UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

przeciwstawić

Chronologizacja

SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

przeciw + stawić; prawdopodobnie kalka różnych obcych wyrazów w zależności od znaczenia (Bańk); zob. przeciw, stawić się

1. tendencje

Definicja

zestawić na zasadzie przeciwieństwa

Noty o użyciu

W ostatnim schemacie na pozycji celownika prawie zawsze występuje zaimek sobie.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	skontrastować
	hiperonimy:	porównać

Połączenia

przeciwstawić coś filozofii, kulturze, poglądowi, pomysłowi, teorii, tezie, wykładni
przeciwstawić czemuś ideę, koncepcję, metodę, model, postawę, przekonanie, tendencję, teorię, twierdzenie, wartości, wiarę; (sobie) dwa światy, dwie teorie, różne tendencje, piekło i niebo

Cytaty

	Dawnemu wzorcowi Polaka, obrońcy swobód stanowych i przedmurza chrześcijaństwa, przeciwstawiono model patrioty, który codziennym, wytrwałym trudem daje wyraz swej odpowiedzialności za losy ojczyzny. źródło: KWSJP: Janusz Tazbir: Silva rerum historicarum, 2002
	W artykule o twórczości Sieroszewskiego przeciwstawił on lirykę charakterystyczną dla „Szkiców” Adama Szymańskiego utworom autora „Na kresach lasów”. źródło: KWSJP: Michał Głowiński: Ekspresja i empatia, 1997
	Literacki Roland (w odróżnieniu od przeciwstawionego mu Oliwiera […]) nad roztropność, chłodną kalkulację i przemyślaną strategię przedkładał heroizm. źródło: NKJP: Dariusz Piwowarczyk: Słynni rycerze Europy. Rycerze Chrystusa, 2007
	Projektując elewację frontową pałacu i wygląd galerii, przeciwstawił sobie różne tendencje. źródło: KWSJP: Maria Irena Kwiatkowska, Marek Kwiatkowski, Krzysztof Wesołowski: Znane i nieznane: rezydencje, ludzie, wydarzenia,2001
	W sposób jasny i zdecydowany przeciwstawiono sobie dwa światy: robotników walczących o wyzwolenie i prawo do życia i „panów”, którzy wprawdzie nie lubią Niemców, po cichu jednak […] robią interesy ze stacjonującym w majątku oddziałem Wehrmachtu. źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Wiatr i pył, 2008

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	przeciwstawię	przeciwstawimy
2 os.	przeciwstawisz	przeciwstawicie
3 os.	przeciwstawi	przeciwstawią

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	przeciwstawiłem +(e)m przeciwstawił	przeciwstawiłam +(e)m przeciwstawiła	przeciwstawiłom +(e)m przeciwstawiło	przeciwstawiliśmy +(e)śmy przeciwstawili	przeciwstawiłyśmy +(e)śmy przeciwstawiły
2 os.	przeciwstawiłeś +(e)ś przeciwstawił	przeciwstawiłaś +(e)ś przeciwstawiła	przeciwstawiłoś +(e)ś przeciwstawiło	przeciwstawiliście +(e)ście przeciwstawili	przeciwstawiłyście +(e)ście przeciwstawiły
3 os.	przeciwstawił	przeciwstawiła	przeciwstawiło	przeciwstawili	przeciwstawiły

bezosobnik: przeciwstawiono

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		przeciwstawmy
2 os.	przeciwstaw	przeciwstawcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	przeciwstawiłbym bym przeciwstawił	przeciwstawiłabym bym przeciwstawiła	przeciwstawiłobym bym przeciwstawiło	przeciwstawilibyśmy byśmy przeciwstawili	przeciwstawiłybyśmy byśmy przeciwstawiły
2 os.	przeciwstawiłbyś byś przeciwstawił	przeciwstawiłabyś byś przeciwstawiła	przeciwstawiłobyś byś przeciwstawiło	przeciwstawilibyście byście przeciwstawili	przeciwstawiłybyście byście przeciwstawiły
3 os.	przeciwstawiłby by przeciwstawił	przeciwstawiłaby by przeciwstawiła	przeciwstawiłoby by przeciwstawiło	przeciwstawiliby by przeciwstawili	przeciwstawiłyby by przeciwstawiły

bezosobnik: przeciwstawiono by

bezokolicznik: przeciwstawić

imiesłów przysłówkowy uprzedni: przeciwstawiwszy

gerundium: przeciwstawienie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	przeciwstawienie	przeciwstawienia
D.	przeciwstawienia	przeciwstawień
C.	przeciwstawieniu	przeciwstawieniom
B.	przeciwstawienie	przeciwstawienia
N.	przeciwstawieniem	przeciwstawieniami
Ms.	przeciwstawieniu	przeciwstawieniach
W.	przeciwstawienie	przeciwstawienia

imiesłów przymiotnikowy bierny: przeciwstawiony

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	przeciwstawiony	przeciwstawiony	przeciwstawiony	przeciwstawione	przeciwstawiona
D.	przeciwstawionego	przeciwstawionego	przeciwstawionego	przeciwstawionego	przeciwstawionej
C.	przeciwstawionemu	przeciwstawionemu	przeciwstawionemu	przeciwstawionemu	przeciwstawionej
B.	przeciwstawionego	przeciwstawionego	przeciwstawiony	przeciwstawione	przeciwstawioną
N.	przeciwstawionym	przeciwstawionym	przeciwstawionym	przeciwstawionym	przeciwstawioną
Ms.	przeciwstawionym	przeciwstawionym	przeciwstawionym	przeciwstawionym	przeciwstawionej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	przeciwstawieni	przeciwstawieni	przeciwstawione	przeciwstawione
D.	przeciwstawionych	przeciwstawionych	przeciwstawionych	przeciwstawionych
C.	przeciwstawionym	przeciwstawionym	przeciwstawionym	przeciwstawionym
B.	przeciwstawionych	przeciwstawionych	przeciwstawionych	przeciwstawione
N.	przeciwstawionymi	przeciwstawionymi	przeciwstawionymi	przeciwstawionymi
Ms.	przeciwstawionych	przeciwstawionych	przeciwstawionych	przeciwstawionych

odpowiednik aspektowy: przeciwstawiać

Składnia

	+	przeciwstawić	+	KOMU/CZEMU + KOGO/CO
	+	przeciwstawić	+	KOGO/CO[sub]pl[/sub] + KOMU

2. wrogowi