UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

jeniec

Chronologizacja

1392, SStp
W postaci: jęciec

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. jeniec
jeńcy
ndepr
jeńce
depr
D. jeńca
jeńców
C. jeńcowi
jeńcom
B. jeńca
jeńców
N. jeńcem
jeńcami
Ms. jeńcu
jeńcach
W. jeńcu
jeńcy
ndepr
jeńce
depr

Pochodzenie

psł. *ętьcь 'ten, kto został pojmany, schwytany'

Forma jeniec utworzona wtórnie od form przypadków zależnych, np. dop. jeńca < jęćca.

Definicja

żołnierz, który trafił do niewoli

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna osoby związane z wojskiem i wojną

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  żołnierz

Połączenia

  • internowani, pojmani, schwytani; zaginieni, zmarli; zbiegli; bezbronni jeńcy; jeńcy wojenni; niemieccy, radzieccy, tatarscy...; wzięci (do niewoli)
  • jeniec oflagu, stalagu
  • jeńcy z obozu; z Kozielska, z Ostaszkowa, ze Starobielska
  • jeńcy i internowani, jeńcy i więźniowie, jeńcy i zakładnicy; jeńcy i cywile, jeńcy i dezerterzy, jeńcy i uchodźcy
  • obóz; kolumny; transport; status; wymiana; egzekucja, eksterminacja; martyrologia; los; cmentarz, pomnik jeńców
  • obóz, szpital; żywność dla jeńców; informacje od jeńców
  • jeńcy pracowali; zeznali coś; zginęli
  • pilnować, przetrzymywać, wziąć/brać; wykorzystywać; mordować; odbić; wypuścić jeńców;
  • przesłuchiwanie; rozstrzelanie/rozstrzeliwanie, torturowanie, wymordowanie, zabijanie; uwolnienie jeńców
  • traktować kogoś jak jeńców

Cytaty

Przyszedł do mnie stary, 78-letni człowiek, ­ żołnierz kampanii wrześniowej, jeniec obozu niemieckiego, uczestnik ruchu oporu.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 15.12.1993

Podobno jeńcy byli rozstrzeliwani w piwnicy, a do lasku wożono już tylko trupy.

źródło: NKJP: Tomasz Konatkowski: Wilcza wyspa, 2006

Byłem jeńcem wojennym w czasie II wojny światowej.

źródło: NKJP: Renata Gorczyńska: Kultura, Gazeta Wyborcza, 1993-04-23

Miejscowi przez cały czas istnienia placówki starali się z narażeniem życia pomagać jeńcom, dostarczając konspiracyjnie żywność.

źródło: NKJP: (sem): Pogrzebieński monument, Nowiny Raciborskie, 2006-07-18

W przejściowej strefie znalazło się miejsce spoczynku na przykład dla zarośniętych rosyjskich jeńców, wpatrzonych szklanym wzrokiem w pustkę.

źródło: NKJP: Magdalena Tulli: Tryby, 2003

Frazeologizmy

ktoś nie bierze jeńców
Data ostatniej modyfikacji: 28.05.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json