UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

oczko

Chronologizacja

1419, SStp
Jako składnik terminu botanicznego ptasze oczka 'świetlik lekarski; Euphrasia officinalis L.

1. małe

Definicja

małe oko

Cytaty

Odmiana

część mowy: rzeczownik

1.a narząd

Definicja

małe oko - narząd wzroku

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego części ciała, elementy i substancje składowe

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego zmysły

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

oko

Połączenia

małe oczko; czarne, niebieskie; błyszczące, ładne, śliczne; skośne; załzawione; przymrużone, zmrużone oczka
oczka błyszczą się; zalśniły
otworzyć, zamknąć, zmrużyć; przetrzeć oczka

Cytaty

	Nie prezentowałem się nadzwyczajnie: blady, chudy młodzieniec o wielkim nosie i małych oczkach, odziany w przykusy i wytarty garnitur po ojcu. źródło: NKJP: Jerzy Stawiński: Piszczyk, 1997
	Dziecko miało okrągłe czarne oczka i duże, szerokie usta. źródło: NKJP: Małgorzata Musierowicz: Dziecko piątku, 1993
	Nasza 3 tygodniowa córeczka ma problem z oczkami. źródło: NKJP: Oczka, Usenet -- pl.soc.dzieci, 2002-05-28
	Codzienne budzenie łobuziaka wyglądało zwykle nieco inaczej. To był cały poranny ceremoniał; to branie na ręce, noszenie, przytulanie cieplutkiego, wprost spod kołderki, rozespanego, przecierającego oczka, malutkiego kochanego synka. źródło: NKJP: Adam Strączek: Wyznanie lekarza-łapownika,1995
	Guz mózgu umiejscowiony na nerwie wzrokowym spowodował ślepotę prawego oczka, zagraża też drugiemu. źródło: NKJP: Dominika przechodzi naświetlania za oceanem, Głos Szczeciński, 2006

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	oczko	oczka
D.	oczka	oczek
C.	oczku	oczkom
B.	oczko	oczka
N.	oczkiem	oczkami
Ms.	oczku	oczkach
W.	oczko	oczka

1.b na rosole

Definicja

małe oko - okrągła plama tłuszczu na powierzchni cieczy

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

oko

Połączenia

oczka tłuszczu

Cytaty

	Najpierw była zupa, zwykle bardziej wyrafinowana od tej z „drugiego stołu”, np. krem ze szparagów, które rosły w przydomowym warzywniku w specjalnych kopcach, zupa ze szpinaku, czasem rosół, na którym nie mogło być ani oczka tłuszczu [...]. źródło: NKJP: Zdzisław Morawski: Gdzie ten dom, gdzie ten świat, 1994
	Tu jest karta. Włosiak uspokoił się i zamówił śledzia w śmietanie, barszcz czerwony z uszkami, golonkę z kapustą, litr żytniej i oranżadę. Szybko uzupełniłem to prośbą o rosół z oczkami, wysmażony sznycel i melbę. źródło: NKJP: Janusz Głowacki: Rose Café i inne opowieści, 1997
	Dawali ziemniaki w łupinach i rozprażoną marchew, a przecież nie tak dawno jeszcze można było od czasu do czasu otrzymać miskę zarzutki, okraszonej kilkoma żółtymi oczkami margaryny [...]. źródło: NKJP: Ewa Szkudlarek: Wskaźniki nawiązania we współczesnych tekstach polskich (na materiale współczesnej nowelistyki polskiej), 2002
	Rzucamy więc mięso na osolony wrzątek. [...] Gdy zaczną wypływać oczka tłuszczu, mniej więcej po półgodzinie dodajemy pokrojone warzywa. źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Wyspy szerszenia, 2008
	Białawe drobne kluseczki były w garnku. Złociste oczka na nich drżały jak rosa. źródło: NKJP: Igor Newerly: Pamiątka z celulozy, 1952

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	oczko	oczka
D.	oczka	oczek
C.	oczku	oczkom
B.	oczko	oczka
N.	oczkiem	oczkami
Ms.	oczku	oczkach
W.	oczko	oczka

1.c w sieci

Definicja

małe oko - otwór pomiędzy sznurkami lub drutami tworzącymi sieć

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

oko

Połączenia

oczka siatki, sieci
oczka w firance, w sieci...
bok oczka; wielkość, wymiary oczek

Cytaty

	Druty ze stali St2S i St3S służą głównie do wykonywania zgrzewnych siatek stalowych. Mogą być zgrzewane na budowie lub w wytwórniach. Mają prostokątne bądź kwadratowe oczka, o wymiarach od 5 do 20 cm. źródło: NKJP: Magdalena Krasny: Wyroby metalowe, Dziennik Polski, 2001-12-22
	Niebawem odnalazł miejsce, w którym poprzednim razem przygotował sprzęt rybacki. Ku swemu zadowoleniu stwierdził, że owalna obręcz o średnicy ponad półtora metra jest już zasnuta siecią utkaną w duże oczka. źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tomek wśród łowców głów, 1965
	Do powstrzymania komarów wystarczy moskitiera z oczkami nie większymi niż 2 mm (około 156 oczek na cal). źródło: Internet
	Rybacy skarżą się lokalnej prasie: nakazano im stosowanie sieci dorszowych z tak dużymi oczkami, że można by nimi łowić rekiny, a nie dorsze. źródło: NKJP: Ryszarda Socha: Sumy z kórnika, Polityka, 2003-02-08
	Na płytę obustronnie nałożone są siatki o oczkach 5x5 cm utworzone ze zgrzewanych trzymilimetrowych drutów stalowych. źródło: NKJP: Dariusz Jędrzejewski: Ścienne nowości, Gazeta Wyborcza - Dodatek, 1999-04-21

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	oczko	oczka
D.	oczka	oczek
C.	oczku	oczkom
B.	oczko	oczka
N.	oczkiem	oczkami
Ms.	oczku	oczkach
W.	oczko	oczka

Składnia

oczko

CZEGO

2. ekspresywnie

Definicja

ekspresywnie o oku - narządzie wzroku

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego części ciała, elementy i substancje składowe

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego zmysły

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

Relacje znaczeniowe

synonimy:

oko

Cytaty

Jego świńskoczerwone, przepite oczka kręcą się nieprzytomnie w oczodołach [...].

źródło: NKJP: Sławomir Shuty: Zwał, 2004

Patrzę na Marka, na jego świdrujące oczka strzelające spod ciemnej grzywki i mimowolnie uśmiecham się, bo przecież sporo piw mamy za sobą.

źródło: NKJP: Andrzej Horubała: Farciarz, 2003

Dr Lin zamyśliła się, jej skośne oczka zwęziły się w wąskie szparki.

źródło: NKJP: Piotr Niklewicz: Niezwykła kariera Antoniego K., 2006

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	oczko	oczka
D.	oczka	oczek
C.	oczku	oczkom
B.	oczko	oczka
N.	oczkiem	oczkami
Ms.	oczku	oczkach
W.	oczko	oczka

3. spojrzenie

Definicja

sposób patrzenia, który wyraża charakter albo emocje lub też zamiary patrzącego

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego zmysły

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Relacje znaczeniowe

synonimy:

oko

Połączenia

bystre, chytre, ciekawskie, czujne, inteligentne, słodkie, smutne, sprytne, uważne, wystraszone, zdumione; obleśne, paskudne, wścibskie, wyzywające... oczka
blask, błysk, ból, duma, obłęd, przerażenie, smutek, żal... w oczkach
oczka błyszczały (humorem; wesoło); płoną (gniewem)

Cytaty

	Przez te czternaście lat przytył, a czarny garnitur kierownika znacznie go uszlachetnił; pozostały jedynie te same okrągłe, sprytne oczka. źródło: NKJP: Jerzy Stawiński: Piszczyk, 1997
	Naprawdę odpowiada ci twój obecny status, Nikołaju? – zapytał milioner, przebierając nerwowo palcami po poręczach fotela i przymrużając chytre oczka. źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Dzieci nocy, 2001
	Dostrzegam bialutki łepek kotki i jej bystre oczka wyzierające zza kanapy. źródło: NKJP: Sonia Raduńska: Kartki z białego zeszytu, 2008
	Przez drzwi zagląda chuda, mała główka i daje jakieś znaki Piotrowi. Spod wielkiego, oklapłego kapelusza wyglądają małe, wystraszone oczka. źródło: NKJP: Edmund Niziurski: Księga urwisów, 1954

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	oczko	oczka
D.	oczka	oczek
C.	oczku	oczkom
B.	oczko	oczka
N.	oczkiem	oczkami
Ms.	oczku	oczkach
W.	oczko	oczka

4. w pierścionku

Definicja

kamień szlachetny lub jego imitacja w pierścionku

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie ozdoby i dodatki

Połączenia

czerwone, zielone... oczko
pierścionek bez oczka
pierścień, pierścionek, sygnet z oczkiem

Cytaty

	Ciekawostką był dość starannie wykonany miedziany pierścionek za 9 złotych - cena atrakcyjna, jeżeli weźmie się pod uwagę, że oczko zrobione było ze sporej wielkości półszlachetnego kamienia lapis lazuli. źródło: NKJP: Tłumów nie było, Dziennik Polski, 2002-08-19
	Pani Klara,[...] uspokojona zwierzeniami i pielęgnacją, już z paznokciami pod kolor oczka w pierścionku, wykonywała dłońmi powolne, baletowe ruchy, wierząc, że zagarniane powietrze przyspiesza schnięcie lakieru. źródło: NKJP: Paulina Grych: Schiza, 2008
	Kupiłem Helence pierścionek, z oczkiem [...]. źródło: NKJP: Miłość po sześćdziesiątce, Tygodnik Podhalański, 1996
	Podeszli bliżej i zobaczyli, że w palcach obraca blaszany pierścionek, w którym tkwiło oczko z czerwonego szkiełka. źródło: NKJP: Bogdan Wojdowski: Chleb rzucony umarłym, 1971
	Koszta nie grają roli – machnęła ręką, a cztery złote pierścionki zamigotały oczkami z brylantów i rubinów. źródło: NKJP: Krystyna Kofta: Wielką miłość tanio sprzedam, 2003

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	oczko	oczka
D.	oczka	oczek
C.	oczku	oczkom
B.	oczko	oczka
N.	oczkiem	oczkami
Ms.	oczku	oczkach
W.	oczko	oczka

5. w dzianinie

Definicja

pętelka z nici, przędzy lub włóczki tworząca dzianinę, mająca okrągły kształt

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Ubranie cechy ubrań

Połączenia

lewe, prawe oczko
gubić; liczyć oczka

Cytaty

Najmniejszym elementem budowy dzianiny jest oczko. Oczka dzianiny ułożone poziomo obok siebie tworzą rządek oczek. Oczka ułożone pionowo jedno nad drugim tworzą kolumienkę oczek.

źródło: NKJP: Michał Sobkowski: Dzianina, 2009-04-16

Próbowałem podzielić się oburzeniem i doznanym wstrząsem z panią Basią [...], ale to gąska po studiach zaocznych i na dodatek robiła sweter na drutach oraz liczyła oczka.

źródło: NKJP: Barbara Kosmowska: Hermańce, 2008

[...] przerabiamy wzorem podstawowym. W 26, 28 i 30 rzędzie zdejmujemy równomiernie po 8 oczek = 24 o. Przerabiamy 10 rzędów prosto do góry i ściągamy razem oczka nitką roboczą.

źródło: NKJP: Ewa Styber:Włóczkowa foczka, Dziennik Bałtycki, 1999-05-18

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	oczko	oczka
D.	oczka	oczek
C.	oczku	oczkom
B.	oczko	oczka
N.	oczkiem	oczkami
Ms.	oczku	oczkach
W.	oczko	oczka

6. otwór

Definicja

otwór wycięty w jakiejś powierzchni

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii kształty i figury

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

otwór

Połączenia

drobne, duże, grube, małe, największe; kwadratowe, okrągłe, podłużne; ozdobne oczka
oczko perforacji; oczka średniej wielkości
oczka w durszlaku
długość, szerokość oczek
odległość między oczkami
tarka o jakichś oczkach

Cytaty

	Oczka okrągłe są najczęściej stosowane w produktach perforowanych niezależnie od zastosowania, czy to technicznego czy dekoracyjnego. źródło: Internet
	Blacha perforowana to arkusz blachy z otworami tworzącymi regularny wzór perforacji. Wzór taki określany jest kształtem i wielkością oczek oraz sposobami ich ułożenia względem siebie. źródło: Internet
	Jabłka obrać, zetrzeć na tarce o dużych oczkach, wymieszać z cynamonem i podzielić na 2 części. źródło: NKJP: Szarlotka sypana, Dziennik Polski, 2006-10-26
	Sita analityczne z elektrycznie perforowaną folią przesiewającą wykonywane są głównie z oczkami o wielkości od 5 do 100 µm. źródło: Internet
	Wysunięcie do góry specjalnego zatrzasku (16) umożliwia obrócenie go, a przez to dostosowanie parametrów dziurkowania w zależności od tego czy jest to grzbiet (34 oczka) czy spirala drutowa (51 oczek). źródło: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	oczko	oczka
D.	oczka	oczek
C.	oczku	oczkom
B.	oczko	oczka
N.	oczkiem	oczkami
Ms.	oczku	oczkach
W.	oczko	oczka

7. kółko

Definicja

pierścień, zwykle metalowy, służący do przytrzymywania lub mocowania czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Urządzenia i maszyny budowa urządzeń i maszyn

Połączenia

metalowe oczko
oczko z drutu
łańcuch z jakimiś oczkami

Cytaty

	Do pierścienia przyspawano 4 druty stalowe grubości 5 mm i długości 300 mm, na których końcach wykonano oczka (kółka) średnicy 15 mm. źródło: NKJP: Przegląd Wojsk Lądowych, prasa, 1962
	Bywały też świecaki o bardziej rozbudowanej formie. Mogły być wykonane z blachy lub żelaza, mieć kształt szczypiec lub też pionowego pręta z oczkami, w które wkładano płonące drewno. źródło: NKJP: Andrzej Nazar: Forma dla ognia, Dziennik Polski, 2000-09-06
	Był to szaro-brunatny kartonowy dokument składany na trzy części [...]. Fotografia przypięta była dwoma metalowymi oczkami (jak dziurki na sznurowadła). źródło: NKJP: Jaka jest różnica pomiędzy tymi dokumentami?, Usenet -- pl.sci.historia, 2005-07-25
	Jak pewnie wiadomo są to buty o tradycyjnej konstrukcji. Z niewysoką cholewką sięgającą za kostkę, językiem z nieco elastyczniejszej skóry wszytym na cal poniżej skraju cholewki, z trzema haczykami u góry i (chyba) trzema oczkami do sznurówek poniżej. źródło: NKJP: górskie buty skórzane (dlugie), Usenet -- pl.rec.gory, 2004-02-21
	Dlatego nikt mi wtedy nie potrafił wyjaśnić, jak producenci pieczętują te puszki. [...] Patrzyłem z najwyższym zdumieniem, jak matka odłamuje kluczyk, odgina metalowy języczek, wsuwa w oczko klucza, po czym obraca wiele razy klucz wokół osi. źródło: NKJP: Josif Brodski, Przełożyła Anna Kołyszko: Łupy wojenne, Gazeta Wyborcza, 1996-02-03

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	oczko	oczka
D.	oczka	oczek
C.	oczku	oczkom
B.	oczko	oczka
N.	oczkiem	oczkami
Ms.	oczku	oczkach
W.	oczko	oczka

8. wodne

Definicja

małe jeziorko lub staw

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia zbiorniki wodne

Połączenia

niewielkie; betonowe; ogrodowe oczko; oczko wodne; polodowcowe, wytopiskowe; leśne, śródleśne, śródpolne...
baseny i oczka
brzeg, dno...; budowa oczka
ogród, ogródek, park, zespół parkowy; fontanna z oczkiem
budować, urządzić, wybudować, wykopać, założyć, zbudować; oczyścić/oczyszczać, porządkować oczko

Cytaty

	Wniosek jest oczywisty - tak istotny element ogrodu, jak oczko, sadzawka, fontanna musi pozostać w harmonii z jego stylem. źródło: NKJP: Krzysztofa Bik-Jurkow: Lilia w beczce, Dziennik Polski, 2002-08-14
	Interwencja tarnowskich ekologów [...] miała miejsce jeszcze na początku wakacji, zaraz po tym, gdy oczko zostało częściowo zasypane żużlem. Sprawą zajęli się magistraccy urzędnicy a wiceprezydent [...] obiecał, że dołoży wszelkich starań, aby przywrócić oczko do stanu pierwotnego. źródło: NKJP: (Smol): Oczko jednak zasypane, Dziennik Polski, 2002-10-08
	Woda z jeziora zasiliła również oczka na granicy poligonu, przed którymi stoi tabliczka z napisem „Staw hodowlany, wstęp wzbroniony”. źródło: NKJP: Marcin Fabjański, Piotr Paweł Gadzinowski: Czar poligonu, Gazeta Wyborcza, 1996-08-20
	W między czasie wolontariusze załatwili pomoc firm [...], które pomogły zebrać potrzebne materiały i wybudować oczko, oraz fundacji Agora i firmy Toyota, które sfinansowały budowę. źródło: NKJP: Spełniliśmy marzenie Oliwki, Nowiny, 2006
	[...] dochód ze sprzedaży przeznaczony zostanie na rośliny wodne do kolejnych budowanych oczek. źródło: NKJP: (DOER): Obrońcy płazów, Dziennik Polski, 2001-08-20

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	oczko	oczka
D.	oczka	oczek
C.	oczku	oczkom
B.	oczko	oczka
N.	oczkiem	oczkami
Ms.	oczku	oczkach
W.	oczko	oczka

9. w ubikacji

Definicja

sedes lub pisuar zamontowany w ubikacji i udostępniony do użytkowania

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka sprzęty domowe i przedmioty codziennego użytku

Połączenia

oczko sanitarne, ustępowe

Cytaty

	Mąż Kasi siedział w ubikacji. [...]. Kiedyś podejrzewałam go o złośliwe blokowanie oczka, ale Kasia wyjaśniła, że łazienka to jedyny azyl w domu tętniącym dziecięcymi wrzaskami. źródło: NKJP: Grażyna Plebanek: Pudełko ze szpilkami, 2006
	Wspólne „oczko” na półpiętrze jest dużym minusem mieszkania przy ul. św. Wawrzyńca (niespełna 29 metrów kwadratowych). źródło: NKJP: „Oczko” na półpiętrze, Dziennik Polski, 1999-07-06
	Staję w kolejce do toalety. Czterdziestu na jedno oczko. Aby przyspieszyć proces korzystania z tego przybytku, decydujemy, że gdy jeden się goli, drugi się myje, a trzeci załatwia inne potrzeby. źródło: NKJP: Wojciech Tomaszewski: 122 godziny byłem zakładnikiem terrorystów w rezydencji ambasadora Japonii w Limie, Gazeta Wyborcza, 1996-12-28
	Najgorzej jest na oddziałach, w których stosuje się intensywną chemioterapię. Zdarza się, że jednocześnie wymiotuje pół oddziału. A na jedno oczko sanitarne przypada 80 osób... źródło: NKJP: Waldemar Szymczyk: Grosz na zanieczyszczenie, Gazeta Wyborcza, 1992-03-09
	Ustęp powinien posiadać co najmniej jedno oczko ustępowe na 25 zatrudnionych. źródło: NKJP: Rozporządzenie w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu robót budowlano-montażowych i rozbiórkowych, 1972

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	oczko	oczka
D.	oczka	oczek
C.	oczku	oczkom
B.	oczko	oczka
N.	oczkiem	oczkami
Ms.	oczku	oczkach
W.	oczko	oczka

10. na ziemniaku

Definicja

miejsce na bulwie lub łodydze rośliny, z którego wyrasta nowy pęd

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin budowa i funkcjonowanie roślin

Cytaty

	Aby uniknąć zbyt dużego rozrostu bądź w celu uformowania krzewu, śmiało można go przycinać, najlepiej w marcu lub kwietniu [...]. Skrócić o połowę ubiegłoroczne przyrosty, w dowolnym miejscu pędu, ale zawsze nad oczkiem lub liściem, tnąc pod kątem prostym. źródło: NKJP: Selso: Ketmia róża chińska, Wikipedia.pl, 2009-04-17
	U większości kaktusów liście zmieniły się w ciernie, wyrastające z filcowej poduszeczki [...] (ukryty w niej jest pąk kątowy, nazywany przez ogrodników oczkiem). źródło: NKJP: Rośliny doniczkowe, Kwietnik, 1995
	Po dwóch-trzech latach, gdy dziczki okrzepły [...], Adaś szczepił je oczkami wyciętymi z drzew szlachetnych, zalewając rany specjalnym klejem, żywicą, zalepiając ośródką chleba maczanego w miodzie. źródło: NKJP: Tadeusz Nowak: Półbaśnie, 1976
	Władze [...] nakazały sadzić wiosną tylko „oczka” ziemniaków zamiast całych bulw. źródło: NKJP: (waw): Nadzwyczajne walne, Nowiny Raciborskie, 2007-01-02
	Wymaga się, aby bulwy trafiające na rynek były zdrowe, jędrne, suche, o gładkiej skórce z płytko osadzonymi oczkami. źródło: NKJP: Justyna Wroniak: Jakość ziemniaków na stole konsumenta, Ziemniak Polski kwartalnik Instytutu Ziemniaka, 2007

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	oczko	oczka
D.	oczka	oczek
C.	oczku	oczkom
B.	oczko	oczka
N.	oczkiem	oczkami
Ms.	oczku	oczkach
W.	oczko	oczka

11. w sporcie

Definicja

sport.

punkt w rywalizacji sportowej

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport czynności związane ze sportem

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

punkt I

Połączenia

cenne oczko
jedno oczko; cztery, dwa, trzy oczka
dorobek, dystans, przewaga, różnica, strata iluś oczek
lepszy o ileś oczek
odrobić, tracić, stracić, uciułać, uzbierać, uzyskać, zdobyć; komuś brakuje, zabrakło ileś oczek

Cytaty

	[...] okazał się zgraną ekipą, w której solidnie punktowało pięciu zawodników. Jedno oczko dorzucił Paweł [...], które teoretycznie nawet przesądziło o wygranej. źródło: NKJP: (MS): Pogmatwali gospodarzom, Dziennik Polski, 2003-08-12
	W ostatniej części meczu zespół [...] prowadził już różnicą 6 pkt. Wałbrzyszanie szybko zmniejszyli jednak ten dystans do jednego zaledwie oczka. źródło: NKJP: (STM): Udany początek, Dziennik Polski, 2001-02-26
	Niebagatelne znaczenie ma zatem liczba oczek wywalczona w zasadniczych kolejkach. źródło: NKJP: Kredyt zaufania, Dziennik Polski, 2000-06-24
	W tej samej klasyfikacji uwzględniona jest jeszcze Iga Najdowska, lecz z dorobkiem 12 oczek zajmuje ona dość odległą lokatę. źródło: NKJP: SŁ: XVII EDYCJI CHALLENGE „ZŁOTEJ SZTANGI”, Nakielski Czas, 2007-07-04
	Stal przegrywała jedenastoma oczkami. źródło: NKJP: Humor i uśmiech to jej sposób na długie życie, Sztafeta, 2007-04-05

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	oczko	oczka
D.	oczka	oczek
C.	oczku	oczkom
B.	oczko	oczka
N.	oczkiem	oczkami
Ms.	oczku	oczkach
W.	oczko	oczka

12. w klasyfikacji

Definicja

jedno miejsce różnicy w określonej hierarchii lub klasyfikacji

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport czynności związane ze sportem

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny gry i zabawy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

miejsce

Połączenia

awans o oczko; spadek o ileś oczek
plasować się, uplasować się oczko niżej/wyżej; wspiąć się oczko wyżej; spaść oczko niżej
awansować, plasować się, spaść, uplasować się, wspiąć się, wyprzedzać o oczko/o ileś oczek
oczko niżej, wyżej

Cytaty

	Są szanse i na to, aby wspiąć się jeszcze oczko wyżej w trzecioligowej hierarchii. źródło: NKJP: Budujemy silny zespół, Dziennik Polski, 2003-05-05
	W punktacji generalnej ekipa z PWSZ spadła o oczko, na 7 pozycję (na 15 zespołów). źródło: NKJP: (r): Forma rośnie, Nowiny Raciborskie, 2006-01-17
	Wydział Górnictwa i Geoinżynierii krakowskiej Akademii Górniczo-Hutniczej awansował o jedno oczko i znalazł się na miejscu 7. źródło: NKJP: (ANKO): Piąte zwycięstwo prawników, Dziennik Polski, 2004-04-01
	- Ktoś próbuje podłożyć mi nogę, posługując się nieprawdziwą informacją, którą podaje do publicznej wiadomości. Ktoś z Platformy, kto chce być o oczko wyżej na liście , czy raczej ktoś z konkurencyjnych ugrupowań? źródło: NKJP: Monika Kowalczyk: Wróżenie z fusów, Dziennik Polski, 2005-05-17

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	oczko	oczka
D.	oczka	oczek
C.	oczku	oczkom
B.	oczko	oczka
N.	oczkiem	oczkami
Ms.	oczku	oczkach
W.	oczko	oczka

13. liczba 21

Definicja

pot.

liczba 21

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Ilość, liczby i liczenie szczegółowe określenia ilości

Połączenia

mieć oczko

Cytaty

	- Ja wybrałam numer 12 - zwierza się pani Marta. - Po odwróceniu to jest 21 - oczko, szczęśliwa liczba. źródło: NKJP: Monika Piątkowska: Każdy chce leżeć atrakcyjnie, Gazeta Wyborcza - Dodatek, 1997-08-22
	W 1991 r. założyła własne przedsiębiorstwo wielobranżowe o nazwie 777. Siódemki to szczęśliwe cyfry, a w dodatku ich suma daje 21, czyli „oczko” . źródło: NKJP: Małgorzata Staniewicz: Słownik biznesmenów polskich - 496, Gazeta Wyborcza , 1995-12-13
	Gdy Dembiński strzelał drugą, wspaniałą bramkę, trener [...] z uśmiechem stwierdził: - Mamy oczko, norma wykonana. „Oczko” [...] oznacza 21 pkt., czyli minimum, jakie Lech miał zdobyć jesienią. źródło: NKJP: Leszek Śliwa, Jacek Taczalski, (jkŚ), Andrzej Zarębski: I LIGA PIŁKI NOŻNEJ: 15. kolejka, Gazeta Wyborcza, 1994-11-28
	[...] zbierało się bilety tramwajowe, aby sumować cyfry składające się na numer seryjny. Jeżeli suma wynosiła dwadzieścia jeden, czyli tak zwane oczko, posiadacz biletu mógł się spodziewać wszystkiego najlepszego... źródło: NKJP: 21 x Kraków, Dziennik Polski, 2002-07-20
	Potem były kolejne zmiany. Tych zmian było już dwadzieścia czy dwadzieścia jeden – czyli mamy oczko – a więc najwyższy czas, żeby powstał tekst jednolity. źródło: NKJP: Sprawozdanie z 31. posiedzenia Senatu RP w dniu 17 grudnia 2002 r.

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	oczko	oczka
D.	oczka	oczek
C.	oczku	oczkom
B.	oczko	oczka
N.	oczkiem	oczkami
Ms.	oczku	oczkach
W.	oczko	oczka

14. gra

Definicja

karc.

gra w karty, której celem jest zebranie kart o łącznej liczbie punktów równej lub najbliższej 21, ale nie większej

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny gry i zabawy

Relacje znaczeniowe

synonimy:

oko

Połączenia

gra w oczko
grać w oczko

Cytaty

	Posadzili ich grać w brydża - oni się męczą, udają, że coś robią, że coś z tego rozumieją, a tu nagle okazuje się, że można po prostu rżnąć w oczko! źródło: NKJP: Tomasz Kizny: Z Siergiejem Adamowiczem Kowaliowem rozmawia Tomasz Kizny, Gazeta Wyborcza - Dodatek, 1995-05-12
	W środowiskach robotniczych bardziej popularne były prostsze gry karciane jak oczko, tysiąc czy 66, stanowiące dodatek do prowadzonej rozmowy i okazję do niewinnego hazardu. źródło: NKJP: Andrzej Chwalba (red.): Obyczaje w Polsce : od średniowiecza do czasów współczesnych : praca zbiorowa, 2004
	Dostał, pokwitował, zgubił. Może przepuścił w oczko? źródło: NKJP: Maria Borowa: Dominika znaczy niedziela, 1988
	W oczko gra się talią od 2 do asa. źródło: NKJP: Oczko (gra karciana), Wikipedia.pl, 2009-02-19
	Nie chcę grać – powiedziałem. – Nie pamiętam, jak się gra w oczko. źródło: NKJP: Jarosław Maślanek: Haszyszopenki, 2008

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	oczko	oczka
D.	oczka	oczek
C.	oczku	oczkom
B.	oczko	oczka
N.	oczkiem	oczkami
Ms.	oczku	oczkach
W.	oczko	oczka

15. na kostce do gry

Definicja

kropka zaznaczona na kostce do gry planszowej lub na kostce domina

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny gry i zabawy

Cytaty

	Świat w jego oczach był trochę jak kolorowa plansza do dziecinnych gier, w których - sprytnie wyrzucając kostką odpowiednią liczbę oczek - można zdystansować rywali i dostać nagrodę. źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Wyspy szerszenia, 2008
	W domino gra się płytkami nazywanymi „kamienie”. Każda płytka podzielona jest na dwa kwadratowe „pola” z zaznaczonymi „oczkami” . źródło: NKJP: MelancholieBot: Domino, Wikipedia.pl, 2009-05-12
	Standardowe kości to sześciany o boku długości 1-2 cm, ze ściankami oznaczonymi kolejnymi cyframi od 1 do 6 lub symbolizującymi je oczkami. źródło: NKJP: Yaevin: Kość do gry, Wikipedia.pl, 2009-06-05
	Dosyć szybko powstała gra. [...] Po stokach z dwóch stron skoczni wspinają się miniaturowi alpiniści, którzy próbują jak najszybciej dotrzeć na swój szczyt. Oczywiście wznoszą się o tyle centymetrów w górę, ile oczek w kostce rzuci gracz. źródło: NKJP: E.Wa: Mam nadmiar wyobraźni, Nowiny Raciborskie, 2002-02-20

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	oczko	oczka
D.	oczka	oczek
C.	oczku	oczkom
B.	oczko	oczka
N.	oczkiem	oczkami
Ms.	oczku	oczkach
W.	oczko	oczka

16. czcionki

Definicja

edytor.

wystająca część czcionki, której rysunek odbija się na papierze w trakcie drukowania

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Środki masowego przekazu wydawnictwa

Połączenia

wypukłe oczko
oczko czcionki
czcionka bez oczka
czcionka z oczkiem

Cytaty

	Czcionka stanowi podstawowy materiał zecerski w postaci prostopadłościanu (słupka), i tak na nim wykonanej główki - oczka, że podczas drukowania daje na podłożu obraz znaku - litery, cyfry itp. źródło: Internet
	Płaska powierzchnia główki stanowi tzw. oczko odbijające w trakcie drukowania znaki pisarskie. źródło: NKJP: Drozdp: Czcionka, Wikipedia.pl,.2009-03-28
	Odpowiednikiem glifu w czcionkach używanych w druku wypukłym jest tzw. oczko czcionki, czyli kształt znaku uformowany na jej powierzchni czołowej, który jest odbijany w procesie drukowania. źródło: NKJP: Glif (typografia), Wikipedia.pl, 2009-05-09
	Drukarz stosował dużo materiału tzw. ślepego, nie drukującego, niższego niż oczka czcionek lub wypukłości klocka drzeworytowego i nie ulegającego pokryciu farbą. źródło: Internet
	Po włożeniu matrycy do aparatu odlewniczego odlewało się całą czcionkę, to znaczy słupek z oczkiem. źródło: Internet

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	oczko	oczka
D.	oczka	oczek
C.	oczku	oczkom
B.	oczko	oczka
N.	oczkiem	oczkami
Ms.	oczku	oczkach
W.	oczko	oczka

Frazeologizmy

kocie oczko
ktoś łapie oczka
ktoś podnosi oczka
ktoś podciąga oczka
ktoś załapuje oczka
ktoś puszcza oko do kogoś
ktoś puszcza oczko do kogoś
ktoś puścił oko do kogoś
ktoś złapał oczka
ktoś podciągnął oczka
ktoś załapał oczka
ktoś złapał oczko
oczko leci
oczko idzie
oczko puszcza
oczko poleciało
oczko puściło
oczko poszło
oczko w głowie
pawie oczko
rozbiegane oczy
rozbiegane oczka
świńskie oczka
żabie oczko

Data ostatniej modyfikacji: 22.10.2025