UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

popiół

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. popiół
popioły
D. popiołu
popiołów
C. popiołowi
popiołom
B. popiół
popioły
N. popiołem
popiołami
Ms. popiele
popiołach
W. popiele
popioły

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

psł. *popelъ, *pepelъ

Definicja

stała substancja o szarej barwie składająca się z bardzo wielu drobnych elementów, która powstała w efekcie spalenia czegoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii temperatura i ogień

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  substancja

Połączenia

  • biały, siwy, szary…; gorący, wystygły popiół; popiół drzewny, wulkaniczny; lotny
  • popiół z cygara, z fajki, z papierosa; z drzewa, z węgla; z pieca
  • popiół i pył; popiół i siarka, popiół i żużel; dym i popiół, proch i popiół
  • kolor; chmury; garstka, garść, hałdy, kupka, warstwa, worek; składowisko; ślady; zawartość popiołu
  • garnek z popiołem
  • strzepnąć/strzepywać; strząsnąć/strząsać popiół;
  • składowanie, wykorzystanie popiołu
  • posypać/posypywać głowy popiołem;
  • posypany, przysypany popiołem
  • spalić kogoś, coś na popiół; zamienić coś w popiół; obracać się, zmieniać się w popiół;
  • ktoś spalony na popiół
  • pieczony w popiele

Cytaty

Po drugiej stronie rzeki, jak okiem sięgnąć, leżało pogorzelisko, pokryte siwym popiołem. Wiatr miótł stamtąd sadze i kwaśną woń.

źródło: NKJP: Jerzy Krzysztoń: Wielbłąd na stepie, 1978

Dlatego za kilka miliardów lat na Ziemi będzie za gorąco i jeśli nie przeniesiemy się na inną planetę, zostaniemy spaleni na popiół.

źródło: NKJP: Piotr Cieśliński: Historia Ziemi, Gazeta Wyborcza, 1997-06-13

Zapalił papierosa i strzepnął popiół do flakonu na parapecie.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Dżuma w Breslau, 2007

W środę popielcową Ojciec Święty zawsze sam odprawia mszę i posypuje głowy popiołem nie tylko kardynałom, biskupom, ale też wybranej wcześniej grupie wiernych.

źródło: NKJP: (G): Dzisiaj Popielec, Dziennik Polski, 1999-02-17

[...] Wszyscy troje przyglądali się w milczeniu, jak czarne gałązki objęte jasnym płomieniem stają się czerwone, przejrzyste i kruche, potem szarzeją i obracają się w popiół.

źródło: NKJP: Irena Jurgielewiczowa: Ten obcy, 1961

Frazeologizmy

ktoś nie zasypia gruszek w popiele
ktoś nie zasypuje gruszek w popiele
ktoś posypał głowę popiołem
ktoś posypuje głowę popiołem
ktoś sypie popiół na głowę
ktoś/coś powstaje z popiołów
ktoś/coś odradza się z popiołów
ktoś/coś odradza się jak Feniks z popiołów
ktoś/coś powstaje jak Feniks z popiołów
ktoś/coś powstał/powstało z popiołów
ktoś/coś powstał/powstało jak Feniks z popiołów
ktoś/coś odrodził się/odrodziło się z popiołów
ktoś/coś odrodził się/odrodziło się jak Feniks z popiołów
Data ostatniej modyfikacji: 31.10.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json