Chronologizacja
Pochodzenie
Zob. jęczeć
1. cierpiącego
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | głos |
Połączenia
- cichy, głośny, głuchy, przeciągły, tłumiony, zduszony; błagalny, przejmujący, rozpaczliwy, żałosny; ludzki jęk
- jęki biednych, bitych, chorych, katowanych, męczonych, rannych
- jęk i płacz, jęki i krzyki, jęki i szlochy, jęki i zawodzenia
- jęk dobiega skądś, dochodzi skądś, cichnie
- wydać/wydawać; słyszeć, usłyszeć jęk
Cytaty
|
Jerzy miał jeszcze kawał drogi do swego mieszkania, gdy naraz posłyszał z sutereny kamienicy, obok której przechodził szybkim krokiem, przeraźliwe jęki i wołanie o pomoc. źródło: NKJP: Tadeusz Kwiatkowski: Panopticum, 1995 |
|
|
Siedziałem na północnym stoku, skąd przez wypalone w siatce dziury widać było cały mój szpitalik, ale gdzie dało się odpocząć od smrodu, jęków i poczucia bezsilności. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Afrykanka, 2005 |
|
|
Od rana słychać jęki i płacz rodziców noworodka, którzy zamiast cieszyć się z pierwszego potomka, umierają ze strachu przed pójściem na Lewaw. źródło: NKJP: Dorota Terakowska: Władca Lewawu, 1996 |
|
|
Bito go przez dwa tygodnie. Jego krzyki i jęki nagrywano na taśmę magnetofonową, którą co dzień przesyłano Kangowi do przesłuchania. źródło: NKJP: Komar Michał: O obrotach losów i ciał, 1998 |
|
|
Nierealna zdawała się Niteczce ta operacja bez uśpienia, w czasie której przytomny pacjent nie wydał jęku. źródło: NKJP: Roman Bratny: Kolumbowie — rocznik 20, 1977 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | jęk |
jęki |
|
| D. | jęku |
jęków |
|
| C. | jękowi |
jękom |
|
| B. | jęk |
jęki |
|
| N. | jękiem |
jękami |
|
| Ms. | jęku |
jękach |
|
| W. | jęku |
jęki |
2. wiatru
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki
Połączenia
- głośny, głuchy, okropny, przeciągły, przeraźliwy jęk
- jęk drzwi, skrzypiec, sprężyn, syren, wiatru, zawiasów
- jęk rozległ się/rozlega się, dochodzi skądś
- słyszeć; wydać/wydawać jęki
Cytaty
|
Pociągnęła za klamkę. Drzwi otworzyły się z przeciągłym jękiem. źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Kronika wypadków miłosnych, 2006 |
|
|
Próbuję uciec - cofam się w ulicę Sebastiana i oto tutaj właśnie dogania mnie wycie motoru i jęk syreny: karetka zatrzymuje się przed jedną z pobliskich kamienic. źródło: NKJP: Jerzy Broszkiewicz: Doktor Twardowski, 1977 |
|
|
W powozie, którego koła zapadając się w piaszczyste koleiny wydają głuchy jęk, jedziemy - a gdy wyjechaliśmy na wzgórze ukazała się stopniowo rozległość ziemi nisko rozłożonej na samym dnie pod olbrzymimi wysokościami nieba, ściętej nieruchomym falowaniem. źródło: NKJP: Witold Gombrowicz: Pornografia, 1987 |
|
|
Wszystko byłoby milczeniem i spokojem, gdyby nie jakiś liść padający od czasu do czasu, nie nagły poszum wiatru, jęk puszczyka. źródło: NKJP: Maria Gołaszewska: Estetyka pięciu zmysłów, 1997 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | jęk |
jęki |
|
| D. | jęku |
jęków |
|
| C. | jękowi |
jękom |
|
| B. | jęk |
jęki |
|
| N. | jękiem |
jękami |
|
| Ms. | jęku |
jękach |
|
| W. | jęku |
jęki |
Składnia
|
+ | jęk | + |
CZEGO
|
3. skarga
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | narzekanie, skarga | |
| hiperonimy: | wypowiedź |
Połączenia
- jęki i narzekania
- słuchać, wysłuchiwać czyichś jęków
Cytaty
|
Sprowokował lawinę listów z protestami, pisząc, że w świętej pieśni Polaków: Boże, coś Polskę drażni go nadmiar jęków i narodowa megalomania. źródło: NKJP: Mariusz Urbanek: Kisielewscy : Jan August, Zygmunt, Stefan, Wacek, 2006 |
|
|
Po tygodniach słuchania moich jęków i narzekań na przepracowanie, mój chłopak niespodziewanie pojawił się u mnie w pracy z kuponami [...] do wykorzystania tego popołudnia w gabinecie odnowy biologicznej. źródło: NKJP: Jak on przekonał do siebie moich przyjaciół, Cosmopolitan, 2000 |
|
|
[...] coraz częściej musiała wysłuchiwać tych jego jęków i żalów. Już tak dawno przestał być opoką. Ileż to razy wylewały się z niego te fale niezadowolenia. Z siebie i z całego świata. źródło: NKJP: Piotr Krawczyk: Plamka światła, 1997 |
|
|
Ano rozmawiałem ostatnio z Andrzejem Mleczką, który powiedział mi, że nie może już słuchać tych wszystkich jęków i narzekań naszych rodaków, którym nic się nie podoba i których nic nie cieszy. źródło: NKJP: Swoje wiem, Dziennik Polski, 2003-12-27 |
|
|
Gdybym zajmował się ciągle sobą, tworzyłbym literaturę skarg i jęków. źródło: NKJP: Czesław Miłosz: Abecadło Miłosza, 1997 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | jęk |
jęki |
|
| D. | jęku |
jęków |
|
| C. | jękowi |
jękom |
|
| B. | jęk |
jęki |
|
| N. | jękiem |
jękami |
|
| Ms. | jęku |
jękach |
|
| W. | jęku |
jęki |
Inne uwagi
Zwykle lm