UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

dłużnik

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. dłużnik
dłużnicy
ndepr
dłużniki
depr
D. dłużnika
dłużników
C. dłużnikowi
dłużnikom
B. dłużnika
dłużników
N. dłużnikiem
dłużnikami
Ms. dłużniku
dłużnikach
W. dłużniku
dłużnicy
ndepr
dłużniki
depr

Pochodzenie

Zob. dług

1. finansowy

Definicja

osoba lub instytucja zobowiązana do oddania pożyczonych pieniędzy

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse czynności, przedmioty związane z pieniędzmi

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse podatki, opłaty, świadczenia pieniężne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  debitor
hiperonimy:  płatnik

Połączenia

  • duży, wielki; nierzetelny, niesolidny, nieuczciwy, uczciwy; niewypłacalny, upadły; notoryczny, oporny; pozwany dłużnik; dłużnik alimentacyjny, hipoteczny; czekowy, wekslowy; osobisty, rzeczowy
  • dłużnik agencji, banku, firmy, przedsiębiorstwa, spółdzielni, spółki, ZUS; gminy, miasta, państwa; budżetu, skarbu państwa
  • dłużnik i wierzyciel; zastawca lub dłużnik
  • obowiązki, zobowiązania; majątek, nieruchomość, ruchomość; niewypłacalność, upadłość, wypłacalność; zwłoka; interesy; sytuacja dłużnika; baza, lista, rejestr, wykaz dłużników
  • amnestia dla dłużników; postępowanie wobec dłużników
  • sposób na dłużników
  • ugoda, umowa z dłużnikiem; rozmowy; walka z dłużnikami
  • informacje; ustawa o dłużnikach
  • dłużnik opóźnia się z czymś, stał się niewypłacalny
  • wezwać/wzywać, zawiadomić dłużnika; ścigać dłużników
  • odebrać coś dłużnikowi
  • ściągnąć coś; żądać czegoś od dłużnika
  • dogadać się, negocjować z dłużnikiem

Cytaty

Co będzie jeśli ktoś z sąsiadów po prostu nie zapłaci? Jego dług spadnie na wspólnotę, a ta niech się martwi, jak ściągnąć od dłużnika pieniądze.

źródło: NKJP: Grzegorz Wawoczny: Rozliczajcie sobie sami, Nowiny Raciborskie, 2002-05-22

Niewypłacalny, choćby chwilowo, dłużnik zaciąga pożyczkę u osoby trzeciej, by uregulować wcześniejszą należność.

źródło: NKJP: Anna Pikulska-Robaszkiewicz: Lichwa w państwie i prawie republikańskiego Rzymu, 1999

Nawet jeśli dłużnik nie spłacił ani grosza z zaciągniętego kredytu, bank musi płacić podatek dochodowy od oprocentowania udzielonych pożyczek.

źródło: NKJP: Agnieszka Skarbek, Alina Białkowska: Podatek od tego, czego nie ma, Gazeta Wyborcza, 1992-03-03

Powszechnym zjawiskiem stała się [...] niewypłacalność dłużników wiejskich wobec bankowych wierzycieli lub wobec skarbu państwa cisnącego wieś podatkami.

źródło: NKJP: Franciszek Ryszka: Noc i mgła: Niemcy w okresie hitlerowskim, 1997

Składnia

bez ograniczeń + dłużnik +
(KOGO)
bez ograniczeń + dłużnik +
(CZYJ)

2. moralny

Definicja

osoba mająca wobec kogoś zobowiązanie moralne

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Relacje międzyludzkie określenia osób wchodzących w relacje międzyludzkie

Połączenia

  • być, czuć się czyimś dłużnikiem

Cytaty

Jaki dług, przecież to ja jestem pani dłużnikiem. Jestem pani winien wdzięczność, więcej niż tylko wdzięczność, jestem pani winien wszystko, wszystko za to jedno jedyne niezwykłe uczucie, którego doznaję dzięki pani.

źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Teatr 2 (Alfa 1984, Letni dzień 1983, Ambasador 1981, Pieszo 1980), 1996

- Ty - bąknął, zakłopotany - więcej razy ratowałaś mnie. To ja jestem twoim dłużnikiem.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002

[...] nie można ogarnąć głębi przemian w ludzkich sercach, jeżeli nie przywoła się Jego wielkiego dzieła. Jesteśmy Jego pełnymi wdzięczności dłużnikami - w tym, i w następnych pokoleniach - zaznaczył.

źródło: NKJP: (PAP): Rok solidarności prawdziwej, Dziennik Polski, 2006-01-02

Tomek i jego ojciec bardzo się zmartwili smutną wiadomością z Warszawy. Obydwaj czuli się dłużnikami wujostwa Karskich. Oni to właśnie zastępowali Tomkowi rodziców. Pomagali mu w najcięższych chwilach życia, opiekowali się jak własnym dzieckiem.

źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tajemnicza wyprawa Tomka, 1996

Składnia

bez ograniczeń + dłużnik +
KOGO
bez ograniczeń + dłużnik +
CZYJ

Frazeologizmy

dłużnik solidarny
Data ostatniej modyfikacji: 15.12.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json