Chronologizacja
Odmiana
część mowy: przymiotnik
Stopień równy
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | ziemski |
ziemski |
ziemski |
ziemskie |
ziemska |
| D. | ziemskiego |
ziemskiego |
ziemskiego |
ziemskiego |
ziemskiej |
| C. | ziemskiemu |
ziemskiemu |
ziemskiemu |
ziemskiemu |
ziemskiej |
| B. | ziemskiego |
ziemskiego |
ziemski |
ziemskie |
ziemską |
| N. | ziemskim |
ziemskim |
ziemskim |
ziemskim |
ziemską |
| Ms. | ziemskim |
ziemskim |
ziemskim |
ziemskim |
ziemskiej |
| W. | ziemski |
ziemski |
ziemski |
ziemskie |
ziemska |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | ziemscy |
ziemscy |
ziemskie |
ziemskie |
| D. | ziemskich |
ziemskich |
ziemskich |
ziemskich |
| C. | ziemskim |
ziemskim |
ziemskim |
ziemskim |
| B. | ziemskich |
ziemskich |
ziemskich |
ziemskie |
| N. | ziemskimi |
ziemskimi |
ziemskimi |
ziemskimi |
| Ms. | ziemskich |
ziemskich |
ziemskich |
ziemskich |
| W. | ziemscy |
ziemscy |
ziemskie |
ziemskie |
Pochodzenie
Zob. ziemia
1. związany z ziemią - planetą
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia
Połączenia
- ziemski glob; ekosystem, klimat, krajobraz; księżyc; ziemska istota; biosfera, grawitacja; cywilizacja, ewolucja; ziemskie środowisko (naturalne); pole magnetyczne; ziemskie kontynenty, oceany, skały (wulkaniczne), warunki; lata; okrąg; magnetyzm ziemski; atmosfera, orbita, oś, półkula, skorupa ziemska; ciążenie, przyciąganie ziemskie; stworzenia; bieguny ziemskie
- ziemski i kosmiczny; kosmiczny i ziemski
Cytaty
|
U zarania swego rozwoju, 4,4 mld lat temu, Ziemia działała jak ogromny odkurzacz - jej silne przyciąganie wsysało krążące w kosmosie komety i asteroidy. [...] Ale co kilka tysięcy lat trafiał się obiekt tak duży, że pękała ziemska skorupa, powstawały tysiące wulkanów, unosiły się opary trujących gazów. źródło: NKJP: Marcin Bójko: Spokojnie, to tylko zagłada, Ozon, nr 10, 2005 |
|
|
Wygląda na to, że Juno w prostej linii pochodził z innej planety, tylko urodził się jako istota ziemska. Ja jestem Ziemianką i pewne okoliczności nie dopuszczały do tego, żeby z takiego związku rodziły się dzieci. źródło: NKJP: Andrzej Wójckiewicz: Przebudzenie Cheopsa, czyli Jak uratować ludzi i Ziemię, 2005 |
|
|
Ekolog Mathis Wackernagel z Global Footprint Network od kilkunastu lat próbuje mierzyć wydajność ziemskiej biosfery, by określić, czy zdoła ona zaspokoić coraz większe apetyty ludzkości. W najnowszym raporcie z 2006 r. szacuje, że zasoby biologiczne planety zużywamy o 40 proc. szybciej, niż się one odnawiają. źródło: NKJP: Andrzej Hołdys: Co zostawimy wnukom?, Polityka, nr 2598, 2007-03-31 |
|
|
Warto też zauważyć, że wszystkie te surowce są ziemskie, a nie kosmiczne i pozostają na ziemi. źródło: NKJP: Internet |
|
|
Satelita geostacjonarny widzi wciąż tę samą część ziemskiego globu. Chcąc się połączyć np. z przeciwległą półkulą, trzeba skorzystać z pośrednictwa innego satelity. źródło: NKJP: Paweł Rożyński: Kosmiczne Iridium, Gazeta Wyborcza, 1995-01-13 |
2. związany z ziemią - życiem doczesnym
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Bieg życia
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | doczesny |
Połączenia
- ziemski raj; żywot; ziemska chwała, marność, radość, sława, sprawiedliwość; droga, egzystencja, pielgrzymka; miara; potęga, władza; ziemskie zło; szczęście; bytowanie; ziemskie cierpienia, doświadczenia, pokusy, rozkosze, troski, uciechy; porządek ziemski; wspólnota ziemska; królestwo; ciało; życie ziemskie; rzeczy, sprawy; siły ziemskie
- ziemski i niebiański, ziemski i niebieski, ziemski i wieczny; doczesny, ziemski; materialny, ziemski; ostatni, ziemski
Cytaty
|
Podążając za dobrem i miłością ziemską, zapominamy o tym, co jest naszą miłością największą. O Bogu. W ziemskie sprawy miesza się zawsze jakaś siła, która nasze proste drogi plącze! Wiemy jaka. Nie według ziemskiego porządku jednak żyć powinniśmy, ale według Boga. źródło: NKJP: Anna Nasiłowska: Historie miłosne, 2009 |
|
|
Niniejsza książka mówi o życiu w całej jego pełni, materialnej i czasowej, duchowej i wiecznej, czyli ziemskiej i niebiańskiej [...]. źródło: NKJP: Zdzisław Józef Kijas: Niebo w domu Ojca, czyściec dla kogo, piekło w oddaleniu, 2010 |
|
|
Kościół jest miejscem pamięci, jest zarazem miejscem nadziei: wiernie przechowuje przeszłość i równocześnie stale otwiera człowieka na przyszłość, nie tylko tę doczesną, ziemską, ale także tę pozagrobową. źródło: NKJP: Miejsce pamięci i nadziei, Dziennik Polski, 2005-04-08 |
|
|
Może istotnie ludzie średniowiecza czuli na karku gorący oddech sił piekielnych i stąd tak dramatyczne próby wyrwania się z ziemskich pokus. źródło: NKJP: Mirosława Sędzikowska: Eus, deus, kosmateus, 2008 |
|
|
Często jednak szuka człowiek tego szczęścia po omacku. Szuka go w przyjemnościach, dobrach materialnych i w tym, co jest ziemskie i przemijające. źródło: NKJP: (xx): Solidarność i miłość, Dziennik Bałtycki, 2011 |
3. związany z ziemią - nieruchomością
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Finanse własność
Połączenia
- majątek ziemski; posiadłość ziemska; dobra, nadania ziemskie
Cytaty
|
W 1925 r. parlament zakończył prace nad ustawą o reformie rolnej. Po burzliwej debacie, dzięki głosom koalicji prawicowo-centrowej i przy wsparciu socjalistów, przyjęto zapis, według którego parcelacji, czyli podziałowi, miały podlegać majątki ziemskie powyżej 180 ha, a na wschodzie kraju - gdzie istniały olbrzymie obszary przeznaczone pod uprawę zbóż oraz leśne - powyżej 300 ha. źródło: NKJP: Alicja Dybkowska, Jan Żaryn, Małgorzata Żaryn: Polskie dzieje od czasów najdawniejszych do współczesności, 1994 |
|
|
W latach 1468-1474 Wend von Eulenburg stał się właścicielem czterech wsi i innych drobniejszych własności ziemskich w okręgach bartoszyckim, sątoczeńskim, gierdawskim i barciańskim. Dzięki szczęśliwym koligacjom małżeńskim syn Wenda, Botho, na początku lat 90. XV w. przejął sątoczeńskie dobra rodu Voithów von Ammerthal, znacznie powiększając swoje dotychczasowe posiadłości ziemskie [...]. źródło: NKJP: Roman Czaja, Wiesław Długokęcki, Sławomir Jóźwiak, Andrzej Radzimiński, Janusz Tandecki: Państwo zakonu krzyżackiego w Prusach. Władza i społeczeństwo. Rozdział IV Społeczeństwo, 2008 |
|
|
W 1306 r. książę raciborski, Przemysł, wielce pobożny i rozmodlony władca, ufundował konwent sióstr od św. Dominika [...]. Siostry otrzymały liczne nadania ziemskie (m.in. Ocice, dobra na Starej Wsi i Proszowcu oraz w okolicach Baborowa) i przywileje. źródło: NKJP: (waw): O siostrach zapomniano, Nowiny Raciborskie, nr 47, 2006-11-21 |
|
|
[....] w latyfundiach coraz większą rolę z konieczności zaczął odgrywać system kolonatu. Tzw. „colonus” miał być dzierżawcą niewielkiej działki ziemi - cząstki dóbr ziemskich - którą miał uprawiać wraz z rodziną. źródło: NKJP: Gedymin Spychalski: Myśl społeczno-ekonomiczna starożytności i średniowiecza, 2000 |
Składnia
| Rz | + | ziemski | + |
|
| szyk: neutralny | ||||
4. związany z ziemstwem - jednostką administracji
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Przynależność i podział terytorialny typy terytoriów, podział administracyjny
Połączenia
- pisarz, podsędek, poseł, sędzia, starosta, urzędnik; samorząd, sąd, sejmik; powiat ziemski; straż ziemska; starostwo ziemskie; akta, księgi ziemskie
- ziemski i grodzki
Cytaty
|
Każde województwo (lub ziemia) miało własny sąd ziemski, który (od 1543) sądził trzy razy do roku (roki sądowe) i miał kompetencje wyrokowania we wszystkich procesach, w których w charakterze pozwanych występowała szlachta osiadła. Zespół sędziowski w sądzie ziemskim tworzyli sędzia, podsędek i pisarz. źródło: NKJP: Urszula Augustyniak: Historia Polski 1572-1795, 2008 |
|
|
Województwa i ziemie kształtowały się w dobie jednoczenia ziem polskich po rozbiciu dzielnicowym, a więc w XIV-XV stuleciu. Terytoria w granicach dawnych księstw dzielnicowych, które zachowały pełną hierarchię urzędników ziemskich z wojewodami włącznie i sejmikiem, otrzymały w XV w. nazwę województw. źródło: NKJP: Wojciech Witkowski: Historia administracji w Polsce 1764-1989, 2007 |
|
|
[...] w województwie śląskim z dowodami przez granicę będą mogli przechodzić mieszkańcy powiatów ziemskich: cieszyńskiego, bielskiego, wodzisławskiego, żywieckiego, raciborskiego, pszczyńskiego, rybnickiego, oraz miast Bielsko-Biała, Żory i Jastrzębie-Zdrój. źródło: NKJP: JAR: Z dowodem do Czech, Trybuna Śląska, 2002-06-27 |
|
|
Do Krakowa wróciła także XVI-wieczna księga ziemska zatorska. Znajdują się w niej zapisy sądu szlacheckiego, funkcjonującego na terenie księstwa. Dotyczą one obrotu ziemią, procesów o dobra ziemskie i testamentów, ale także napadów czy kradzieży. - Księga doskonale obrazuje życie polskiej szlachty na terenie księstwa zatorskiego - mówi dyrektor Radoń. źródło: NKJP: (AK): Wróciły z wojny do Archiwum, Gazeta Krakowska, 2002-03-05 |
|
|
Od poł. XVII w. do 1776 r. w Rohaczewie odbywały się ziemskie sejmiki powiatu rzeczyckiego. źródło: NKJP: Internet |
Składnia
| Rz | + | ziemski | + |
|
| szyk: neutralny | ||||