Chronologizacja
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: m3
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | obrus |
obrusy |
|
| D. | obrusa rzadziej obrusu |
obrusów |
|
| C. | obrusowi |
obrusom |
|
| B. | obrus |
obrusy |
|
| N. | obrusem |
obrusami |
|
| Ms. | obrusie |
obrusach |
|
| W. | obrusie |
obrusy |
Pochodzenie
psł. *o(b)brusъ 'kawałek materiału do wycierania, ścierka (do rąk)'
Forma prasłowiańska jest rzeczownikiem odczasownikowym od przedrostkowego *o(b)brusiti 'otrzeć, obtoczyć, oczyścić powierzchnię' od psł. *brusiti 'trzeć, ścierać, szlifować' (stąd też st.pol. brusić 'ostrzyć osełką, kamieniem, szlifować' oraz w pierwszym zapisanym polskim zdaniu pobruszę 'pomielę na żarnach' (Bor).
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA ➔ Najbliższe środowisko życia człowieka ➔ meble i wystrój wnętrz
Połączenia
- adamaszkowy, ceratowy, koronkowy, papierowy; haftowany; biały, śnieżnobiały, zielony...; czysty, poplamiony, świeży, wykrochmalony, wyprasowany; świąteczny obrus; obrus plamoodporny
- obrus na stół
- obrus na ołtarzu, na stole
- obrusy i serwetki, obrusy i serwety
- rąbek; biel obrusa
- siano spod obrusa
- plama na obrusie
- coś nakryte, przykryte obrusem
- wyciągnąć coś spod obrusa
- coś rozsypane na obrusie
Cytaty
|
Duży stół w salonie przykryty był białym obrusem. źródło: NKJP: Marek Krajewski: Koniec świata w Breslau, 2003 |
|
|
Wtedy to w Sali Senatorskiej na Wawelu stoły wyłożono zamówionymi specjalnie adamaszkowymi obrusami, wykonanymi w saskich tkalniach [...]. źródło: NKJP: (WAK): Kto kupi królewski obrus?, Dziennik Polski, 2001-09-07 |
|
|
Panie szyją nie tylko obrusy i serwetki, ale także haleczki, wszystkie białe zdobione koronkami. źródło: NKJP: Lidia Cichocka: Siostra Małgorzata daje nadzieję, Echo Dnia, 2006-12-22 |
|
|
Łyżkę prowadzimy od siebie do końca talerza, podnosimy ją przy końcu talerza i niesiemy do ust nad nim; jeżeli coś z łyżki kapnie, to nie zrobi plamy na obrusie ani na ubraniu. źródło: NKJP: Tadeusz Rojek: Jak to się je: savoir-vivre przy stole, 1994 |
|
|
Pokój przeistoczył się w mgnieniu oka. Stał się obszerną jadalnią. Stół pośrodku nie był nakryty obrusem. źródło: NKJP: Stanisław Lem: Fiasko, 1987 |