UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

formalny

Chronologizacja

SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

łac. formālis 'dotyczący kształtu'

Poszczególne znaczenia rozwinęły się w polszczyźnie pod wpływem przymiotników w innych językach (ang. formal, fr. formel, niem. formell) o tym samym łacińskim pochodzeniu.

1. charakter

Definicja

odnoszący się do formy czegoś, a nie do treści lub zawartości

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka prądy, kierunki i kategorie artystyczne

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

sprzeczne:

merytoryczny

Połączenia

formalny charakter, kształt; formalna struktura, strona; budowa; kwestia, natura, ocena formalna; eksperymenty formalne
formalny i materialny, formalny i merytoryczny

Cytaty

	- Spośród trzystu złożonych do tego działania, nasze znalazły się pośród siedemdziesięciu, które przeszły pozytywnie ocenę formalną i merytoryczną. źródło: NKJP: E.Stangrodzka: Unijne środki na modernizację ulic data, Tygodnik Ciechanowski, 2006-10-09
	Badacz literatury najnowszej staje wobec pytania, czy żyjemy w epoce rozkwitu talentów, eksperymentów formalnych i poznawczych, solidnego literackiego rzemiosła, czy też w epoce powielania form i jałowych prowokacji pisarskich. źródło: NKJP: Alina Brodzka, Lidia Burska: Sporne sprawy polskiej literatury współczesnej, 1998
	Dla zobrazowania formalnej struktury teorii pedagogicznej przywołuje obraz kostki. źródło: NKJP: Danuta Urbaniak-Zając: Pedagogika społeczna w Niemczech: stanowiska teoretyczne i problemy praktyki, 2003
	- Pardon, ja nie pójdę, ja nie byłem zaproszony - rzekł sztywno Konrad, który przywiązywał wielką wagę do formalnej strony życia towarzyskiego. źródło: NKJP: Małgorzata Musierowicz: Dziecko piątku, 1993

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	formalny	formalny	formalny	formalne	formalna
D.	formalnego	formalnego	formalnego	formalnego	formalnej
C.	formalnemu	formalnemu	formalnemu	formalnemu	formalnej
B.	formalnego	formalnego	formalny	formalne	formalną
N.	formalnym	formalnym	formalnym	formalnym	formalną
Ms.	formalnym	formalnym	formalnym	formalnym	formalnej
W.	formalny	formalny	formalny	formalne	formalna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	formalni	formalni	formalne	formalne
D.	formalnych	formalnych	formalnych	formalnych
C.	formalnym	formalnym	formalnym	formalnym
B.	formalnych	formalnych	formalnych	formalne
N.	formalnymi	formalnymi	formalnymi	formalnymi
Ms.	formalnych	formalnych	formalnych	formalnych
W.	formalni	formalni	formalne	formalne

Stopień wyższy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	formalniejszy	formalniejszy	formalniejszy	formalniejsze	formalniejsza
D.	formalniejszego	formalniejszego	formalniejszego	formalniejszego	formalniejszej
C.	formalniejszemu	formalniejszemu	formalniejszemu	formalniejszemu	formalniejszej
B.	formalniejszego	formalniejszego	formalniejszy	formalniejsze	formalniejszą
N.	formalniejszym	formalniejszym	formalniejszym	formalniejszym	formalniejszą
Ms.	formalniejszym	formalniejszym	formalniejszym	formalniejszym	formalniejszej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	formalniejsi	formalniejsi	formalniejsze	formalniejsze
D.	formalniejszych	formalniejszych	formalniejszych	formalniejszych
C.	formalniejszym	formalniejszym	formalniejszym	formalniejszym
B.	formalniejszych	formalniejszych	formalniejszych	formalniejsze
N.	formalniejszymi	formalniejszymi	formalniejszymi	formalniejszymi
Ms.	formalniejszych	formalniejszych	formalniejszych	formalniejszych

2. wniosek

Definicja

wynikający z obowiązujących przepisów

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa regulacje prawne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

prawny

Połączenia

formalny wniosek, druk, zapis; obowiązek, wpływ, wymóg; formalna możliwość, ocena, kontrola; odpowiedź, poprawka, procedura, przeszkoda, zgoda, zmiana; formalne stanowisko; formalne bariery, kryteria; związek; zakaz formalny; przyczyna, wada formalna; błędy, uchybienia, usterki formalne
formalny i instytucjonalny, formalny i legislacyjny, formalny i prawny; formalny i nieformalny

Cytaty

	Na szczęście tym razem przywiózł on dobre wieści, informując o odstąpieniu od złożenia formalnego wniosku o likwidacji tej instytucji. źródło: NKJP: R.Nadaj: Rejonowy Urząd Poczty (na razie) ocalał, Tygodnik Ciechanowski, 2004-11-29
	Rada nie zajęła formalnego stanowiska w sprawie wójta. Nie było żadnej uchwały, nie wydano komunikatu. źródło: NKJP: Adam Ligiecki: Wójt żałuje i przeprasza, Echo Dnia, 2006-03-04
	Z badań, które przeprowadził Instytut Statystyki i Demografii SGH w 2001 r., wynika, że aż 80% osób pozostających w związkach formalnych lub nieformalnych nie planuje potomstwa. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 16.09.2003
	Urzędnicy znaleźli uchybienia formalne i skierowali sprawę do ponownego rozpatrzenia. źródło: NKJP: Jacek Sypień: Dom na bombie, Dziennik Polski, 2002-09-27
	Wniosek poparty przez pięciu radnych musi przejść formalną procedurę [...]. źródło: NKJP: Jadwiga Aleksandrowicz: Aleksandrów Kujawski. Na sesję rady powiatu przybył poseł, wierzyciele Janturu i mieszkańcy, Gazeta Pomorska, 2010-03-12

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	formalny	formalny	formalny	formalne	formalna
D.	formalnego	formalnego	formalnego	formalnego	formalnej
C.	formalnemu	formalnemu	formalnemu	formalnemu	formalnej
B.	formalnego	formalnego	formalny	formalne	formalną
N.	formalnym	formalnym	formalnym	formalnym	formalną
Ms.	formalnym	formalnym	formalnym	formalnym	formalnej
W.	formalny	formalny	formalny	formalne	formalna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	formalni	formalni	formalne	formalne
D.	formalnych	formalnych	formalnych	formalnych
C.	formalnym	formalnym	formalnym	formalnym
B.	formalnych	formalnych	formalnych	formalne
N.	formalnymi	formalnymi	formalnymi	formalnymi
Ms.	formalnych	formalnych	formalnych	formalnych
W.	formalni	formalni	formalne	formalne

3. oficjalny

Definicja

zgodny ze zwyczajowo lub urzędowo przyjętymi zasadami postępowania w określonych okolicznościach

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Środki masowego przekazu

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	oficjalny
	antonimy:	nieformalny, nieoficjalny

Połączenia

formalna część, konferencja prasowa; formalne zaproszenie; formalne rozmowy
mniej formalny

Cytaty

	Watykan ustosunkuje się do sprawy po otrzymaniu przez papieża formalnego zaproszenia ze strony północnokoreańskiej. źródło: NKJP: (PAP): Warunku Watykanu, Dziennik Polski, 2000-06-17
	Po oficjalnym spotkaniu w magistracie, na zaproszenie Koła Unii Wolności, goście przenieśli się na mniej formalne rozmowy do restauracji „Kaprys”. źródło: NKJP: (BZ): Mazowiecki na Podhalu, 1999, prasa
	Po nabożeństwie mieszkańcy przejdą na plac Bartosza Głowackiego, gdzie o godz. 10.30 przemówienie wygłosi prezydent[...]. Mniej formalna część obchodów od godziny 14 przy Szkole Podstawowej nr 10. źródło: NKJP: Wojtek Dziekan: To będzie weekend pełen imprez, Echo Dnia, 2007-04-30
	Senator: „Któż kiedy widział u nas formalniejsze śledztwo? Wyznania dobrowolne, skargi i świadectwa? [...]. źródło: NKJP: Zbigniew Raszewski: Dziady grają ostatni raz, Gazeta Wyborcza, 1993-01-30

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	formalny	formalny	formalny	formalne	formalna
D.	formalnego	formalnego	formalnego	formalnego	formalnej
C.	formalnemu	formalnemu	formalnemu	formalnemu	formalnej
B.	formalnego	formalnego	formalny	formalne	formalną
N.	formalnym	formalnym	formalnym	formalnym	formalną
Ms.	formalnym	formalnym	formalnym	formalnym	formalnej
W.	formalny	formalny	formalny	formalne	formalna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	formalni	formalni	formalne	formalne
D.	formalnych	formalnych	formalnych	formalnych
C.	formalnym	formalnym	formalnym	formalnym
B.	formalnych	formalnych	formalnych	formalne
N.	formalnymi	formalnymi	formalnymi	formalnymi
Ms.	formalnych	formalnych	formalnych	formalnych
W.	formalni	formalni	formalne	formalne

Stopień wyższy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	formalniejszy	formalniejszy	formalniejszy	formalniejsze	formalniejsza
D.	formalniejszego	formalniejszego	formalniejszego	formalniejszego	formalniejszej
C.	formalniejszemu	formalniejszemu	formalniejszemu	formalniejszemu	formalniejszej
B.	formalniejszego	formalniejszego	formalniejszy	formalniejsze	formalniejszą
N.	formalniejszym	formalniejszym	formalniejszym	formalniejszym	formalniejszą
Ms.	formalniejszym	formalniejszym	formalniejszym	formalniejszym	formalniejszej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	formalniejsi	formalniejsi	formalniejsze	formalniejsze
D.	formalniejszych	formalniejszych	formalniejszych	formalniejszych
C.	formalniejszym	formalniejszym	formalniejszym	formalniejszym
B.	formalniejszych	formalniejszych	formalniejszych	formalniejsze
N.	formalniejszymi	formalniejszymi	formalniejszymi	formalniejszymi
Ms.	formalniejszych	formalniejszych	formalniejszych	formalniejszych

4. prawdziwy

Definicja

mający takie cechy, że mówiąc o nim nie można użyć innego wyrazu niż ten, którego użyto

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Połączenia

formalna bitwa, wojna

Cytaty

Szczególnie groźna była sytuacja w Rennes, gdzie doszło do formalnej bitwy pomiędzy szlachtą i jej zwolennikami a studentami miejscowego uniwersytetu [...].

źródło: NKJP: Zbigniew Anusik: Dyplomacja szwedzka wobec kryzysu monarchii we Francji w latach 1787-1792, 2000

Kłusownicy wydali im formalną wojnę, żeby odstraszyć ich od wchodzenia na teren swoich polowań.

źródło: NKJP: Niebiezpieczny las, Dziennik Polski, 2003-12-16

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	formalny	formalny	formalny	formalne	formalna
D.	formalnego	formalnego	formalnego	formalnego	formalnej
C.	formalnemu	formalnemu	formalnemu	formalnemu	formalnej
B.	formalnego	formalnego	formalny	formalne	formalną
N.	formalnym	formalnym	formalnym	formalnym	formalną
Ms.	formalnym	formalnym	formalnym	formalnym	formalnej
W.	formalny	formalny	formalny	formalne	formalna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	formalni	formalni	formalne	formalne
D.	formalnych	formalnych	formalnych	formalnych
C.	formalnym	formalnym	formalnym	formalnym
B.	formalnych	formalnych	formalnych	formalne
N.	formalnymi	formalnymi	formalnymi	formalnymi
Ms.	formalnych	formalnych	formalnych	formalnych
W.	formalni	formalni	formalne	formalne

Stopień wyższy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	formalniejszy	formalniejszy	formalniejszy	formalniejsze	formalniejsza
D.	formalniejszego	formalniejszego	formalniejszego	formalniejszego	formalniejszej
C.	formalniejszemu	formalniejszemu	formalniejszemu	formalniejszemu	formalniejszej
B.	formalniejszego	formalniejszego	formalniejszy	formalniejsze	formalniejszą
N.	formalniejszym	formalniejszym	formalniejszym	formalniejszym	formalniejszą
Ms.	formalniejszym	formalniejszym	formalniejszym	formalniejszym	formalniejszej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	formalniejsi	formalniejsi	formalniejsze	formalniejsze
D.	formalniejszych	formalniejszych	formalniejszych	formalniejszych
C.	formalniejszym	formalniejszym	formalniejszym	formalniejszym
B.	formalniejszych	formalniejszych	formalniejszych	formalniejsze
N.	formalniejszymi	formalniejszymi	formalniejszymi	formalniejszymi
Ms.	formalniejszych	formalniejszych	formalniejszych	formalniejszych

5. opis

Definicja

stworzony przy użyciu ściśle określonych, precyzyjnych formuł wyjaśniających i porządkujących jakieś zjawiska, zwykle opisanych za pomocą specjalistycznych symboli

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka

Połączenia

formalny model, opis; język formalny; gramatyka, logika formalna; nauki formalne

Cytaty

[...] gramatyka kognitywna jest stosunkowo nową metodą badawczą, powstałą na przełomie lat 70 i 80-tych jako krytyka formalnych modeli lingwistycznych (szczególnie gramatyki generatywnej).

źródło: NKJP: Mariusz Gołąb: Język i rzeczywistość w twórczości Mirona Białoszewskiego, 2001

Mistrz stosuje wtedy najczęściej czwartą kategorię Linji, czyli zgodnie z logiką formalną zachowuje dualizm podmiotu i przedmiotu, obserwując reakcję ucznia.

źródło: NKJP: Agnieszka Kozyra: Filozofia zen, 2004

Teoria układów dynamicznych dała fizyce nowy język formalny, dzięki któremu można było stawiać i rozwiązywać zagadnienia, dawniej zbyt trudne dla fizyków lub wręcz dla nich niedostrzegalne.

źródło: NKJP: Michał Tempczyk: Teoria chaosu a filozofia, 1998

Odmiana

część mowy: przymiotnik

Stopień równy

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	formalny	formalny	formalny	formalne	formalna
D.	formalnego	formalnego	formalnego	formalnego	formalnej
C.	formalnemu	formalnemu	formalnemu	formalnemu	formalnej
B.	formalnego	formalnego	formalny	formalne	formalną
N.	formalnym	formalnym	formalnym	formalnym	formalną
Ms.	formalnym	formalnym	formalnym	formalnym	formalnej
W.	formalny	formalny	formalny	formalne	formalna

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	formalni	formalni	formalne	formalne
D.	formalnych	formalnych	formalnych	formalnych
C.	formalnym	formalnym	formalnym	formalnym
B.	formalnych	formalnych	formalnych	formalne
N.	formalnymi	formalnymi	formalnymi	formalnymi
Ms.	formalnych	formalnych	formalnych	formalnych
W.	formalni	formalni	formalne	formalne

Data ostatniej modyfikacji: 13.02.2014