś
byś narzucało
narzucalibyście
byście narzucali
narzucałybyście
byście narzucały
3 os. narzucałby
by narzucał
narzucałaby
by narzucała
narzucałoby
by narzucało
narzucaliby
by narzucali
narzucałyby
by narzucały

bezosobnik: narzucano by

bezokolicznik: narzucać

imiesłów przysłówkowy współczesny: narzucając

gerundium: narzucanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. narzucanie
narzucania
D. narzucania
narzucań
C. narzucaniu
narzucaniom
B. narzucanie
narzucania
N. narzucaniem
narzucaniami
Ms. narzucaniu
narzucaniach
W. narzucanie
narzucania

imiesłów przymiotnikowy czynny: narzucający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. narzucający
narzucający
narzucający
narzucające
narzucająca
D. narzucającego
narzucającego
narzucającego
narzucającego
narzucającej
C. narzucającemu
narzucającemu
narzucającemu
narzucającemu
narzucającej
B. narzucającego
narzucającego
narzucający
narzucające
narzucającą
N. narzucającym
narzucającym
narzucającym
narzucającym
narzucającą
Ms. narzucającym
narzucającym
narzucającym
narzucającym
narzucającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. narzucający
narzucający
narzucające
narzucające
D. narzucających
narzucających
narzucających
narzucających
C. narzucającym
narzucającym
narzucającym
narzucającym
B. narzucających
narzucających
narzucających
narzucające
N. narzucającymi
narzucającymi
narzucającymi
narzucającymi
Ms. narzucających
narzucających
narzucających
narzucających

imiesłów przymiotnikowy bierny: narzucany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. narzucany
narzucany
narzucany
narzucane
narzucana
D. narzucanego
narzucanego
narzucanego
narzucanego
narzucanej
C. narzucanemu
narzucanemu
narzucanemu
narzucanemu
narzucanej
B. narzucanego
narzucanego
narzucany
narzucane
narzucaną
N. narzucanym
narzucanym
narzucanym
narzucanym
narzucaną
Ms. narzucanym
narzucanym
narzucanym
narzucanym
narzucanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. narzucani
narzucani
narzucane
narzucane
D. narzucanych
narzucanych
narzucanych
narzucanych
C. narzucanym
narzucanym
narzucanym
narzucanym
B. narzucanych
narzucanych
narzucanych
narzucane
N. narzucanymi
narzucanymi
narzucanymi
narzucanymi
Ms. narzucanych
narzucanych
narzucanych
narzucanych

odpowiednik aspektowy: narzucić

Składnia

bez ograniczeń + narzucać +
KOMU + CO

2. ubranie

Definicja

w pośpiechu wkładać ubranie lub jakąś jego część

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie czynności, przedmioty i osoby związane z robieniem i noszeniem ubrań

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zarzucać
hiperonimy:  wkładać, zakładać

Cytaty

Kiedy kładł się przy niej, świszcząc ciężkim oddechem astmatyka, od razu gasił światło, a kiedy wstawał, świszcząc jeszcze cięższym oddechem astmatyka z poczuciem winy, narzucał na siebie cokolwiek, byle tylko nie odsłonić choćby skrawka zapadniętej klatki piersiowej, choćby milimetra obwisłych pośladków.

źródło: NKJP: Jacek Dehnel: Rynek w Smyrnie, 2007

Narzucała różową lizeskę i z kieliszkiem koniaku w ręku – na ból zębów, który przed południem zawsze jej dokuczał – szła przeliczyć prześcieradła, świeżo przyniesione z magla.

źródło: NKJP: Magdalena Tulli, W czerwieni, 1999

Ojciec, który pokochał mnie na odległość, nagle zawstydzony, smutny i bezradny, budzi się w nocy, narzuca płaszcz, wychodzi prowadzony zagubionym szczekaniem.

źródło: NKJP: Izabela Filipiak: Magiczne oko. Opowiadania zebrane, 2006

Admirał zrywał się przerażony z koi w kajucie na rufie i narzucając pospiesznie ubranie, wybiegał na pokład pancernika.

źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Złoty pociąg, 2006

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. narzucam
narzucamy
2 os. narzucasz
narzucacie
3 os. narzuca
narzucają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. narzucałem
+(e)m narzucał
narzucałam
+(e)m narzucała
narzucałom
+(e)m narzucało
narzucaliśmy
+(e)śmy narzucali
narzucałyśmy
+(e)śmy narzucały
2 os. narzucałeś
+(e)ś narzucał
narzucałaś
+(e)ś narzucała
narzucałoś
+(e)ś narzucało
narzucaliście
+(e)ście narzucali
narzucałyście
+(e)ście narzucały
3 os. narzucał
narzucała
narzucało
narzucali
narzucały

bezosobnik: narzucano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę narzucał
będę narzucać
będę narzucała
będę narzucać
będę narzucało
będę narzucać
będziemy narzucali
będziemy narzucać
będziemy narzucały
będziemy narzucać
2 os. będziesz narzucał
będziesz narzucać
będziesz narzucała
będziesz narzucać
będziesz narzucało
będziesz narzucać
będziecie narzucali
będziecie narzucać
będziecie narzucały
będziecie narzucać
3 os. będzie narzucał
będzie narzucać
będzie narzucała
będzie narzucać
będzie narzucało
będzie narzucać
będą narzucali
będą narzucać
będą narzucały
będą narzucać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. narzucajmy
2 os. narzucaj
narzucajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. narzucałbym
bym narzucał
narzucałabym
bym narzucała
narzucałobym
bym narzucało
narzucalibyśmy
byśmy narzucali
narzucałybyśmy
byśmy narzucały
2 os. narzucałbyś
byś narzucał
narzucałabyś
byś narzucała
narzucałobyś
byś narzucało
narzucalibyście
byście narzucali
narzucałybyście
byście narzucały
3 os. narzucałby
by narzucał
narzucałaby
by narzucała
narzucałoby
by narzucało
narzucaliby
by narzucali
narzucałyby
by narzucały

bezosobnik: narzucano by

bezokolicznik: narzucać

imiesłów przysłówkowy współczesny: narzucając

gerundium: narzucanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. narzucanie
narzucania
D. narzucania
narzucań
C. narzucaniu
narzucaniom
B. narzucanie
narzucania
N. narzucaniem
narzucaniami
Ms. narzucaniu
narzucaniach
W. narzucanie
narzucania

imiesłów przymiotnikowy czynny: narzucający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. narzucający
narzucający
narzucający
narzucające
narzucająca
D. narzucającego
narzucającego
narzucającego
narzucającego
narzucającej
C. narzucającemu
narzucającemu
narzucającemu
narzucającemu
narzucającej
B. narzucającego
narzucającego
narzucający
narzucające
narzucającą
N. narzucającym
narzucającym
narzucającym
narzucającym
narzucającą
Ms. narzucającym
narzucającym
narzucającym
narzucającym
narzucającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. narzucający
narzucający
narzucające
narzucające
D. narzucających
narzucających
narzucających
narzucających
C. narzucającym
narzucającym
narzucającym
narzucającym
B. narzucających
narzucających
narzucających
narzucające
N. narzucającymi
narzucającymi
narzucającymi
narzucającymi
Ms. narzucających
narzucających
narzucających
narzucających

imiesłów przymiotnikowy bierny: narzucany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. narzucany
narzucany
narzucany
narzucane
narzucana
D. narzucanego
narzucanego
narzucanego
narzucanego
narzucanej
C. narzucanemu
narzucanemu
narzucanemu
narzucanemu
narzucanej
B. narzucanego
narzucanego
narzucany
narzucane
narzucaną
N. narzucanym
narzucanym
narzucanym
narzucanym
narzucaną
Ms. narzucanym
narzucanym
narzucanym
narzucanym
narzucanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. narzucani
narzucani
narzucane
narzucane
D. narzucanych
narzucanych
narzucanych
narzucanych
C. narzucanym
narzucanym
narzucanym
narzucanym
B. narzucanych
narzucanych
narzucanych
narzucane
N. narzucanymi
narzucanymi
narzucanymi
narzucanymi
Ms. narzucanych
narzucanych
narzucanych
narzucanych

odpowiednik aspektowy: narzucić

Składnia

Rzosobowy + narzucać +
CO + (na KOGO)

3. obrus

Definicja

szybkim ruchem umieszczać coś na powierzchni jakiegoś obiektu

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  rzucać

Cytaty

Masę tę stopniowo narzucamy kielnią murarską na przygotowane płaszczyzny ościeży i wyrównujemy.

źródło: NKJP: Anna Dydycz: Po wymianie okna, Nowiny Raciborskie, 2005-10-11

Jest ona szybka w użyciu, bo dziecko poprawia kołdrę i poduszkę, po czym narzuca narzutę na łóżko i problem z głowy.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. narzucam
narzucamy
2 os. narzucasz
narzucacie
3 os. narzuca
narzucają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. narzucałem
+(e)m narzucał
narzucałam
+(e)m narzucała
narzucałom
+(e)m narzucało
narzucaliśmy
+(e)śmy narzucali
narzucałyśmy
+(e)śmy narzucały
2 os. narzucałeś
+(e)ś narzucał
narzucałaś
+(e)ś narzucała
narzucałoś
+(e)ś narzucało
narzucaliście
+(e)ście narzucali
narzucałyście
+(e)ście narzucały
3 os. narzucał
narzucała
narzucało
narzucali
narzucały

bezosobnik: narzucano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę narzucał
będę narzucać
będę narzucała
będę narzucać
będę narzucało
będę narzucać
będziemy narzucali
będziemy narzucać
będziemy narzucały
będziemy narzucać
2 os. będziesz narzucał
będziesz narzucać
będziesz narzucała
będziesz narzucać
będziesz narzucało
będziesz narzucać
będziecie narzucali
będziecie narzucać
będziecie narzucały
będziecie narzucać
3 os. będzie narzucał
będzie narzucać
będzie narzucała
będzie narzucać
będzie narzucało
będzie narzucać
będą narzucali
będą narzucać
będą narzucały
będą narzucać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. narzucajmy
2 os. narzucaj
narzucajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. narzucałbym
bym narzucał
narzucałabym
bym narzucała
narzucałobym
bym narzucało
narzucalibyśmy
byśmy narzucali
narzucałybyśmy
byśmy narzucały
2 os. narzucałbyś
byś narzucał
narzucałabyś
byś narzucała
narzucałobyś
byś narzucało
narzucalibyście
byście narzucali
narzucałybyście
byście narzucały
3 os. narzucałby
by narzucał
narzucałaby
by narzucała
narzucałoby
by narzucało
narzucaliby
by narzucali
narzucałyby
by narzucały

bezosobnik: narzucano by

bezokolicznik: narzucać

imiesłów przysłówkowy współczesny: narzucając

gerundium: narzucanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. narzucanie
narzucania
D. narzucania
narzucań
C. narzucaniu
narzucaniom
B. narzucanie
narzucania
N. narzucaniem
narzucaniami
Ms. narzucaniu
narzucaniach
W. narzucanie
narzucania

imiesłów przymiotnikowy czynny: narzucający

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. narzucający
narzucający
narzucający
narzucające
narzucająca
D. narzucającego
narzucającego
narzucającego
narzucającego
narzucającej
C. narzucającemu
narzucającemu
narzucającemu
narzucającemu
narzucającej
B. narzucającego
narzucającego
narzucający
narzucające
narzucającą
N. narzucającym
narzucającym
narzucającym
narzucającym
narzucającą
Ms. narzucającym
narzucającym
narzucającym
narzucającym
narzucającej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. narzucający
narzucający
narzucające
narzucające
D. narzucających
narzucających
narzucających
narzucających
C. narzucającym
narzucającym
narzucającym
narzucającym
B. narzucających
narzucających
narzucających
narzucające
N. narzucającymi
narzucającymi
narzucającymi
narzucającymi
Ms. narzucających
narzucających
narzucających
narzucających

imiesłów przymiotnikowy bierny: narzucany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. narzucany
narzucany
narzucany
narzucane
narzucana
D. narzucanego
narzucanego
narzucanego
narzucanego
narzucanej
C. narzucanemu
narzucanemu
narzucanemu
narzucanemu
narzucanej
B. narzucanego
narzucanego
narzucany
narzucane
narzucaną
N. narzucanym
narzucanym
narzucanym
narzucanym
narzucaną
Ms. narzucanym
narzucanym
narzucanym
narzucanym
narzucanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. narzucani
narzucani
narzucane
narzucane
D. narzucanych
narzucanych
narzucanych
narzucanych
C. narzucanym
narzucanym
narzucanym
narzucanym
B. narzucanych
narzucanych
narzucanych
narzucane
N. narzucanymi
narzucanymi
narzucanymi
narzucanymi
Ms. narzucanych
narzucanych
narzucanych
narzucanych

odpowiednik aspektowy: narzucić

Składnia

Rzosobowy + narzucać +
CO + na CO + (CZYM)

4. kamieni

Definicja

rzucić dużo czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Połączenia

  • narzucać kamieni; bramek, koszy

Cytaty

Kiedyś wydawało mi się, że aby zrobić ogródek skalny wystarczy narzucać kamieni na górkę piachu i gotowe. Dopiero później liznąwszy nieco ogrodniczego świata uświadomiłem sobie jak bardzo się myliłem.

źródło: Internet

Uważam, że pod nieobecność Lijewskiego, Rosińskiego i przede wszystkim Tomczaka, który z Tłuczyńskim wykonywał rzuty karne, jeszcze bardziej wzmocni pozycję Tomasza. [...] W tej chwili nie mamy jednego, dwóch mocnych liderów, którzy mogliby narzucać dużo bramek.

źródło: Internet

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. narzucam
narzucamy
2 os. narzucasz
narzucacie
3 os. narzuca
narzucają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. narzucałem
+(e)m narzucał
narzucałam
+(e)m narzucała
narzucałom
+(e)m narzucało
narzucaliśmy
+(e)śmy narzucali
narzucałyśmy
+(e)śmy narzucały
2 os. narzucałeś
+(e)ś narzucał
narzucałaś
+(e)ś narzucała
narzucałoś
+(e)ś narzucało
narzucaliście
+(e)ście narzucali
narzucałyście
+(e)ście narzucały
3 os. narzucał
narzucała
narzucało
narzucali
narzucały

bezosobnik: narzucano

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. narzucajmy
2 os. narzucaj
narzucajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. narzucałbym
bym narzucał
narzucałabym
bym narzucała
narzucałobym
bym narzucało
narzucalibyśmy
byśmy narzucali
narzucałybyśmy
byśmy narzucały
2 os. narzucałbyś
byś narzucał
narzucałabyś
byś narzucała
narzucałobyś
byś narzucało
narzucalibyście
byście narzucali
narzucałybyście
byście narzucały
3 os. narzucałby
by narzucał
narzucałaby
by narzucała
narzucałoby
by narzucało
narzucaliby
by narzucali
narzucałyby
by narzucały

bezosobnik: narzucano by

bezokolicznik: narzucać

imiesłów przysłówkowy uprzedni: narzucawszy

gerundium: narzucanie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. narzucanie
narzucania
D. narzucania
narzucań
C. narzucaniu
narzucaniom
B. narzucanie
narzucania
N. narzucaniem
narzucaniami
Ms. narzucaniu
narzucaniach
W. narzucanie
narzucania

imiesłów przymiotnikowy bierny: narzucany

liczba pojedyncza
m1 m2 m3 n1, n2 ż
M. narzucany
narzucany
narzucany
narzucane
narzucana
D. narzucanego
narzucanego
narzucanego
narzucanego
narzucanej
C. narzucanemu
narzucanemu
narzucanemu
narzucanemu
narzucanej
B. narzucanego
narzucanego
narzucany
narzucane
narzucaną
N. narzucanym
narzucanym
narzucanym
narzucanym
narzucaną
Ms. narzucanym
narzucanym
narzucanym
narzucanym
narzucanej
liczba mnoga
p1 m1 ndepr m1 depr pozostałe
M. narzucani
narzucani
narzucane
narzucane
D. narzucanych
narzucanych
narzucanych
narzucanych
C. narzucanym
narzucanym
narzucanym
narzucanym
B. narzucanych
narzucanych
narzucanych
narzucane
N. narzucanymi
narzucanymi
narzucanymi
narzucanymi
Ms. narzucanych
narzucanych
narzucanych
narzucanych

Składnia

bez ograniczeń + narzucać +
CZEGO + (DOKĄD)
Data ostatniej modyfikacji: 02.01.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json