UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

legionista

Chronologizacja

SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Pochodny od legion

1. rzymski

Definicja

żołnierz służący w legionie - zorganizowanej grupie żołnierzy w starożytnym Rzymie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna osoby związane z wojskiem i wojną

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  żołnierz

Połączenia

  • rzymscy legioniści
  • legioniści Aureliana, Cezara
  • strój legionisty; tarcze, uzbrojenie legionistów
  • legioniści walczyli

Cytaty

Marek Antoniusz jako legionista Juliusza Cezara nie porzucał pola walki.

źródło: NKJP: Internet

Jak na rzymskiego legionistę przystało, ubrany jest w krótką tunikę z kolczugą, obszerny płaszcz i hełm żołnierski.

źródło: NKJP: Zabrali świętego, Dziennik Polski, 2001-06-23

- Silni muszą się czuć powstańcy, jeśli mają odwagę krzyżować obywatela rzymskiego - mówili legioniści między sobą.

źródło: NKJP: Halina Rudnicka: Uczniowie Spartakusa, 1951

Św. Paweł pod eskortą legionistów wypłynął z Cezarei w Palestynie do Rzymu.

źródło: NKJP: Jarosław Włodarczyk: Wędrówki niebieskie czyli Wszechświat nie tylko dla poetów, 1999

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. legionista
legioniści
ndepr
legionisty
depr
D. legionisty
legionistów
C. legioniście
legionistom
B. legionistę
legionistów
N. legionistą
legionistami
Ms. legioniście
legionistach
W. legionisto
legioniści
ndepr
legionisty
depr

2. Dąbrowskiego

Definicja

żołnierz służący w legionie - grupie żołnierzy złożonej z ochotników

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna osoby związane z wojskiem i wojną

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  żołnierz

Połączenia

  • stary; legendarny, słynny legionista; francuscy, polscy; internowani; polegli; dawni legioniści; legioniści stacjonujący gdzieś
  • legioniści Dąbrowskiego, Piłsudskiego
  • legioniści i harcerze, legioniści i powstańcy; żołnierze i legioniści
  • mundur legionisty; czapki; zjazd; cmentarz, grób, kwatera, mogiły, pomnik; duszpasterz legionistów
  • legioniści zaatakowali, stoczyli (bitwę, boje); odmówili czegoś
  • poświęcony legionistom
  • powitać, uczcić legionistów

Cytaty

W 1848 roku jako legionista pierwszej kompanii lwowskiego Legionu Akademików wziął udział w Wiośnie Ludów.

źródło: NKJP: Mariusz Urbanek: Kisielewscy: Jan August, Zygmunt, Stefan, Wacek, 2006

Jednym z najważniejszych w 1918 r. zadań było stworzenie polskiej armii. Nie można było tego uczynić opierając się tylko na legionistach.

źródło: NKJP: Andrzej Garlicki: Sześć lat z widmem, Gazeta Wyborcza, 1996-01-30

Zgromadził niezliczone ilości dokumentów dotyczących sądeckich legionistów, którzy w roku 1914 wyruszyli do Krakowa, aby stać się żołnierzami Józefa Piłsudskiego.

źródło: NKJP: Piotr Gryźlak: Pasje pana Miecia, Dziennik Polski, 2001-10-02

Starzy legioniści, naiwni demokraci, oszukani nikczemnie przez tyrana Europy szli przeciw biednym Hiszpanom w imię straconej Polski.

źródło: NKJP: Antoni Libera: Madame, 1998

Podjęcie służby w charakterze kandydata na legionistę w [...] Legii Cudzoziemskiej jest przyjęciem obowiązków w obcym wojsku nawet, jeżeli później dojdzie do rezygnacji z tejże służby.

źródło: NKJP: Katarzyna Elżbieta Kozanecka: Odpowiedzialność obywatela polskiego za przestępstwa popełnione za granicą, 2004

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. legionista
legioniści
ndepr
legionisty
depr
D. legionisty
legionistów
C. legioniście
legionistom
B. legionistę
legionistów
N. legionistą
legionistami
Ms. legioniście
legionistach
W. legionisto
legioniści
ndepr
legionisty
depr

3. zawodnik

Definicja

zawodnik drużyny sportowej, której nazwa zawiera wyraz „Legia”

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport osoby i organizacje związane ze sportem

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  zawodnik

Połączenia

  • młody legionista
  • strzał legionisty; trener; zgrupowanie; bramka; sukces, zwycięstwo legionistów
  • konfrontacja z legionistami
  • legionista strzelił (gola); legioniści grali, rozegrają (mecz); atakowali, bronili się, osiągnęli przewagę, prowadzili, wyrównali; pokonali kogoś, przegrali z kimś, wygrali

Cytaty

Po starciu z obrońcą Pogoni legionista przewrócił się na polu karnym.

źródło: NKJP: (PAP): Sędzia przyznał się do błędu, Dziennik Polski, 2001-09-11

Mięciel, który miał już żółtą kartkę, sfaulował Fornalaka. Sędzia pokazał legioniście kolejną, ale gdy zorientował się, że musiałby go ukarać czerwoną, cofnął decyzję.

źródło: NKJP: Paweł Czado: I Liga Piłki Nożnej. 10 kolejka, Gazeta Wyborcza, 1996-09-23

Od startu najbardziej liczyli się w stawce zawodnicy toruńscy. Pierwsza ucieczka miała już nawet 2 minuty przewagi nad peletonem - ale zlikwidowali ją legioniści po 70 km.

źródło: NKJP: (sem): W pojedynkę na Mistrzostwach, Nowiny Raciborskie, 2003-07-09

Zmiana wyszła legionistom na dobre, bo wygrali dwa mecze.

źródło: NKJP: Sławomir Stachura: Korona jedzie na podbój Warszawy!, Echo Dnia, 2007-04-20

Kategorię 96 kg wygrali wrocławianie, trzecie miejsce zajął legionista Jacek F.

źródło: NKJP: (sem): Cudzoziemcy górą, Nowiny Raciborskie, 2004-03-16

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. legionista
legioniści
ndepr
legionisty
depr
D. legionisty
legionistów
C. legioniście
legionistom
B. legionistę
legionistów
N. legionistą
legionistami
Ms. legioniście
legionistach
W. legionisto
legioniści
ndepr
legionisty
depr

Frazeologizmy

choroba legionistów
Data ostatniej modyfikacji: 27.04.2011
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json