Chronologizacja
Pochodzenie
łac. dictātūra 'urząd dyktatora'
1. tyrania
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa
Połączenia
- lewicowa, prawicowa; jednopartyjna, monopartyjna; faszystowska, frankistowska, komunistyczna, nazistowska, socjalistyczna; cywilna, policyjna, wojskowa; czerwona; absolutna, bezwzględna, brutalna, krwawa, okrutna, totalitarna; zakamuflowana dyktatura; dyktatura nacjonalistyczna; współczesne; afrykańskie, arabskie, bliskowschodnie, południowoamerykańskie dyktatury
- dyktatura Battisty, Castro, gen. Franco, Husajna, Miloszewicia, Pinocheta, Salazara...; motłochu; XX wieku
- dyktatura w Afryce, w Ameryce Południowej, w Azji, w Europie; w Chinach, w Korei, w Polsce
- dyktatura i faszyzm, dyktatura i kult jednostki, wodza; dyktatura i totalitaryzm; cenzura i dyktatura, chaos i dyktatura, korupcja i dyktatura, przemoc i dyktatura, terror i dyktatura
- przeciwnik, zwolennik; czasy, lata, okres; system; upadek dyktatury; w warunkach dyktatury
- opozycja wobec dyktatury
- dyktatura była, panuje, zapanowała
- wprowadzić, zaprowadzić; obalić; przywrócić dyktaturę
- coś prowadzi do dyktatury
- podczas, za dyktatury
Cytaty
|
[...] zapanowała tam wojskowa dyktatura. Dyktatura oświecona i zmierzająca do przywrócenia władzy cywilom, ale jednak rządy, które swoich przeciwników politycznych wtrąciły na wiele lat do więzienia. źródło: NKJP: Roman Graczyk: Gdy lud źle myśli, Polityka, 2007-09-29 |
|
|
Wyspy odkryli żeglarze portugalscy, João de Santarém i Pedro Escobar, w 1470 roku. Od tej chwili stały się kolonią portugalską aż do lat pięćdziesiątych XX wieku, kiedy stały się prowincją zamorską. Po obaleniu dyktatury w Portugalii w 1974 roku rozpoczęto rozmowy na temat niepodległości tej prowincji. źródło: NKJP: MelancholieBot: Wyspy Świętego Tomasza i Książęca, Wikipedia.pl, 2009-05-11 |
|
|
K.[...] bardzo mocno zaangażował się po stronie tych, którzy walczyli z dyktaturą KPZR. źródło: NKJP: Polityczna figura, Gazeta Wyborcza, 1992-01-10 |
|
|
Było powstanie warszawskie, czyli protest przeciwko narzuconej siłą obcej dyktaturze. źródło: NKJP: Jerzy Stawiński: Piszczyk, 1997 |
|
|
Wojna w Wietnamie, popieranie przez Waszyngton prawicowych dyktatur w Ameryce Łacińskiej i w Azji (zgodnie z zasadą: To sukinsyn, ale nasz) poczyniły trwałe szkody w europejskiej opinii o USA. źródło: NKJP: Marek Ostrowski: Wuj Sam i ciotka Europa, Polityka, 2002-04-27 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | dyktatura |
dyktatury |
|
| D. | dyktatury |
dyktatur |
|
| C. | dyktaturze |
dyktaturom |
|
| B. | dyktaturę |
dyktatury |
|
| N. | dyktaturą |
dyktaturami |
|
| Ms. | dyktaturze |
dyktaturach |
|
| W. | dyktaturo |
dyktatury |
2. urząd
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa
Połączenia
- dyktatura powstania
- objąć, złożyć dyktaturę; powierzenie dyktatury
Cytaty
|
1863 - Marian Langiewicz uznał dalsze prowadzenie powstania za bezcelowe i złożył dyktaturę, uchodząc do Galicji. źródło: NKJP: (PS): 9.03.2008, Dziennik Polski, 2008-03-19 |
|
|
1863 - Romuald Traugutt, były oficer carski, objął dyktaturę powstania styczniowego. źródło: NKJP: (MS, PS): Dziś 290. dzień roku, Dziennik Polski, 2005-10-17 |
|
|
Chłopicki nie wierzył w powodzenie powstania [...]. Usiłował pertraktować z carem Mikołajem I, co ostatecznie nie przyniosło efektów, wobec carskiego żądania bezwarunkowej kapitulacji sił polskich. 17 stycznia 1831 złożył rezygnację z dyktatury. źródło: NKJP: SieBot: Józef Chłopicki, Wikipedia.pl, 2009-05-24 |
|
|
Mówię o planie jako o pomysłach komu powierzyć władzę, jakie komórki administracji utworzyć po zdobyciu Warszawy i kto obejmie dyktaturę i jaką formę rządów powołać, czy zachować rząd i sejm z roku 1815 [...]. źródło: NKJP: Powstanie listopadowe, forum.historia.org.pl, 2007-04-29 |
|
|
W czasie wojny domowej lat 49-45 Cezar otrzymał dyktaturę na lat 10, a potem na czas nieokreślony. źródło: NKJP: Wojciech Dajczak; Tomasz Giaro; Franciszek Longchamps de Berier: Prawo rzymskie U podstaw prawa prywatnego, 2009 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | dyktatura |
dyktatury |
|
| D. | dyktatury |
dyktatur |
|
| C. | dyktaturze |
dyktaturom |
|
| B. | dyktaturę |
dyktatury |
|
| N. | dyktaturą |
dyktaturami |
|
| Ms. | dyktaturze |
dyktaturach |
|
| W. | dyktaturo |
dyktatury |
3. biurokratów
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne
Połączenia
- dyktatura biurokratów, matołów, motłochu, tłumu, związków zawodowych...; mniejszości, większości
Cytaty
|
Demokracja to dyktatura tłumu, to decydowanie przez większość o losach jednostki. źródło: NKJP: Demokracja = socjalizm (1), Usenet -- pl.soc.polityka, 2003-02-02 |
|
|
W ostatnich miesiącach działalność w Lidze nie ma nic wspólnego z demokracją, jest raczej przejawem dyktatury kilku osób, które uważają się za nieomylne i nie pozwalają mieć innym odmiennego zdania. źródło: NKJP: Radny Rady Miejskiej, Jan Marciniak: List otwarty, Nakielski Czas, 2004-11-17 |
|
|
W miejsce jurysdykcji niezawisłych sądów wprowadza się tryb administracyjny, czyli dyktaturę urzędników. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 17.04.2002 |
|
|
Panująca w tamtym sezonie „logomania” była tylko zwiastunem nadchodzącej teraz dyktatury designerów. [...] Prawdziwym snobizmem jest posiadanie przedmiotu renomowanej firmy i sygnowanego znanym nazwiskiem [...]. źródło: NKJP: cosmo wie wszystko, prasa. 2001 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | dyktatura |
dyktatury |
|
| D. | dyktatury |
dyktatur |
|
| C. | dyktaturze |
dyktaturom |
|
| B. | dyktaturę |
dyktatury |
|
| N. | dyktaturą |
dyktaturami |
|
| Ms. | dyktaturze |
dyktaturach |
|
| W. | dyktaturo |
dyktatury |
Składnia
|
+ | dyktatura | + |
KOGO
|
4. pieniądza
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne
Połączenia
- kulturowa dyktatura
- dyktatura czasu, młodości, piękna, pośpiechu, relatywizmu, rozumu, pospolitych gustów; kapitału, konsumpcji, kwalifikacji, mody, pieniądza, plotki, (wolnego) rynku...
Cytaty
|
[...] Amerykanie przeżywają od 200 lat dyktaturę prawa i bardzo im się to podoba. źródło: NKJP: To dopiero początek, Dziennik Polski, 2002-07-26 |
|
|
Nowe nierówności powołują do życia panujące nam dzisiaj nowe dyktatury: - dyktaturę czasu, - dyktaturę mody, - dyktaturę konsumpcji, - dyktaturę kwalifikacji. źródło: NKJP: Ryszard Kapuścinski: Lapidaria IV-VI, 2008 |
|
|
Z całej plejady poetów, pisarzy, uczonych, aktorów i dziennikarzy kilka gwiazd świeciło w salonie przy stole okrągłym, nad jadalnią. Były to ostatnie lata przed dyktaturą telewizora, która zniszczyła wszystkie salony, a wielkim rozmówcom zamknęła usta. źródło: NKJP: Piotr Parandowski: Mitologia wspomnień, 2008 |
|
|
Ludzie dobrze wychowani (konformiści), podlegający dyktaturze wzorów kulturowych, [...] całe dzieciństwo i młodość przeżyli pod wpływem przemożnych oddziaływań kręgów wychowawczych, gdzie praca miała niewielki wpływ na ich rozwój, a oddziaływanie kręgów rówieśniczych było poddane ścisłej kontroli wychowawczej. źródło: NKJP: Ewa Wysocka: Doświadczanie życia w młodości - Problemy kryzysy i strategie ich rozwiązania, 2010 |
|
|
Jest to również spór o sposób tworzenia przyszłości, czy będzie to przyszłość społeczeństw wolnych, tolerancyjnych, otwartych. Czy też oparty na kłamstwie świat dyktatur nowych ortodoksji? źródło: NKJP: Niewygodna rocznica, Gazeta Wyborcza, 1993-02-27 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | dyktatura |
dyktatury |
|
| D. | dyktatury |
dyktatur |
|
| C. | dyktaturze |
dyktaturom |
|
| B. | dyktaturę |
dyktatury |
|
| N. | dyktaturą |
dyktaturami |
|
| Ms. | dyktaturze |
dyktaturach |
|
| W. | dyktaturo |
dyktatury |
Składnia
|
|
+ | dyktatura | + |
CZEGO
|