Chronologizacja
XV w., Bor
Pochodzenie
psł. *melčь 'substancja przypominająca (białą barwą, konsystencją) mleko; roślina zawierająca sok podobny do mleka'
1.a mniszek
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny leśne i łąkowe
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | mniszek, mniszek lekarski | |
| hiperonimy: | roślina |
Połączenia
- chwasty i mlecze, stokrotki i mlecze
- kwiaty, liście mleczu
- mlecze kwitną, przekwitły, zakwitły
Cytaty
|
Na spacerach Oleńka paradowała, trzymając w ściśniętych garstkach jaskrawożółte kwiaty mleczu, mlecze kwitły jak oszalałe, ich złote kwiaty wypełniały zdeptane trawniki, szczeliny między chodnikowymi płytami i przyblokowe ogródki. źródło: NKJP: Ewa Nowacka: Małe kochanie, wielka miłość, 1997 |
|
|
Może biały sok wyciekł ze ściętych mleczy [...]. źródło: NKJP: Internet |
|
|
Dymiący popiół zdmuchnę jak puch polnego mlecza [...]. źródło: NKJP: Jan Brzechwa: Liryka mojego życia, 1966 |
|
|
Czy wiesz na przykład, że popularny mlecz (fachowo zwany mniszkiem lekarskim) jest we Francji uważany za przewyższający swymi wartościami sałatę? źródło: NKJP: Kama: Słoneczne strony, Gazeta Poznańska, 2002-08-17 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3, m2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | mlecz |
mlecze |
|
| D. | mlecza mleczu |
mleczy mleczów |
|
| C. | mleczowi |
mleczom |
|
| B. | mlecz pot. mlecza |
mlecze |
|
| N. | mleczem |
mleczami |
|
| Ms. | mleczu |
mleczach |
|
| W. | mleczu |
mlecze |
1.b kwiat
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny leśne i łąkowe
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | kwiat |
Połączenia
- żółte mlecze
Cytaty
|
Za każdy prezent powinno się podziękować [...], nawet jeżeli byłby to bukiet żółtych mleczy [...]. źródło: NKJP: Internet |
|
|
Joanna będzie miała na głowie wianek z mleczów i białą, ślubną sukienkę [...]. źródło: NKJP: Jacek Głębski: Droga do Ite, 2006 |
|
|
Przychodzi taki jeden dzień, że po prostu musisz siąść i się rozpłakać, zaśmiać do siebie, albo zachwycić choćby zerwanym mleczem [...]. źródło: Internet: wiersze.kobieta.pl |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3, m2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | mlecz |
mlecze |
|
| D. | mlecza mleczu |
mleczy mleczów |
|
| C. | mleczowi |
mleczom |
|
| B. | mlecz pot. mlecza |
mlecze |
|
| N. | mleczem |
mleczami |
|
| Ms. | mleczu |
mleczach |
|
| W. | mleczu |
mlecze |
2. prawdziwy
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny leśne i łąkowe
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | roślina |
Połączenia
- prawdziwy mlecz
Cytaty
|
Na polach rośnie mlecz, którego koszyczki kwiatowe otwierają się tylko na słońcu, wcześnie rano. źródło: NKJP: Rozalia Ćwiertnia: Mlecz zwyczajny, Gazeta Krakowska, 2004-08-06 |
|
|
Oczywiście świadomi botanicy tudzież amatorzy floryści od razu dostrzegą tu mniszka [...], który z prawdziwym mleczem ma niewiele wspólnego. źródło: NKJP: Piotr Grzegorzek: Co Tydzień Jaworzno, 2003-10-15 |
|
|
Trujący mlecz ma długą łodygę, z której wyrastają liście, pożyteczny mniszek lekarski ma listki wyrastające wprost z korzenia. źródło: Internet: aviornis.com.pl |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3, m2
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | mlecz |
mlecze |
|
| D. | mlecza mleczu |
mleczy mleczów |
|
| C. | mleczowi |
mleczom |
|
| B. | mlecz pot. mlecza |
mlecze |
|
| N. | mleczem |
mleczami |
|
| Ms. | mleczu |
mleczach |
|
| W. | mleczu |
mlecze |
3. u ryb
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt zwierzęta wodne
Połączenia
- ikra i mlecz
Cytaty
|
Ryby stają się niespokojne, ocierają się bokiem o dno, samce ocierają się bokiem o samice, polewając mleczem składaną ikrę. źródło: NKJP: Internet |
|
|
[...] zarybianie w ich wykonaniu wygląda tak: złapią tarlaki, z jednego wycisną mlecz, z drugiego ikrę, butami podepczą i wywalą za burtę. źródło: NKJP: Joanna Pilcicka: Statki od Druskiennik, Gazeta Wyborcza, 1992-10-22 |
|
|
Średnio, do pokrycia ikry z 15 samic potrzebny jest mlecz 5 samców. źródło: NKJP: (MM): Czas na sztuczne tarło, Dziennik Bałtycki, 2000-11-16 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | mlecz |
mlecze |
|
| D. | mlecza mleczu |
mleczy |
|
| C. | mleczowi |
mleczom |
|
| B. | mlecz |
mlecze |
|
| N. | mleczem |
mleczami |
|
| Ms. | mleczu |
mleczach |
|
| W. | mleczu |
mlecze |
Inne uwagi
Zwykle lp
4. w jelitach
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego części ciała, elementy i substancje składowe
Cytaty
|
Naczynia limfatyczne odchodzące od worków limfatycznych towarzyszą dużym naczyniom żylnym. Zbiornik mleczu jest połączony z workami szyjnymi prawym i lewym przewodem piersiowym [...]. źródło: NKJP: Internet |
|
|
Mlecz to chłonka napływająca z kosmków jelita. Zawiera ona drobne kropelki zemulgowanego tłuszczu o barwie białej [...]. źródło: NKJP: bryk.pl |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | mlecz |
mlecze |
|
| D. | mlecza mleczu |
mleczów mleczy |
|
| C. | mleczowi |
mleczom |
|
| B. | mlecz |
mlecze |
|
| N. | mleczem |
mleczami |
|
| Ms. | mleczu |
mleczach |
|
| W. | mleczu |
mlecze |
Inne uwagi
Zwykle lp