Chronologizacja
Pochodzenie
zach. psł. *žitъčiti
Wtórnie utworzona bezprzedrostkowa postać od podstawowego *požitъčiti, wskutek odrzucenia rzekomego przedrostka po- w rzeczywistości należącego do podstawy czasownika .
Zob. pożyczyć, pożytek
1. pomyślności
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zwroty grzecznościowe i zachowania akceptowane społecznie
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja zwyczaje i obyczaje
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | winszować |
Połączenia
- życzyć komuś dobrej nocy, miłego dnia, owocnych obrad, pomyślności, powodzenia, powrotu do zdrowia, przyjemnego pobytu, smacznego, sukcesów, szczęścia, szczęśliwej drogi, wszystkiego najlepszego, wytrwałości, zdrowia
- gratulować i życzyć czegoś
Cytaty
|
Pani Carlton życzyła mi wszystkiego najlepszego i poprosiła, abym tak interesujących opisów różnych krajów nie zachowywała dla samej siebie. źródło: KWSJP: Alfred Szklarski: Tomek wśród łowców głów, 1965 |
|
|
Bartek pożegnał Mędrców, którzy - choć z mieszanymi uczuciami - życzyli mu powodzenia. źródło: KWSJP: Dorota Terakowska: Władca Lewawu, 1989 |
|
|
Dość niezgrabnym, ale miłym rymem sławił on przymioty nowożeńców i życzył im niegasnącego szczęścia. źródło: KWSJP: Marek Ruszczyc: Potomkowie generała, 1985 |
|
|
Przed każdym z Was otwiera się szansa zawodniczej, sportowej kariery. Życzę więc, żeby spełniły się wasze marzenia. źródło: NKJP: (bat): Honory dla mistrzów, Gazeta Krakowska, 2002-11-25 |
|
|
Szukajmy nieustannie okazji, żeby zadbać o własne ciało, bo wtedy i duch nasz na tym zyska, zatem będziemy zdrowsi na ciele i umyśle, czego wszystkim z całego serca życzę. źródło: NKJP:Nieuleczalny Struś Pędziwiatr: Poważny błahy wakacyjny temat, Lokalna, 2002-03-16 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
życzę |
życzymy |
|||
| 2 os. |
życzysz |
życzycie |
|||
| 3 os. |
życzy |
życzą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
życzyłem +(e)m życzył |
życzyłam +(e)m życzyła |
życzyłom +(e)m życzyło |
życzyliśmy +(e)śmy życzyli |
życzyłyśmy +(e)śmy życzyły |
| 2 os. |
życzyłeś +(e)ś życzył |
życzyłaś +(e)ś życzyła |
życzyłoś +(e)ś życzyło |
życzyliście +(e)ście życzyli |
życzyłyście +(e)ście życzyły |
| 3 os. |
życzył |
życzyła |
życzyło |
życzyli |
życzyły |
bezosobnik: życzono
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę życzył będę życzyć |
będę życzyła będę życzyć |
będę życzyło będę życzyć |
będziemy życzyli będziemy życzyć |
będziemy życzyły będziemy życzyć |
| 2 os. |
będziesz życzył będziesz życzyć |
będziesz życzyła będziesz życzyć |
będziesz życzyło będziesz życzyć |
będziecie życzyli będziecie życzyć |
będziecie życzyły będziecie życzyć |
| 3 os. |
będzie życzył będzie życzyć |
będzie życzyła będzie życzyć |
będzie życzyło będzie życzyć |
będą życzyli będą życzyć |
będą życzyły będą życzyć |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
życzmy |
|
| 2 os. |
życz |
życzcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
życzyłbym bym życzył |
życzyłabym bym życzyła |
życzyłobym bym życzyło |
życzylibyśmy byśmy życzyli |
życzyłybyśmy byśmy życzyły |
| 2 os. |
życzyłbyś byś życzył |
życzyłabyś byś życzyła |
życzyłobyś byś życzyło |
życzylibyście byście życzyli |
życzyłybyście byście życzyły |
| 3 os. |
życzyłby by życzył |
życzyłaby by życzyła |
życzyłoby by życzyło |
życzyliby by życzyli |
życzyłyby by życzyły |
bezosobnik: życzono by
bezokolicznik: życzyć
imiesłów przysłówkowy współczesny:
życząc
gerundium: życzenie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | życzenie |
życzenia |
| D. | życzenia |
życzeń |
| C. | życzeniu |
życzeniom |
| B. | życzenie |
życzenia |
| N. | życzeniem |
życzeniami |
| Ms. | życzeniu |
życzeniach |
| W. | życzenie |
życzenia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: życzący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | życzący |
życzący |
życzący |
życzące |
życząca |
| D. | życzącego |
życzącego |
życzącego |
życzącego |
życzącej |
| C. | życzącemu |
życzącemu |
życzącemu |
życzącemu |
życzącej |
| B. | życzącego |
życzącego |
życzący |
życzące |
życzącą |
| N. | życzącym |
życzącym |
życzącym |
życzącym |
życzącą |
| Ms. | życzącym |
życzącym |
życzącym |
życzącym |
życzącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | życzący |
życzący |
życzące |
życzące |
| D. | życzących |
życzących |
życzących |
życzących |
| C. | życzącym |
życzącym |
życzącym |
życzącym |
| B. | życzących |
życzących |
życzących |
życzące |
| N. | życzącymi |
życzącymi |
życzącymi |
życzącymi |
| Ms. | życzących |
życzących |
życzących |
życzących |
Składnia
| Rzosobowy | + | życzyć | + |
KOMU +
CZEGO
|
| Rzosobowy | + | życzyć | + |
KOMU +
żeby ZDANIE
|
2. źle, dobrze
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia relacji międzyludzkich
Połączenia
- życzyć komuś klęski, nieszczęścia, śmierci
- życzyć komuś w duchu
- życzyć komuś dobrze, źle
Cytaty
|
Położyłem wiązankę, zapaliłem znicze. Z głębi serca życzyłem Leonowi Bersy dodatniego salda przy obrachunku z Panem na tamtym lepszym świecie. źródło: KWSJP: Stanisław Dobiasz: Nienawidzę Seneki, 1984 |
|
|
Nie, nieszczęścia w zasadzie ci nie życzyłam, ale musiałam wszak brać pod uwagę niezbyt bezpieczny charakter twojego zawodu. źródło: KWSJP: Andrzej Sapkowski: Miecz przeznaczenia, 1992 |
|
|
Nikomu nie życzyłbym mieć w nim wroga. źródło: KWSJP: Wojciech Żukrowski: Kamienne tablice, 1966 |
|
|
Na pewno życzył nam dobrze. źródło: KWSJP: Aleksander Rymkiewicz: Podróż do krainy szczęśliwości, 1985 |
|
|
Życzyłem mu w duchu, aby ktoś z mijanych ludzi odważył się na głos go wyszydzić. źródło: KWSJP: Wiesław Myśliwski: Nagi sad, 1967 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
życzę |
życzymy |
|||
| 2 os. |
życzysz |
życzycie |
|||
| 3 os. |
życzy |
życzą |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
życzyłem +(e)m życzył |
życzyłam +(e)m życzyła |
życzyłom +(e)m życzyło |
życzyliśmy +(e)śmy życzyli |
życzyłyśmy +(e)śmy życzyły |
| 2 os. |
życzyłeś +(e)ś życzył |
życzyłaś +(e)ś życzyła |
życzyłoś +(e)ś życzyło |
życzyliście +(e)ście życzyli |
życzyłyście +(e)ście życzyły |
| 3 os. |
życzył |
życzyła |
życzyło |
życzyli |
życzyły |
bezosobnik: życzono
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę życzył będę życzyć |
będę życzyła będę życzyć |
będę życzyło będę życzyć |
będziemy życzyli będziemy życzyć |
będziemy życzyły będziemy życzyć |
| 2 os. |
będziesz życzył będziesz życzyć |
będziesz życzyła będziesz życzyć |
będziesz życzyło będziesz życzyć |
będziecie życzyli będziecie życzyć |
będziecie życzyły będziecie życzyć |
| 3 os. |
będzie życzył będzie życzyć |
będzie życzyła będzie życzyć |
będzie życzyło będzie życzyć |
będą życzyli będą życzyć |
będą życzyły będą życzyć |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
życzmy |
|
| 2 os. |
życz |
życzcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
życzyłbym bym życzył |
życzyłabym bym życzyła |
życzyłobym bym życzyło |
życzylibyśmy byśmy życzyli |
życzyłybyśmy byśmy życzyły |
| 2 os. |
życzyłbyś byś życzył |
życzyłabyś byś życzyła |
życzyłobyś byś życzyło |
życzylibyście byście życzyli |
życzyłybyście byście życzyły |
| 3 os. |
życzyłby by życzył |
życzyłaby by życzyła |
życzyłoby by życzyło |
życzyliby by życzyli |
życzyłyby by życzyły |
bezosobnik: życzono by
bezokolicznik: życzyć
imiesłów przysłówkowy współczesny:
życząc
gerundium: życzenie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | życzenie |
życzenia |
| D. | życzenia |
życzeń |
| C. | życzeniu |
życzeniom |
| B. | życzenie |
życzenia |
| N. | życzeniem |
życzeniami |
| Ms. | życzeniu |
życzeniach |
| W. | życzenie |
życzenia |
imiesłów przymiotnikowy czynny: życzący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | życzący |
życzący |
życzący |
życzące |
życząca |
| D. | życzącego |
życzącego |
życzącego |
życzącego |
życzącej |
| C. | życzącemu |
życzącemu |
życzącemu |
życzącemu |
życzącej |
| B. | życzącego |
życzącego |
życzący |
życzące |
życzącą |
| N. | życzącym |
życzącym |
życzącym |
życzącym |
życzącą |
| Ms. | życzącym |
życzącym |
życzącym |
życzącym |
życzącej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | życzący |
życzący |
życzące |
życzące |
| D. | życzących |
życzących |
życzących |
życzących |
| C. | życzącym |
życzącym |
życzącym |
życzącym |
| B. | życzących |
życzących |
życzących |
życzące |
| N. | życzącymi |
życzącymi |
życzącymi |
życzącymi |
| Ms. | życzących |
życzących |
życzących |
życzących |
Składnia
| Rzosobowy | + | życzyć | + |
KOMU +
CZEGO
|
| Rzosobowy | + | życzyć | + |
KOMU +
żeby ZDANIE
|