Chronologizacja
Pochodzenie
psł. *nemogtь 'bezsilność'
Forma prasłowiańska jest rzeczownikiem abstrakcyjnym z przyrostkiem *-tь od prasłowiańskiego zaprzeczonego czasownika *ne mogti 'nie móc'; zob. móc
1. osłabienie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka sprawność i wydolność organizmu
Połączenia
- chwilowa, ciężka, kompletna, nagła; fizyczna niemoc
- niemoc i choroba; ból i niemoc
- niemoc dopadła (kogoś), dotknęła (kogoś), ogarnęła (kogoś)
- poczuć; przełamać, przezwyciężyć, zwalczyć niemoc
- sparaliżowany, złożony niemocą
Cytaty
|
Gdy nie wiadomo jeszcze było, czy się niemoc Szemuela cofnie, pojawił się w domostwie Tsikal, który chciał widzieć przyjaciela. Końcem palców dotknął czoła, powiek i warg leżącego, posłuchał oddechu i uderzeń serca, [...]. źródło: NKJP: Tadeusz Kudliński: Gniew o Szoszannę, 1963 |
|
|
Leżałem wtedy zmożony ciężką niemocą, z trudem odróżniając rzeczywiste zdarzenia od sennych urojeń. źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Metamorfozy, 2004 |
|
|
Ten pański przyjaciel, ten Amerykanin, panie Lucjanie, już wyzdrowiał. W tym coś jest... jeszcze wczoraj biedaczysko leżał złożony ciężką niemocą... a dziś na własne oczy go widziałam, jak handlował w swym sklepie. źródło: NKJP: Romuald Cabaj: Trzebienie lasu, 1967 |
|
|
Czcigodny ojciec Wielki Inkwizytor, złożony ciężką niemocą, udaje się do Avila, lękamy się wszakże, iż może nie przetrzymać trudów dalszej drogi, jeśli nie będzie mu danym odpocząć tej nocy. źródło: NKJP: Jerzy Andrzejewski: Ciemności kryją ziemię, 1998 |
|
|
Mamy wiele świadectw, że do śmierci znosił on swe niemoce i starość z tą samą pogodą i z naprawdę franciszkańską radością, jak dar najcenniejszy witał każdy nowy poranek. źródło: NKJP: Józef Czapski: Patrząc, 1996 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | niemoc |
niemoce |
|
| D. | niemocy |
niemocy |
|
| C. | niemocy |
niemocom |
|
| B. | niemoc |
niemoce |
|
| N. | niemocą |
niemocami |
|
| Ms. | niemocy |
niemocach |
|
| W. | niemocy |
niemoce |
Inne uwagi
Zwykle lp
2. bezsilność
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | bezsilność |
Połączenia
- dziwna, kompletna, totalna; decyzyjna, duchowa, intelektualna, psychiczna, twórcza, umysłowa; biurowa, gospodarcza, urzędnicza; piłkarska, strzelecka niemoc
- niemoc i bezradność
- niemoc państwa, rządu; drużyny, gospodarzy, napastników, piłkarzy
- niemoc panuje, trwa; dopadła (kogoś), ogarnęła (kogoś
- przełamać, przerwać niemoc
Cytaty
|
Zdławiła go rozpacz i niemoc jakaś sparaliżowała umysł. źródło: NKJP: Halina Rudnicka: Uczniowie Spartakusa , 1996 |
|
|
Życie, na którym przestała ciążyć twórcza niemoc, nabrało wartości. źródło: NKJP: Jan Dobraczyński: Wyczerpać morze, 1972 |
|
|
Powiadam, że chciałem w Jeziorze Bodeńskim odmalować psychologię pragnień, przeżyć i niemocy młodego człowieka określonego środowiska okresu przedwojennego. źródło: NKJP: Stanisław Dygat: Jezioro Bodeńskie, 1995 |
|
|
Represje polityczne, konflikty społeczne, poczucie niemocy i beznadziejności - wszystko to razem trudne było do zniesienia. źródło: NKJP: Joanna Olczak-Ronikierowa: W ogrodzie pamięci, 2002 |
|
|
Tym razem wcześniejsze czarne scenariusze i wszelakie niemoce zostały przełamane. źródło: NKJP: (GH): Do celu krok po kroku, Co Tydzień Jaworzno, 2004-08-19 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | niemoc |
niemoce |
|
| D. | niemocy |
niemocy |
|
| C. | niemocy |
niemocom |
|
| B. | niemoc |
niemoce |
|
| N. | niemocą |
niemocami |
|
| Ms. | niemocy |
niemocach |
|
| W. | niemocy |
niemoce |
Inne uwagi
Zwykle lp.
Składnia
|
+ | niemoc | + |
JAKA
|
3. impotencja
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego seksualność
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | impotencja |
Połączenia
- męska niemoc; niemoc płciowa, seksualna
Cytaty
|
W przypadku męskiej niemocy zazwyczaj stosuje się napar z dziurawca, nagietku, tataraku, pokrzywy i krwawnika. Zioła te doskonale ożywiają stygnące zapały mężczyzny. źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Ogród miłości, 2006 |
|
|
Ostatnio zaś spis chorób, które szungit leczy, objął niedomogi kości i mięśni, marskość wątroby i rozstrój nerwowy, nieżyt jelit i żołądka, wady serca, bronchit, podagrę oraz różne formy niemocy płciowej. źródło: NKJP: Mariusz Wilk: Dom nad Oniego, 2006 |
|
|
Wypominała mu niemoc seksualną i żądała, aby zbadał się u lekarza. źródło: NKJP: Mirosław Pakuła: Karta z życia carskiego generała-majora, Mazowieckie To i Owo, 2007-04-22 |
|
|
Viagra to nie dopalacz zwiększający wydolność seksualną, a środek pomagający mężczyznom uporać się z niemocą płciową. źródło: NKJP: Paweł Walewski: Życie na dopingu, Polityka, 2007-05-12 |
|
|
Widać zresztą było po nim, że to chłop nie ułomek, pomyślałem więc, że przyczyna niemocy musi kryć się raczej w głębi jego duszy, nieraz bowiem zranione serce może przeszkadzać w miłości. źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Metamorfozy, 2004 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | niemoc |
niemoce |
|
| D. | niemocy |
niemocy |
|
| C. | niemocy |
niemocom |
|
| B. | niemoc |
niemoce |
|
| N. | niemocą |
niemocami |
|
| Ms. | niemocy |
niemocach |
|
| W. | niemocy |
niemoce |
Inne uwagi
Zwykle lp
Składnia
|
|
+ | niemoc | + |
JAKA
|