UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

oparzyć

Chronologizacja

1534, SPXVI

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. oparzę
 oparzymy
2 os. oparzysz
 oparzycie
3 os. oparzy
 oparzą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. oparzyłem
+(e)m oparzył
 oparzyłam
+(e)m oparzyła
 oparzyłom
+(e)m oparzyło
 oparzyliśmy
+(e)śmy oparzyli
 oparzyłyśmy
+(e)śmy oparzyły
2 os. oparzyłeś
+(e)ś oparzył
 oparzyłaś
+(e)ś oparzyła
 oparzyłoś
+(e)ś oparzyło
 oparzyliście
+(e)ście oparzyli
 oparzyłyście
+(e)ście oparzyły
3 os. oparzył
 oparzyła
 oparzyło
 oparzyli
 oparzyły

bezosobnik: oparzono

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. oparzmy
2 os. oparz
 oparzcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. oparzyłbym
bym oparzył
 oparzyłabym
bym oparzyła
 oparzyłobym
bym oparzyło
 oparzylibyśmy
byśmy oparzyli
 oparzyłybyśmy
byśmy oparzyły
2 os. oparzyłbyś
byś oparzył
 oparzyłabyś
byś oparzyła
 oparzyłobyś
byś oparzyło
 oparzylibyście
byście oparzyli
 oparzyłybyście
byście oparzyły
3 os. oparzyłby
by oparzył
 oparzyłaby
by oparzyła
 oparzyłoby
by oparzyło
 oparzyliby
by oparzyli
 oparzyłyby
by oparzyły

bezosobnik: oparzono by

bezokolicznik: oparzyć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: oparzywszy

gerundium: oparzenie

imiesłów przymiotnikowy bierny: oparzony

odpowiednik aspektowy: parzyć

Pochodzenie

Zob. parzyć

1. ogień

Definicja

spowodować uszkodzenie skóry na skutek zetknięcia się z czymś gorącym

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

Połączenia

  • oparzyć rękę
  • oparzyć (gorącą) wodą
  • oparzone dzieci, miejsca; oparzeni ludzie
  • jak oparzony

Cytaty

Z opowieści wiem, że niania oparzyła mnie [...] niechcący gorącą zupą, a potem chwyciła mnie i pobiegła do przychodni.

źródło: NKJP: Internet

Osobie dorosłej, która oparzyła sobie usta gorącą herbatą, można dać do ssania kostki lodu.

źródło: NKJP: (jog): Pierwsza pomoc dla dziecka, Dziennik Bałtycki, 2001-01-17

Buchnęła para, oparzyła mu klatkę piersiową.

źródło: NKJP: Andrzej Krzywicki: Diabelski młyn, 2005

To znowu paliła się nasza stodoła. Rzuciliśmy się z mężem ratować i kiedy wypychaliśmy traktor, który już zaczynał się palić, płomienie oparzyły mi rękę.

źródło: NKJP: Jacek Szwic: To musi być szaleniec, Życie Podkarpackie, 2007-04-18

[...] 10-latkowi, który latał w nocy samopas z kolegami, sztuczne ognie oparzyły twarz.

źródło: NKJP: Internet

A potem stuknął kopytem o podłogę, aż sypnęły się iskry i jedna oparzyła mnie w łydkę.

źródło: NKJP: Jacek Głębski: Kuracja, 1998

Składnia

bez ograniczeń + oparzyć +
KOGO/CO + (CZYM)
bez ograniczeń + oparzyć +
(KOMU) + CO + (CZYM)
bez ograniczeń + oparzyć +
KOGO + (w CO)

2. pokrzywa

Definicja

spowodować podrażnienie skóry pokrzywą lub inną podobną rośliną

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie przyczyny, objawy i skutki chorób

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin

Cytaty

Ogród był ogromny, brzęczały w nim pszczoły, czasem oparzyła pokrzywa.

źródło: Internet: juliarozumek.pl

Bez większych urazów (podrapany, oparzony pokrzywami i pokąsany przez owady) wrócił do domu.

źródło: Internet: magdalenarolnik.pl

Skóra po oparzeniu barszczem Sosnowskiego goi się długo.

źródło: Internet: mamotoja.pl › Rodzina › Aktualności

Składnia

bez ograniczeń + oparzyć +
KOGO/CO + (CZYM)

3. kurę wrzątkiem

Definicja

polać powierzchnię czegoś wrzątkiem albo zanurzyć coś we wrzątku w celu łatwiejszego usunięcia skórki, łuski, sierści lub piór

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie czynności związane z przyrządzaniem jedzenia

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień

Połączenia

  • oparzyć migdały

Cytaty

Wziąć 40 deka migdałów słodkich, 20 ziarn gorzkich, oparzyć, obrać z łuski, utłuc w moździerzu na miazgę, skrapiając wodą, aby oleju nie puściły.

źródło: NKJP: Chłodniki, Dziennik Polski, 2003-06-07

Tłustą gęś po oskubaniu z pierzy opalić nad płomieniem ze spirytusu, powyjmować szypułki starannie, oparzyć ją wrzącą wodą i wyjąć wnętrzności.

źródło: NKJP: Świętomarcińskie gęsi, Dziennik Polski, 2008-11-07

[...] wylądowałam w śniegu. Goła, bez jednego włosa na ciele, jak kura we wrzątku oparzona i do nabicia na rożen gotowa.

źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Pogrzeb czarownicy, 2003

Kamera pokazuje dalszy ciąg linii ubojowej - oparzone świnie goli się i podwieszone idą do wypatroszenia.

źródło: NKJP: Internet

Składnia

bez ograniczeń + oparzyć +
CO + (CZYM)
bez ograniczeń + oparzyć +
CO + (w CZYM)

4. o zawiści

Definicja

spowodować przykre doznania psychiczne

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Cytaty

Kwas solny chluśnięty niszczy tylko obraz, zawiść może oparzyć serce, zatruć umysły, zaszczuć twórcę.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Za kurtyną mroku. Zabawa w chowanego, 1995

Chłopie, znam swoją córkę lepiej od ciebie. Znacznie lepiej, niż ona myśli. [...] wiem, że jest dziewczyną z ambicjami, nie poświęciłaby wszystkiego dla życia z jakimś robotnikiem. Te słowa oparzyły go jak ogień.

źródło: Camilla Lacberg: Kamieniarz (Stenhuggaren). Tłumaczenie Inga Sawicka, 2010 (mxdoc.com/3-camilla-lckberg-kamieniarz-saga-o-fjllbace-03.html)

Z Natalią nic mnie nie łączy. - Proszę cię! - głos Alka uniósł się niebezpiecznie, a jego rozwścieczone spojrzenie oparzyło Bartka.

źródło: Czwrtkowe obiady, odc. 35, 2015-06-26 (magialiterczarslow.blogspot.com)

Składnia

bez ograniczeń + oparzyć +
KOGO/CO
Data ostatniej modyfikacji: 15.10.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN