UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

akt

Chronologizacja

1529, SPXVI

1. miłosierdzia

Definicja

czyn, mający duże znaczenie ze względu na motywy osoby go dokonującej lub jego skutki

Pochodzenie

łac. actus 'czyn'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające

Połączenia

bezprzykładny akt czegoś; wielki akt;
akt miłosierdzia, miłości, pokuty, przebaczenia; agresji, okrucieństwa, rozpaczy, terroru, wandalizmu, zemsty; akt samobójstwa, samospalenia
zdobyć się na akt czegoś

Cytaty

Gdyby nie okoliczności dokonania zbrodni [...] można by sądzić, że morderstwo jest aktem zemsty ze strony jakiegoś więźnia prześladowanego przez Gnerlicha.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Festung Breslau, 2006

Jak można nie uszanować tak pięknego aktu miłości i poświęcenia? Trzeba przyjąć dar tego dziecka.

źródło: NKJP: Zygmunt Miłoszewski: Uwikłanie, 2007

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	akt	akty
D.	aktu	aktów
C.	aktowi	aktom
B.	akt	akty
N.	aktem	aktami
Ms.	akcie	aktach
W.	akcie	akty

2. własności

Definicja

dokument mający znaczenie prawne lub urzędowe, wyrażone następującym rzeczownikiem lub przymiotnikiem

Pochodzenie

łac. actum 'dokument'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa regulacje prawne

Połączenia

akt fundacyjny, nominacyjny, notarialny, amnestyjny
akt chrztu, ślubu, urodzenia, zgonu; oskarżenia; kapitulacji; darowizny, kupna, sprzedaży
kopia aktu
podpisać, sporządzić akt

Cytaty

W akcie fundacyjnym stwierdził, że uczynił tak, aby upamiętnić dwóch seniorów, którym służył: Henryka II i Henryka Młodego Króla, którego nadal tytułował swoim panem.

źródło: NKJP: Dariusz Piwowarczyk: Słynni rycerze Europy: Rycerze w służbie dam i dworu, 2009

Pomyślałem, że to jest ten słynny wagon, w którym podpisano akt kapitulacyjny w Compiegne jedenastego listopada tysiąc dziewięćset osiemnastego roku.

źródło: NKJP: Maciej Malicki: OSTATNIA [sto czternaście opowiadań o tym samym], 2009

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	akt	akty
D.	aktu	aktów
C.	aktowi	aktom
B.	akt	akty
N.	aktem	aktami
Ms.	akcie	aktach
W.	akcie	akty

Inne uwagi

W D. lm używana także forma akt

Składnia

	+	akt	+	CZEGO
	+	akt	+	JAKI

3. koronacji

Definicja

czynność formalna lub urzędowa, wykonywana publicznie w uroczysty sposób

Pochodzenie

łac. actus 'czyn'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa urzędy i ich funkcjonowanie

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja uroczystości i święta

Połączenia

akt dekoracji, koronacji, nadania czegoś, nominacji, ślubowania, zaprzysiężenia
dokonać aktu czegoś

Cytaty

Takim wyróżnieniem były Akty Nadania Herbu Miasta. Burmistrz wręczył je Zycie Szymańskiej i całemu zarządowi stowarzyszenia.

źródło: NKJP: (AWE): Golub, Gazeta Pomorska, 2009-12-06

Generał w asyście biskupów dokonał aktu zaślubin z morzem.

źródło: NKJP: Ryszard Marek Groński: Nauka pływania dla topielców: wypisy z histerii najnowszej 1989-1998, 1999

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	akt	akty
D.	aktu	aktów
C.	aktowi	aktom
B.	akt	akty
N.	aktem	aktami
Ms.	akcie	aktach
W.	akcie	akty

Składnia

akt

CZEGO

4. dramatu

Definicja

jedna z części utworu przeznaczonego do wystawiania na scenie, która stanowi pewną całość tematyczną

Pochodzenie

łac. actus 'akt dramatu'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka literatura

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka teatr

Połączenia

drugi, pierwszy, trzeci akt
akt dramatu, komedii
akty i sceny
dramat, komedia, sztuka w iluś aktach

Cytaty

To przewidziane było dopiero w trzecim akcie, to miało być dopiero ukoronowaniem i pointą pewnej akcji, która rozgrywała się w dwóch pierwszych aktach.

źródło: NKJP: Janusz Szpotański: Zebrane utwory poetyckie, 1990

„Mewa”, komedia w czterech aktach, jak napisał autor, została wystawiona w 1895 roku w petersburskim Teatrze Aleksandryjskim.

źródło: NKJP: Grażyna Antoniewicz: Koncert gry aktorskiej, Dziennik Bałtycki, 2002-10-22

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	akt	akty
D.	aktu	aktów
C.	aktowi	aktom
B.	akt	akty
N.	aktem	aktami
Ms.	akcie	aktach
W.	akcie	akty

5. malarski

Definicja

dzieło sztuki przedstawiające nagą postać

Pochodzenie

niem. Akt

z niem. nackt 'nagi'

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność artystyczna człowieka sztuki plastyczne

Połączenia

akt kobiecy, męski
studium aktu; wystawa aktów
fotografować, malować, rzeźbić akt
pozować do aktu

Cytaty

Namówił mnie do pozowania do aktów. Zgodziłem się, na wszystko bym się zgodził. Nie pamiętam, jak mnie przekonał, chyba tym, że to jedyna droga do utrwalenia prawdy o moim perfekcyjnym ciele.

źródło: NKJP: Włodzimierz Kowalewski: Excentrycy, 2007

Bardzo często maluje akty kobiece wplecione w nadrealistyczną przestrzeń, przez co widzowie mają nieodpartą chęć wejścia w ten świat.

źródło: NKJP: Niebezpieczne miejsca w Mysłowicach, Esensja, 2008-11

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	akt	akty
D.	aktu	aktów
C.	aktowi	aktom
B.	akt	akty
N.	aktem	aktami
Ms.	akcie	aktach
W.	akcie	akty

Informacja normatywna

Uznawane za niepoprawne w połączeniu: nagi/goły akt

Frazeologizmy

akt dziejowy
akt mowy
akt płciowy
akt prawny
akt strzelisty

Data ostatniej modyfikacji: 06.02.2024