UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

grudzień

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp

Pochodzenie

płn. psł. *grudьńь 'okres, gdy ziemia jest zamarznięta, pokryta grudami'

Definicja

ostatni z dwunastu miesięcy, na które według kalendarza jest podzielony rok

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu kalendarz i miary czasu

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  miesiąc

Połączenia

  • tegoroczny; ciepły, mroźny; pamiętny, polski grudzień
  • Grudzień '70
  • (pierwsza, druga, ...) dekada, niedziela; (pierwsze, ostatnie) dni; (pierwszy, ostatni,...) tydzień, weekend; początek, koniec; połowa; wydarzenia grudnia
  • numer, list; dekret, uchwała, ustawa, umowa; cena; wydarzenia z grudnia
  • pensja, pieniądze, świadczenia, wynagrodzenia, wypłata, zasiłki; podatek, składka za grudzień
  • był, jest, minął, przyszedł grudzień
  • mamy grudzień
  • któryś grudnia któregoś roku; w grudniu, !?w miesiącu grudniu; przez cały grudzień; na przełomie grudnia i stycznia, do grudnia, od grudnia, na grudzień; w miesiącu grudniu

Cytaty

Cały grudzień zapowiada się dosyć mroźny [...].

źródło: NKJP: (mab): Zimno, coraz zimniej, Dziennik Polski, 2002-12-11

Bardzo zimne grudnie mieliśmy również w 2001 oraz w 1996 roku.

źródło: NKJP: Dlaczego w grudniu była wiosna?, Dziennik Polski, 2003-12-12

Przyszły święty urodził się pod koniec grudnia 1550 roku w Rostkowie w magnackiej rodzinie Kostków, herbu Prawdzic.

źródło: NKJP: W.Hagedorny: Sanktuarium z przyszłością, Tygodnik Ciechanowski, 2007-05-03

W nocy z dwunastego na trzynastego grudnia 1981 czterech ubeków czekało na północ pod drzwiami, a o północy przystąpili do akcji.

źródło: NKJP: Piotr Topiński: Ekolog w Polsce Ludowej, prasa, 1983

- Zarząd nie wypłacił nam pensji za grudzień, nie zapłaci także za styczeń. Przed Bożym Narodzeniem dostaliśmy po 100 złotych. Z czego mamy żyć?

źródło: NKJP: (mik): To już koniec?, Echo Dnia, 2006-02-09

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. grudzień
grudnie
D. grudnia
grudni
grudniów
C. grudniowi
grudniom
B. grudzień
grudnie
N. grudniem
grudniami
Ms. grudniu
grudniach
W. grudniu
grudnie

Informacja normatywna

Wyrażenie w miesiącu grudniu uznawane jest za niepoprawne.

Frazeologizmy

w grudniu po południu
może w maju, może w grudniu, może jutro po południu
jutro w grudniu po południu
Data ostatniej modyfikacji: 21.05.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json