Chronologizacja
W postaci: wijilija
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | wigilia |
wigilie |
|
| D. | wigilii |
wigilii |
neut |
| wigilij |
char | ||
| C. | wigilii |
wigiliom |
|
| B. | wigilię |
wigilie |
|
| N. | wigilią |
wigiliami |
|
| Ms. | wigilii |
wigiliach |
|
| W. | wigilio |
wigilie |
Pochodzenie
z łac. kośc. vigilia 'dzień poprzedzający ważne święto, uroczystość'
Od: łac. vigil 'czujny, baczny, uważny'
1. Nowego Roku
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu kalendarz i miary czasu
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | wilia |
Połączenia
- wigilia dnia (6 grudnia, św. Andrzeja, Świętego Mikołaja...), imienin (Świętego) Andrzeja; św. Jana (Chrzciciela), św. Łucji, św. Katarzyny...; Niedzieli Miłosierdzia Bożego, rocznicy uchwalenia Konstytucji 3 maja, odzyskania niepodległości...; (świąt) Bożego Narodzenia, Święta (Miłosierdzia Bożego, Niepodległości, Trzech Króli...); jakiejś uroczystości, Wielkanocy, Wniebowstąpienia Najświętszej Maryi Panny, Wszystkich świętych, Zaduszek, Zesłania Ducha Świętego...
Cytaty
|
W wigilię szóstego grudnia robiliśmy wszystko, co w naszej mocy, aby nie zasnąć i zobaczyć, jak święty Mikołaj przychodzi ze swymi prezentami. źródło: NKJP: Zdzisław Morawski: Gdzie ten dom, gdzie ten świat, 1994 |
|
|
Na Kurpiach, Podlasiu, Warmii i Mazurach wypiekano w wigilię Nowego Roku lub w święto Trzech Króli figurki zwierząt, lepione z ciasta [...]. źródło: NKJP: Aleksander Jackowski: Polska sztuka ludowa, 1974 |
|
|
Dzisiaj wigilia imienin świętego Andrzeja. Według starej tradycji to właśnie tego dnia panny na wydaniu sięgały po różnego rodzaju wróżby, aby dowiedzieć się, kiedy wyjdą za mąż, a także, kim będzie ich przyszły małżonek. źródło: NKJP: Paweł Bielak: Andrzejkowy niezbędnik panny na wydaniu, Dziennik Polski -- Tarnów, 2002-11-29 |
|
|
[...] narzeczony przed codzienną wizytą u narzeczonej obowiązany jest przysłać bukiet. Kolor kwiatów w tym bukiecie zmieniać się powinien codziennie, zaczynając od białych i stopniowo dodaje się różowe, tak, że w wigilię ślubu ostatni bukiet jest zwykle zupełnie czerwony... źródło: NKJP: Sarmaci i kowboje, Dziennik Polski - Magazyn, 1999-09-11 |
Składnia
|
+ | wigilia | + |
CZEGO
|
Odesłania
Zob. też:
2.a uroczysta kolacja
Definicja
Noty o użyciu
Pisane również wielką literą.
D. C. Ms. lp i D. lm wymawiane: [wigilji].
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół sakramenty i obrzędy religijne
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje
Połączenia
- wigilia w domu
- w czasie; z okazji wigilii
- dania; zaproszenie na wigilię
- ileś godzin przed wigilią
- wigilia rozpoczyna się
- przygotować, urządzać; spędzić / spędzać, wspominać wigilię
- przygotowania; siąść / siadać, zasiąść / zasiadać do wigilii
- zaprosić / zapraszać kogoś; czekać; przyjść; szykować się na wigilię
- spotkać się; ktoś jest u kogoś na wigilii
Cytaty
|
Od wieków zasiadano do wigilii i nadal powinno się zasiadać wraz z zapadnięciem zmroku, po ukazaniu się pierwszej gwiazdki, pilnie wypatrywanej przez dzieci. źródło: NKJP: Kazimierz Cuch: Przy świątecznym stole, Echo Dnia, 2004-12-23 |
|
|
Wierzono, że dzień, w którym urodził się Jezus, musi być najważniejszy w roku. Symbolem wigilii jest łamanie się opłatkiem, co nieodparcie przypomina zupełnie inną wieczerzę. źródło: NKJP: Włodzimierz Knap: Zaczęło się od szopki, Dziennik Polski - Kraj, 2003-12-24 |
|
|
Polską Wigilię zaczynamy od modlitwy, czytania Ewangelii i dzielenia się opłatkiem oraz składania sobie życzeń. Stół tradycyjnie nakryty jest białym obrusem. [...] W tym dniu podajemy postne potrawy. Na stole królują ryby, pierogi, barszcz, kutia. źródło: NKJP: Monika Daszkowska: Dziś puste nakrycie nie dla nieznajomego, Echo Dnia, 2007-12-24 |
|
|
Intensywny zapach pomarańczy... Kiedyś woń taka kojarzyła się z przygotowaniami do Wigilii. Z tarciem skórki, niezbędnej do pieczenia świątecznego ciasta. źródło: NKJP: Marcin Wolski: Alterland, 2003 |
|
|
Będziemy mieli tradycyjnie dwie wigilie - wcześniej w Krakowie u mojej mamy, potem w Makowie u rodziców Mariusza. źródło: NKJP: Małgorzta Syrda- Śliwa: Wyrzucane „trójki”, Dziennik Polski - Sport 2001-12-11 |
2.b potrawy
Definicja
Noty o użyciu
D. C. Ms. lp i D. lm wymawiane: [wigilji].
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy
Połączenia
- zjeść wigilię
Cytaty
|
Przez święta byliśmy u cioci Zosi, ale wigilię zjedliśmy razem z mamą w przytułku. źródło: NKJP: Wielki korek, Dziennik Polski - Magazyn, 2000-04-07 |
|
|
[...] dawniej wigilie smakowały o wiele lepiej niż dziś. źródło: NKJP: Agnieszka Świst:Dawniej wigilia była bardziej magiczna, Gazeta Krakowska, 2002-12-14 |
|
|
Przyjść może każdy potrzebujący - mówi kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej Elżbieta Całusińska - ci, którzy chcieliby spożyć wigilię we własnych domach, w rodzinnym gronie otrzymają dania na wynos. źródło: NKJP: fig.: Wieczerza ubogich, prasa, 1996 |
|
|
Jak co roku na brak zamówień nie może narzekać katowicki sklep „Złoty róg”. W zasadzie można tu zamówić całą wigilię, od barszczu, przez ryby, na uszkach i pierogach kończąc. źródło: NKJP: (JSZ): Wigilia z karty, Dziennik Zachodni, 2001-12-20 |
|
|
Wieczerza [...] była zawsze posiłkiem postnym, a wszystkie potrawy sporządzano na oleju, oliwie lub maśle. Wigilia składała się z 12 dań - tylu, ilu było apostołów. Dominowały dania rybne, barszcz, potrawy z suszonych grzybów i kompoty z suszonych owoców. źródło: NKJP: Z siostrą Karoliną; Maria Chudy; Sylwia Zawrotniak; Czesława Dalewska; Basia Czech; Ewa Walkowiak; Witold Skowroński; Jan Stryczyński: Boże Narodzenie, Goniec Osiedlowy, 7, 1996 |
3. w firmie
Definicja
Noty o użyciu
Pisane również wielką literą.
D. C. Ms. lp i D. lm wymawiane: [wigilji].
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół sakramenty i obrzędy religijne
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | opłatek | |
| hiperonimy: | uroczystość |
Połączenia
- doroczna, ubiegłoroczna, zeszłoroczna; klubowa, szkolna; niedzielna; dziesiąta, dziewiąta...; uroczysta; wspólna wigilia
- wigilia dla dzieci; dla (osób) bezdomnych, samotnych, ubogich..., dla najuboższych, dla potrzebujących; u franciszkanów
- wigilia pod gołym niebem
- wigilia na Rynku (Głównym); w szkole
- organizacja, organizator; uczestnicy wigilii
- wigilia odbyła się / odbywa się, rozpoczęła się / rozpoczyna się
- organizować, przygotować, zorganizować wigilię; rozpoczęcie, zakończenie wigilii
- uczestniczyć; brać, wziąć udział w wigilii
Cytaty
|
Przedsiębiorstwa zapożyczyły w celach marketingowych prywatny niegdyś zwyczaj przesyłania bożonarodzeniowych kartek z życzeniami, a firmowa wigilia uważana jest za świetny sposób integracji pracowników. źródło: NKJP: Wigilijne opowieści, Praca i Zdrowie, 2008-12-08 |
|
|
17 grudnia w salce katechetycznej w Turzu odbyła się wigilia dla chorych i samotnych, której organizatorem było parafialne Caritas. źródło: NKJP: Wieści gminne, Nowiny Raciborskie , 2006-12-19 |
|
|
23 grudnia od godziny 14 wszyscy samotni, biedni i głodni będą mogli wziąć udział w uroczystej wieczerzy wigilijnej na placu Bartosza Głowackiego. Uczestnikom wigilii będą kolędować cztery zespoły muzyczne, a w trakcie wieczoru rozdane zostaną paczki żywnościowe. źródło: NKJP: /KaT/: Nie jesteś sam, Echo Dnia, 2004-12-21 |
|
|
Szkolna Wigilia rozpoczęła się odczytaniem fragmentu Ewangelii wg. św. Łukasza przez uczennicę kl. VI Agnieszkę Kozłowską oraz modlitwą zebranych pod przewodnictwem księdza Mariusza. źródło: NKJP: Dorota Gwit: Kolędowanie w SP w Sipiorach, Nakielski Czas, 2007-01-10 |
|
|
23 grudnia 1996, wśród ścian pachnących świeżym wapnem, personel ośrodka zorganizował pierwszą Wigilię dla dzieci z ubogich rodzin. Ruszyła kuchnia i stołówka. źródło: NKJP: Piotr Głuchowski: Obiady u księdza, Gazeta Wyborcza - Magazyn, 1997-10-03 |