UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

czynsz

Chronologizacja

1391, SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	czynsz	czynsze
D.	czynszu	czynszów
C.	czynszowi	czynszom
B.	czynsz	czynsze
N.	czynszem	czynszami
Ms.	czynszu	czynszach
W.	czynszu	czynsze

Pochodzenie

śr.-w.-niem. zins 'danina, opłata dzierżawna'

z łac. cēnsus 'urzędowe oszacowanie majątku'

1. opłata

Definicja

opłata za dzierżawienie lub wynajmowanie jakiegoś budynku lub pomieszczenia

Wymowa

[czynsz] lub [czỹsz]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Finanse ➔ podatki, opłaty, świadczenia pieniężne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Finanse ➔ własność

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	komorne
	hiperonimy:	opłata

Połączenia

duży, spory, wysoki; niewielki, niski, symboliczny; maksymalny; przeciętny, średni, umiarkowany; podwójny, potrójny; comiesięczny, miesięczny, roczny; bieżący, zaległy; nowy, stary czynsz; czynsz dzierżawny, ekonomiczny, komunalny, kwaterunkowy, lokatorski, mieszkaniowy, socjalny; wolnorynkowy, wolny; regulowany
czynsz dzierżawy, najmu; lokalu
czynsz z najmu
czynsz za dzierżawę, za wynajem; za lokal, za mieszkanie, za pomieszczenie; za metr kwadratowy
czynsz na jakimś poziomie; czynsz w budynkach, w domach, w kamienicach, w lokalach, w mieszkaniach; w jakiejś wysokości
czynsz i energia, czynsz i media, czynsz i należności, czynsz i opłaty, czynsz i podatki, czynsz i prąd, czynsz i rachunki, czynsz i świadczenia, czynsz i woda; czynsze i ceny, czynsze i dodatki, czynsze i eksmisja
zapłata; zwrot czynszu; cena, koszt, poziom, stawka, wysokość; obniżka, podwyżka, wzrost; reforma, waloryzacja czynszów
dopłaty do czynszu; dochody, pieniądze, wpływy, zyski z czynszu
pieniądze; wydatki na czynsz; należność, opłata, pieniądze; stawka; rachunki za czynsz
zaległości w czynszu
czynsz sięga iluś złotych, wynosi ileś; wzrósł
zażądać, żądać czynszu
opłacić/opłacać, płacić, regulować, uiszczać, zapłacić; pobierać, ściągać; obniżyć, podnieść/podnosić, podwyższyć/podwyższać, zwiększyć; ustalić czynsz; naliczanie; wypowiedzenie czynszu
obciążony czynszem
dopłacać; doliczony do czynszu; odliczyć coś od czynszu; zwolniony z czynszu
brakować, nie stać (kogoś) na czynsz; wliczony w czynsz; płacić, zapłacić za czynsz
zalegać z czynszem
płacić coś, spłacać coś w czynszu

Cytaty

	Zachowuje się jak zwyczajny lokator, tyle że czynszu nie płaci. źródło: NKJP: Sławomir Mrożek: Teatr 1 (Miłość na Krymie 1993, Wdowy 1992, Portret 1987, Kontrakt 1986), 1995
	[...] czynsz za wynajem biur, w miarę jak wyprowadzają się z nich pracownicy, systematycznie spada. źródło: NKJP: Edwin Bendyk: Zatruta studnia: rzecz o władzy i wolności, 2002
	Mój mąż przepracował 22 lata w hucie, a teraz kopalnia Zofiówka chce mnie wysiedlić, bo zalegam z czynszem. Nie płaciłam, ponieważ musiałam kupować mamie lekarstwa. źródło: NKJP: Beata Pawlak: Czy możemy pomóc, Gazeta Wyborcza, 1993-03-27
	W ścisłym centrum Krakowa jest jeszcze drożej, czynsze sięgają kwot astronomicznych - od 150 do 250 zł za metr kw. źródło: NKJP: Adam Grzeszak, Anna Szulc: Zaklęte rewiry, Polityka, 2001-11-10
	Księgarń, przyduszonych długami, borykających się z brakiem pieniędzy na remonty, gnębionych wysokimi czynszami, stale ubywa, choć w całym kraju wciąż jest ich około 3000. źródło: NKJP: Siedem rozdziałów, Dziennik Polski, 2001-10-27

2. renta gruntowa

Definicja

w dawnej Polsce świadczenie w pieniądzach lub naturze składane przez chłopów właścicielowi ziemi

Wymowa

[czynsz] lub [czỹsz]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Finanse ➔ podatki, opłaty, świadczenia pieniężne

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE ➔ Tradycja ➔ świat dawnych epok i wydarzenia historyczne

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

renta

Połączenia

zamiana pańszczyzny na czynsz
płacić czynsz

Cytaty

	[...] chłopi powszechnie wstępowali do bractw trzeźwości inicjowanych przez duchownych na wsiach. Powód był oczywisty: zaistniała wówczas szansa zamiany pańszczyzny na czynsz i polepszenia doli włościan. źródło: NKJP: Jerzy Besala: Gardłowa sprawa, Polityka, 2003-02-08
	Wstęp do Korpusu był dobrowolny, ale wystąpić zeń nie było wolno; za to górnik „przysięgły” wolny był od pańszczyzny, czynszów i służby wojskowej [...]. źródło: NKJP: Stefan Kieniewicz: Historia Polski 1795-1918, 1996
	W Polsce włościanie - w zamian za prawo korzystania z ziemi dziedzica - mieli obowiązek składania dworowi danin w naturze, a także płacenia czynszów. Świadczenia te zostały zamienione w XV w. na przymusową i darmową pracę na folwarku dworskim, czyli na pańszczyznę. źródło: NKJP: Alicja Dybkowska, Jan Żaryn, Małgorzata Żaryn: Polskie dzieje od czasów najdawniejszych do współczesności, 1996
	Irlandczycy w 1879 r. zawiązali w swej obronie Ligę Ziemską [...]. Liga już wkrótce po założeniu liczyła ponad 200 tys. członków i wszczęła energiczną akcję bojkotu i niepłacenia czynszów. źródło: NKJP: Janusz Pajewski: Historia powszechna 1871-1918, 1994
	Aby sprostać wszystkim zobowiązaniom zastawiła w tym roku czynsz w wysokości 60 grzywien ze wsi należących do jej oprawy [...]. źródło: NKJP: Alicja Szymczakowa: Szlachta sieradzka w XV w.: magnifici et generosi, 1999

Data ostatniej modyfikacji: 04.04.2025