UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wymierać

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wymieram
 wymieramy
2 os. wymierasz
 wymieracie
3 os. wymiera
 wymierają

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wymierałem
+(e)m wymierał
 wymierałam
+(e)m wymierała
 wymierałom
+(e)m wymierało
 wymieraliśmy
+(e)śmy wymierali
 wymierałyśmy
+(e)śmy wymierały
2 os. wymierałeś
+(e)ś wymierał
 wymierałaś
+(e)ś wymierała
 wymierałoś
+(e)ś wymierało
 wymieraliście
+(e)ście wymierali
 wymierałyście
+(e)ście wymierały
3 os. wymierał
 wymierała
 wymierało
 wymierali
 wymierały

bezosobnik: wymierano

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. będę wymierał
będę wymierać
 będę wymierała
będę wymierać
 będę wymierało
będę wymierać
 będziemy wymierali
będziemy wymierać
 będziemy wymierały
będziemy wymierać
2 os. będziesz wymierał
będziesz wymierać
 będziesz wymierała
będziesz wymierać
 będziesz wymierało
będziesz wymierać
 będziecie wymierali
będziecie wymierać
 będziecie wymierały
będziecie wymierać
3 os. będzie wymierał
będzie wymierać
 będzie wymierała
będzie wymierać
 będzie wymierało
będzie wymierać
 będą wymierali
będą wymierać
 będą wymierały
będą wymierać

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. wymierajmy
2 os. wymieraj
 wymierajcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. wymierałbym
bym wymierał
 wymierałabym
bym wymierała
 wymierałobym
bym wymierało
 wymieralibyśmy
byśmy wymierali
 wymierałybyśmy
byśmy wymierały
2 os. wymierałbyś
byś wymierał
 wymierałabyś
byś wymierała
 wymierałobyś
byś wymierało
 wymieralibyście
byście wymierali
 wymierałybyście
byście wymierały
3 os. wymierałby
by wymierał
 wymierałaby
by wymierała
 wymierałoby
by wymierało
 wymieraliby
by wymierali
 wymierałyby
by wymierały

bezosobnik: wymierano by

bezokolicznik: wymierać

imiesłów przysłówkowy współczesny: wymierając

gerundium: wymieranie

imiesłów przymiotnikowy czynny: wymierający

odpowiednik aspektowy: wymrzeć

Pochodzenie

Zob. mrzeć

1. o gatunku

Definicja

książk. 
przestawać istnieć w wyniku dużej liczby śmierci w jednym czasie lub w wyniku śmierci jedna po drugiej

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia śmierć

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt budowa i funkcjonowanie organizmów zwierzęcych

Połączenia

  • pokolenie wymiera; zwierzęta wymierają
  • wymierać z głodu
  • wymierać masowo; powoli, stopniowo
  • wymierający gatunek, naród; wymierające plemię

Cytaty

Powyjeżdżali ze wsi młodzi, starzy wymierają i umiera wieś.

źródło: NKJP: Stanisława Żołnierczyk: Morawy, Tygodnik Podhalański nr 8, 1996

Niedożywione dzieci masowo wymierały w czasie epidemii odry, grypy, kokluszu.

źródło: NKJP: Zbigniew Teplicki: Wielcy Indianie Ameryki Północnej, 1994

W miarę jak wymierali ludzie z pierwszych transportów i napływali nowi, części tych, którzy przeżyli najgorszy okres, udało się uzyskać różne, na razie niższe funkcje obozowe.

źródło: NKJP: Anna Pawełczyńska: Wartości a przemoc: zarys socjologicznej problematyki Oświęcimia, 1973

Obserwuje się [...] wymieranie wielu gatunków ptaków morskich spowodowane, głównie hałasem i zanieczyszczeniem plaż.

źródło: NKJP: Dominika Zaręba: Ekoturystyka: wyzwania i nadzieje, 2000

2. o języku

Definicja

książk. 
przestawać istnieć po tym, jak stopniowo zmniejszało się związane z tym działanie

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Język języki świata

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ginąć, zanikać

Połączenia

  • wymierający język, zawód

Cytaty

Języki wymierające to karaimski (mówi nim tylko 45 osób), języki wspólnoty hebrajskiej, ormiański (używany tylko w liturgii kilku parafii) i wilamowicki — stary dialekt germański, którym posługuje się niespełna 100 osób.

źródło: NKJP: Magdalena Sztolberg: Unia Języków, Polska Głos Wielkopolski, 2003-12-20

W naszym kraju zawód felczera jest zawodem wymierającym, co jest rzeczą zrozumiałą, chociażby ze względu na brak kształcenia w tym zakresie [...].

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 28.10.2003

Konflikt między pokoleniami był, jest i zawsze będzie. Dziwię się, że wielu nie może tego zrozumieć. Obyczaje wymierają razem z ludźmi.

źródło: NKJP: Tadeusz Kwiatkowski: Panopticum, 1995

Tylko przy kapliczce w Przebieczanach można odprawiać msze święte [...]. Mimo to przy paru innych [kapliczkach] mieszkańcy gromadzą się czasem na wspólne modlitwy. Ale ta tradycja wymiera już i zapewne za parę lat będzie tylko wspomnieniem.

źródło: NKJP: (PK): Święte znaki, Gazeta Krakowska, 2004-10-29

3. o mieście

Definicja

książk. 
stawać się opuszczonym przez ludzi lub zwierzęta

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka dom/inne miejsca zamieszkania i ich otoczenie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zaumierać

Cytaty

U nas mamy ogromny problem z wyludnianiem się wsi, z której masowo uciekają młodzi ludzie. Nasze wsie wymierają, nikt nie chce uprawiać ziemi [...].

źródło: NKJP: (ALG): Młodzi Ukraińcy w Polsce, Dziennik Polski, 2008-12-03

Ja też kupiłem 2 ha łąki przy granicy z Ukrainą - ceny są niskie, bo wioski wymierają: niektóre teraz mają 2-3 domy (a było ich 20 lat temu 30).

źródło: NKJP: Internet

Ulice dosłownie wymierały, gdy telewizja zaczynała transmisje, a na ekranie pojawiał się niezmordowany mistrz ceremonii, Lucjan Kydryński.

źródło: NKJP: Pienia i pląsy, Gazeta Poznańska, 2005-06-11

[...] czynnikiem warunkującym fakt, że miasto wymiera, jest bezrobocie, które po zwolnieniach, jakie niebawem nastąpią w rafinerii, osiągnie prawie 25 procent.

źródło: NKJP: Agnieszka Nigbor: Budzi się nowe życie, Gazeta Krakowska, 2005-03-29
Data ostatniej modyfikacji: 15.05.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN