UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

spędzać

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Pochodzenie

Zob. pędzić.
Por. rozpędzać

1. czas

Definicja

przeżywać jakiś czas w pewnym miejscu w jakiś sposób lub na robieniu czegoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu upływ czasu

Połączenia

spędzać czas; chwile, godzinę, godziny, dni; ferie, sylwestra, święta, urlop
spędzać na dworze, na łonie natury, na powietrzu, na wodzie; na wsi; na boisku, na działce, na plaży, na podwórku, na ulicy; na ławce, na parkiecie; na czytaniu, na graniu, na modlitwie, na nauce, na rozmowach, na spacerach, na treningach, na zakupach;
spędzać w kraju, w Krakowie, ...; w Ameryce, ...; w Tatrach; w domu; w górach, w lesie; w mieście; w firmie, w miejscu pracy, w pracy; w barze, w bibliotece, w domach, w sali, w samochodzie, w samolocie; w biurze, w hotelu, w klubie, w kościele, w ogrodzie, w parku, w szkole, w szpitalu; w łazience, w łóżku; w podróży; w terenie; w czyimś gronie, w czyimś towarzystwie
aktywnie, bezpiecznie; chętnie, ciekawie, cudownie, dobrze, fajnie, interesująco, mile, miło, oryginalnie, pożytecznie, pracowicie, przyjemnie, samotnie, spokojnie, wspólnie spędzać

Cytaty

	Te dzieci, które zostają w domu, najczęściej spędzają czas na oglądaniu telewizji, przy grach komputerowych, zabawie z rówieśnikami, czy spacerach. źródło: NKJP: Wakacje na sportowo, Tygodnik Ciechanowski, 2008-08-01
	Hasła indiańskiej rewolty niekoniecznie muszą być w pełni zrozumiałe dla intelektualistów, którzy swoje życie spędzają w kawiarniach i salach wykładowych wielkich aglomeracji. źródło: NKJP: Mirosław Banasiak: Meksyk, dwie rewolucje, Gazeta Wyborcza 1996-08-27
	Kamila wolne chwile chętnie spędza na świeżym powietrzu. źródło: NKJP: Agnieszka Witczak: Uśmiechnął się cały świat, Echo Dnia, 2007-05-26
	Mieszka na stałe w Londynie, ale większość czasu przebywa w Polsce. Urlopy najchętniej spędza nad morzem lub w górach. źródło: NKJP: Marta Bratkowska: Słownik biznesmenów polskich, Gazeta Wyborcza, 1996-12-06
	Wielki Tydzień był spędzany w duchu pobożności na nabożeństwach i przygotowaniach do spowiedzi wielkanocnej. źródło: NKJP: (AF), Kości pod orkę, Dziennik Polski - 2003-04-19

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	spędzam	spędzamy
2 os.	spędzasz	spędzacie
3 os.	spędza	spędzają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	spędzałem +(e)m spędzał	spędzałam +(e)m spędzała	spędzałom +(e)m spędzało	spędzaliśmy +(e)śmy spędzali	spędzałyśmy +(e)śmy spędzały
2 os.	spędzałeś +(e)ś spędzał	spędzałaś +(e)ś spędzała	spędzałoś +(e)ś spędzało	spędzaliście +(e)ście spędzali	spędzałyście +(e)ście spędzały
3 os.	spędzał	spędzała	spędzało	spędzali	spędzały

bezosobnik: spędzano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę spędzał będę spędzać	będę spędzała będę spędzać	będę spędzało będę spędzać	będziemy spędzali będziemy spędzać	będziemy spędzały będziemy spędzać
2 os.	będziesz spędzał będziesz spędzać	będziesz spędzała będziesz spędzać	będziesz spędzało będziesz spędzać	będziecie spędzali będziecie spędzać	będziecie spędzały będziecie spędzać
3 os.	będzie spędzał będzie spędzać	będzie spędzała będzie spędzać	będzie spędzało będzie spędzać	będą spędzali będą spędzać	będą spędzały będą spędzać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		spędzajmy
2 os.	spędzaj	spędzajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	spędzałbym bym spędzał	spędzałabym bym spędzała	spędzałobym bym spędzało	spędzalibyśmy byśmy spędzali	spędzałybyśmy byśmy spędzały
2 os.	spędzałbyś byś spędzał	spędzałabyś byś spędzała	spędzałobyś byś spędzało	spędzalibyście byście spędzali	spędzałybyście byście spędzały
3 os.	spędzałby by spędzał	spędzałaby by spędzała	spędzałoby by spędzało	spędzaliby by spędzali	spędzałyby by spędzały

bezosobnik: spędzano by

bezokolicznik: spędzać

imiesłów przysłówkowy współczesny: spędzając

gerundium: spędzanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	spędzanie	spędzania
D.	spędzania	spędzań
C.	spędzaniu	spędzaniom
B.	spędzanie	spędzania
N.	spędzaniem	spędzaniami
Ms.	spędzaniu	spędzaniach
W.	spędzanie	spędzania

imiesłów przymiotnikowy czynny: spędzający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	spędzający	spędzający	spędzający	spędzające	spędzająca
D.	spędzającego	spędzającego	spędzającego	spędzającego	spędzającej
C.	spędzającemu	spędzającemu	spędzającemu	spędzającemu	spędzającej
B.	spędzającego	spędzającego	spędzający	spędzające	spędzającą
N.	spędzającym	spędzającym	spędzającym	spędzającym	spędzającą
Ms.	spędzającym	spędzającym	spędzającym	spędzającym	spędzającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	spędzający	spędzający	spędzające	spędzające
D.	spędzających	spędzających	spędzających	spędzających
C.	spędzającym	spędzającym	spędzającym	spędzającym
B.	spędzających	spędzających	spędzających	spędzające
N.	spędzającymi	spędzającymi	spędzającymi	spędzającymi
Ms.	spędzających	spędzających	spędzających	spędzających

imiesłów przymiotnikowy bierny: spędzany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	spędzany	spędzany	spędzany	spędzane	spędzana
D.	spędzanego	spędzanego	spędzanego	spędzanego	spędzanej
C.	spędzanemu	spędzanemu	spędzanemu	spędzanemu	spędzanej
B.	spędzanego	spędzanego	spędzany	spędzane	spędzaną
N.	spędzanym	spędzanym	spędzanym	spędzanym	spędzaną
Ms.	spędzanym	spędzanym	spędzanym	spędzanym	spędzanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	spędzani	spędzani	spędzane	spędzane
D.	spędzanych	spędzanych	spędzanych	spędzanych
C.	spędzanym	spędzanym	spędzanym	spędzanym
B.	spędzanych	spędzanych	spędzanych	spędzane
N.	spędzanymi	spędzanymi	spędzanymi	spędzanymi
Ms.	spędzanych	spędzanych	spędzanych	spędzanych

odpowiednik aspektowy: spędzić

Składnia

Rz_osobowy	+	spędzać	+	CO + GDZIE
Rz_osobowy	+	spędzać	+	CO + na CZYM

2. w jedno miejsce

Definicja

zmuszać wiele osób lub zwierząt do przyjścia na jedno miejsce

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Relacje znaczeniowe

synonimy:

zganiać

Cytaty

Żołnierzy „Charlemagne” ścigała ta sama policja, która spędzała Żydów na Velodrome d'Hiviere, a sędziowie, którzy skazywali ludzi z Resistance, ferowali wysokie wyroki w ich sprawach, odkupując dawne przewiny.

źródło: NKJP: Żołnierze „Karola Wielkiego”, Dziennik Polski, 1999-11-05

Wojsko rządowe już w poniedziałek zaczęło pacyfikację miasta Comitan. Żołnierze spędzają ludzi na rynek i pakują ich na ciężarówki.

źródło: NKJP: Indiańscy chłopi w Meksyku nie złożyli broni, Gazeta Wyborcza, 1994-01-05

Po południu pastuchy spędzali bydło w jedno miejsce i na pastwisku, kupiwszy sobie uprzednio w karczmie wódki i piwa, urządzali biesiadę zwaną „majówką” lub „wołowym weselem”.

źródło: NKJP: G.Czerwińska: Kalendarz polski: Zielone Świątki - tatarak w kątki, Tygodnik Ciechanowski, 2002-05-19

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	spędzam	spędzamy
2 os.	spędzasz	spędzacie
3 os.	spędza	spędzają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	spędzałem +(e)m spędzał	spędzałam +(e)m spędzała	spędzałom +(e)m spędzało	spędzaliśmy +(e)śmy spędzali	spędzałyśmy +(e)śmy spędzały
2 os.	spędzałeś +(e)ś spędzał	spędzałaś +(e)ś spędzała	spędzałoś +(e)ś spędzało	spędzaliście +(e)ście spędzali	spędzałyście +(e)ście spędzały
3 os.	spędzał	spędzała	spędzało	spędzali	spędzały

bezosobnik: spędzano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę spędzał będę spędzać	będę spędzała będę spędzać	będę spędzało będę spędzać	będziemy spędzali będziemy spędzać	będziemy spędzały będziemy spędzać
2 os.	będziesz spędzał będziesz spędzać	będziesz spędzała będziesz spędzać	będziesz spędzało będziesz spędzać	będziecie spędzali będziecie spędzać	będziecie spędzały będziecie spędzać
3 os.	będzie spędzał będzie spędzać	będzie spędzała będzie spędzać	będzie spędzało będzie spędzać	będą spędzali będą spędzać	będą spędzały będą spędzać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		spędzajmy
2 os.	spędzaj	spędzajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	spędzałbym bym spędzał	spędzałabym bym spędzała	spędzałobym bym spędzało	spędzalibyśmy byśmy spędzali	spędzałybyśmy byśmy spędzały
2 os.	spędzałbyś byś spędzał	spędzałabyś byś spędzała	spędzałobyś byś spędzało	spędzalibyście byście spędzali	spędzałybyście byście spędzały
3 os.	spędzałby by spędzał	spędzałaby by spędzała	spędzałoby by spędzało	spędzaliby by spędzali	spędzałyby by spędzały

bezosobnik: spędzano by

bezokolicznik: spędzać

imiesłów przysłówkowy współczesny: spędzając

gerundium: spędzanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	spędzanie	spędzania
D.	spędzania	spędzań
C.	spędzaniu	spędzaniom
B.	spędzanie	spędzania
N.	spędzaniem	spędzaniami
Ms.	spędzaniu	spędzaniach
W.	spędzanie	spędzania

imiesłów przymiotnikowy czynny: spędzający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	spędzający	spędzający	spędzający	spędzające	spędzająca
D.	spędzającego	spędzającego	spędzającego	spędzającego	spędzającej
C.	spędzającemu	spędzającemu	spędzającemu	spędzającemu	spędzającej
B.	spędzającego	spędzającego	spędzający	spędzające	spędzającą
N.	spędzającym	spędzającym	spędzającym	spędzającym	spędzającą
Ms.	spędzającym	spędzającym	spędzającym	spędzającym	spędzającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	spędzający	spędzający	spędzające	spędzające
D.	spędzających	spędzających	spędzających	spędzających
C.	spędzającym	spędzającym	spędzającym	spędzającym
B.	spędzających	spędzających	spędzających	spędzające
N.	spędzającymi	spędzającymi	spędzającymi	spędzającymi
Ms.	spędzających	spędzających	spędzających	spędzających

imiesłów przymiotnikowy bierny: spędzany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	spędzany	spędzany	spędzany	spędzane	spędzana
D.	spędzanego	spędzanego	spędzanego	spędzanego	spędzanej
C.	spędzanemu	spędzanemu	spędzanemu	spędzanemu	spędzanej
B.	spędzanego	spędzanego	spędzany	spędzane	spędzaną
N.	spędzanym	spędzanym	spędzanym	spędzanym	spędzaną
Ms.	spędzanym	spędzanym	spędzanym	spędzanym	spędzanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	spędzani	spędzani	spędzane	spędzane
D.	spędzanych	spędzanych	spędzanych	spędzanych
C.	spędzanym	spędzanym	spędzanym	spędzanym
B.	spędzanych	spędzanych	spędzanych	spędzane
N.	spędzanymi	spędzanymi	spędzanymi	spędzanymi
Ms.	spędzanych	spędzanych	spędzanych	spędzanych

odpowiednik aspektowy: spędzić

Składnia

spędzać

KOGO/CO + DOKĄD

3. z jakiegoś miejsca

Definicja

sprawiać, że ktoś lub coś opuszcza jakieś miejsce

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego zachowania i wyrażenia nieakceptowane społecznie

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt

Cytaty

	Zbliża się wieczór, kuklinianie spędzają krowy z pastwisk – zerkają w naszą stronę. źródło: NKJP: K. Jakubowski: Rajdowcy z Kuklina, Tygodnik Ciechanowski, 2003-07-15
	Czerwonoarmiści spędzali ich z gór na stepy, by mieć na oku wiecznych buntowników. źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Wieże z kamienia, 2004
	[...] lekarstwo kropla za kroplą sączyło się w krwiobieg, lecz to nie ono chorobliwą bladość spędzało z twarzy sędzi, ale – spotkanie, wyczekiwane przez siedem długich, pustych lat. źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005
	W tradycji ludowej Karpat, od dnia świętego Michała zaczynano spędzać owce z hal do wiosek. źródło: NKJP: W dniu świętego Michała, 1996
	Odwrócił się w kierunku nadbiegających kłusem gapiów. - Jazda! - zamachał rękami, jakby spędzał kury z grządki intendentowej. - Świadkowie niepotrzebni, dzięki za chęć współpracy. źródło: NKJP: Maria Borowa: Dominika znaczy niedziela, 1988

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	spędzam	spędzamy
2 os.	spędzasz	spędzacie
3 os.	spędza	spędzają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	spędzałem +(e)m spędzał	spędzałam +(e)m spędzała	spędzałom +(e)m spędzało	spędzaliśmy +(e)śmy spędzali	spędzałyśmy +(e)śmy spędzały
2 os.	spędzałeś +(e)ś spędzał	spędzałaś +(e)ś spędzała	spędzałoś +(e)ś spędzało	spędzaliście +(e)ście spędzali	spędzałyście +(e)ście spędzały
3 os.	spędzał	spędzała	spędzało	spędzali	spędzały

bezosobnik: spędzano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę spędzał będę spędzać	będę spędzała będę spędzać	będę spędzało będę spędzać	będziemy spędzali będziemy spędzać	będziemy spędzały będziemy spędzać
2 os.	będziesz spędzał będziesz spędzać	będziesz spędzała będziesz spędzać	będziesz spędzało będziesz spędzać	będziecie spędzali będziecie spędzać	będziecie spędzały będziecie spędzać
3 os.	będzie spędzał będzie spędzać	będzie spędzała będzie spędzać	będzie spędzało będzie spędzać	będą spędzali będą spędzać	będą spędzały będą spędzać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		spędzajmy
2 os.	spędzaj	spędzajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	spędzałbym bym spędzał	spędzałabym bym spędzała	spędzałobym bym spędzało	spędzalibyśmy byśmy spędzali	spędzałybyśmy byśmy spędzały
2 os.	spędzałbyś byś spędzał	spędzałabyś byś spędzała	spędzałobyś byś spędzało	spędzalibyście byście spędzali	spędzałybyście byście spędzały
3 os.	spędzałby by spędzał	spędzałaby by spędzała	spędzałoby by spędzało	spędzaliby by spędzali	spędzałyby by spędzały

bezosobnik: spędzano by

bezokolicznik: spędzać

imiesłów przysłówkowy współczesny: spędzając

gerundium: spędzanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	spędzanie	spędzania
D.	spędzania	spędzań
C.	spędzaniu	spędzaniom
B.	spędzanie	spędzania
N.	spędzaniem	spędzaniami
Ms.	spędzaniu	spędzaniach
W.	spędzanie	spędzania

imiesłów przymiotnikowy czynny: spędzający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	spędzający	spędzający	spędzający	spędzające	spędzająca
D.	spędzającego	spędzającego	spędzającego	spędzającego	spędzającej
C.	spędzającemu	spędzającemu	spędzającemu	spędzającemu	spędzającej
B.	spędzającego	spędzającego	spędzający	spędzające	spędzającą
N.	spędzającym	spędzającym	spędzającym	spędzającym	spędzającą
Ms.	spędzającym	spędzającym	spędzającym	spędzającym	spędzającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	spędzający	spędzający	spędzające	spędzające
D.	spędzających	spędzających	spędzających	spędzających
C.	spędzającym	spędzającym	spędzającym	spędzającym
B.	spędzających	spędzających	spędzających	spędzające
N.	spędzającymi	spędzającymi	spędzającymi	spędzającymi
Ms.	spędzających	spędzających	spędzających	spędzających

imiesłów przymiotnikowy bierny: spędzany

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	spędzany	spędzany	spędzany	spędzane	spędzana
D.	spędzanego	spędzanego	spędzanego	spędzanego	spędzanej
C.	spędzanemu	spędzanemu	spędzanemu	spędzanemu	spędzanej
B.	spędzanego	spędzanego	spędzany	spędzane	spędzaną
N.	spędzanym	spędzanym	spędzanym	spędzanym	spędzaną
Ms.	spędzanym	spędzanym	spędzanym	spędzanym	spędzanej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	spędzani	spędzani	spędzane	spędzane
D.	spędzanych	spędzanych	spędzanych	spędzanych
C.	spędzanym	spędzanym	spędzanym	spędzanym
B.	spędzanych	spędzanych	spędzanych	spędzane
N.	spędzanymi	spędzanymi	spędzanymi	spędzanymi
Ms.	spędzanych	spędzanych	spędzanych	spędzanych

odpowiednik aspektowy: spędzić

Składnia

spędzać

KOGO/CO + SKĄD

Frazeologizmy

coś spędza sen z powiek komuś
coś spędza sen z oczu komuś
coś spędza sen z powiek komuś
coś spędza sen z oczu komuś
ktoś spędza płód

Data ostatniej modyfikacji: 10.06.2026