UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

złudzenie

Chronologizacja

1861, SJPWil

Pochodzenie

Zob. łudzić

1. wzrokowe

Definicja

mylne przeświadczenie, że to, co postrzegamy zmysłami, istnieje w rzeczywistości

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego zmysły

Relacje znaczeniowe

synonimy:  omam, złuda

Połączenia

  • złudzenie słuchowe, wzrokowe; optyczne
  • złudzenia zmysłów
  • złudzenia i omamy

Cytaty

U ochotników przebywających w warunkach pełnej izolacji występowały [...] złudzenia i omamy słuchowe, niejednokrotnie połączone z lękiem i niepokojem ruchowym.

źródło: NKJP: Marek Jarosz: Poznawanie Świata, część 2, 2005

Ula z rozkoszą wyciąga nogi, trawa jest chłodnawa i na krótko ma się złudzenie, że teraz będzie mniej gorąco.

źródło: NKJP: Irena Jurgielewiczowa: Ten obcy, 1990

Spycha owo doznanie między złudzenia zmysłów, pomyłki w myśleniu, w półsen na jawie, choć dreszcz, jaki go przeniknął, temu przeczy.

źródło: NKJP: Wojciech Żukrowski: Za kurtyną mroku. Zabawa w chowanego, 1995

Przez ułamek sekundy wydawało się jej, że dostrzega dwie plamy jasnego światła, dwa ślepia wpatrzonej w nią bestii. Zbyt krótko, by uwierzyć, że to coś więcej niż jedynie złudzenie wywołane lękiem.

źródło: NKJP: Mariusz Kaszyński: Rytuał, 2008

Udając, że jesteśmy tym, czym nie jesteśmy, uzyskujemy chwilowe złudzenie, ale nie wymykamy się prawdzie.

źródło: NKJP: Stanisław Mrożek: Jak zostałem filmowcem, 2004

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. złudzenie
złudzenia
D. złudzenia
złudzeń
C. złudzeniu
złudzeniom
B. złudzenie
złudzenia
N. złudzeniem
złudzeniami
Ms. złudzeniu
złudzeniach
W. złudzenie
złudzenia

Składnia

bez ograniczeń + złudzenie +
(JAKIE)
bez ograniczeń + złudzenie +
(że ZDANIE)

2. szczęścia

Definicja

nieprawdziwe wyobrażenie o kimś lub o czymś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka wytwory działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

synonimy:  fatamorgana, złuda

Połączenia

  • młodzieńcze, naiwne, stracone, utracone, wielkie złudzenia
  • złudzenia bezpieczeństwa, miłości, spokoju, swobody
  • złudzenia i nadzieje
  • pozbyć się, wyzbyć się złudzeń; nie pozostawiać złudzeń
  • odebrać, porzucić, rozwiewać, stracić, utracić złudzenia

Cytaty

Nawet jeśli wszystko to jest doskonałą grą, powtórzyłem sobie w myślach po raz nie wiem już który, jakie znaczenie ma prawda, skoro samo złudzenie miłości czyni mnie szczęśliwym?

źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Metamorfozy, 2004

Chyba chwilami miałam jeszcze złudzenia, że ten socjalizm to jest dobra rzecz, tylko źle się go realizuje, że można go poprawić.

źródło: NKJP: Torańska Teresa: Oni, 1997

Ostatnie tygodnie pozbawiły nas złudzeń, że światowy kryzys ominie Polskę.

źródło: NKJP: Joanna Solska: Tarcie w trójkącie, Polityka, 2008-11-08

Nie ulegajmy też złudzeniom, jakoby kiedyś było pod tym względem o wiele lepiej [...].

źródło: NKJP: Janusz Tazbir: Długi romans z muzą Klio, 2007

Rozumiem pani rozgoryczenie, ale lepiej, aby pani poznała prawdę wcześniej, niż żyła złudzeniami.

źródło: NKJP: Mija Kabat: Kontrakt panny Brandt, 2009

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. złudzenie
złudzenia
D. złudzenia
złudzeń
C. złudzeniu
złudzeniom
B. złudzenie
złudzenia
N. złudzeniem
złudzeniami
Ms. złudzeniu
złudzeniach
W. złudzenie
złudzenia

Inne uwagi

Zwykle lm

Składnia

bez ograniczeń + złudzenie +
(CZEGO)
bez ograniczeń + złudzenie +
(że ZDANIE | jakoby ZDANIE)

Frazeologizmy

do złudzenia
Data ostatniej modyfikacji: 31.08.2018
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json