UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

śluz

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Pochodzenie

psł. *sluzъ / *sluzь 'lepka wydzielina gruczołów ślinowych'

Nieregularny palatalny nagłos wywołany wpływem dawnego (i bliskiego znaczeniowo) rzeczownika śliz (< psł. *slizъ 'śluz, szlam').

1.

Definicja

bezbarwna, lepka, ciągnąca się substancja, wydzielana przez niektóre części organizmu człowieka, zwierzęcia lub rośliny

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  wydzielina

Połączenia

  • gęsty, lepki śluz
  • pokryty, zlepiony śluzem
  • wydzielać śluz

Cytaty

Śluz ślimaków zawiera substancje bakteriostatyczne, z których wytwarza się lekarstwa na schorzenia astmatyczne, gruźlicę oraz maści ułatwiające i przyspieszające gojenie się ran.

źródło: NKJP: Wojciech Markiewicz: Los mięczaka, Polityka, 2006-10-21

Istotą tego ciężkiego schorzenia jest powstawanie w drogach oddechowych, jelitach, trzustce, wątrobie, śliniankach, jądrach śluzu o zmienionym składzie i właściwościach.

źródło: NKJP: Walka o oddech, Wieści Podwarszawskie, 2000-03-12

Ryba wydziela bez przerwy nadmiar soli w postaci słonego śluzu przez skrzela.

źródło: NKJP: Jan Rurański: Dlaczego sól jest słona, 1984

Na jego liściach znajdują się dwa typy gruczołków, wydzielających śluz i enzymy trawienne. Owad przykleja się do lepkiej od śluzu powierzchni liścia, która stopniowo się zwija.

źródło: NKJP: Dorota Wrońska: Gdzie szukać drapieżnych roślin, Wiedza i Życie, 1998

Powierzchnia zewnętrznej osłonki jaja traszki w chwili składania go, pokryta jest cieniutką warstewką lepkiego śluzu, pełniącego rolę kleju.

źródło: NKJP: Włodzimierz Juszczak: Traszki, 1967

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. śluz
śluzy
D. śluzu
śluzów
C. śluzowi
śluzom
B. śluz
śluzy
N. śluzem
śluzami
Ms. śluzie
śluzach
W. śluzie
śluzy

Inne uwagi

Zwykle lp

Data ostatniej modyfikacji: 28.11.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json