UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

poruszyć się

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp

Pochodzenie

Zob. ruszyć

Definicja

wykonawszy ruch, zmienić pozycję

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

synonimy:  ruszyć się

Połączenia

  • wskaźnik poruszył się; klatka piersiowa, wskazówka zegara poruszyła się; ciało poruszyło się; drzewa, krzewy, piersi, usta, wargi poruszyły się
  • poruszyć się na fotelu, na krześle, na ławce, na łóżku, na posłaniu, na sofie, na tapczanie
  • poruszyć się w głębi pokoju, w kącie, w siodle
  • poruszyć się na wietrze
  • poruszyć się w ciemności, w gąszczu, w gęstwinie, w łonie matki
  • poruszyć się z podniecenia, z przejęcia, z radości; z ożywieniem
  • poruszyć się bezgłośnie, chaotycznie, gwałtownie, nagle, nerwowo, niecierpliwie, niespokojnie, nieznacznie, szybko, zwinnie

Cytaty

Poruszyli się żywiej i usunęli pod ścianę.

źródło: NKJP: Halina Rudnicka: Uczniowie Spartakusa, 1951

Przetarł chusteczką spocone czoło i ostrożnie poruszył się na krześle.

źródło: NKJP: Jakub Ćwiek: Ofensywa szulerów, Esensja, nr 08, 2009-10-12

Uczniowie zaciekawieni poruszyli się w ławkach.

źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tomek w krainie kangurów, 1957

Usta grubasa poruszyły się, jakby bezgłośnie powtarzał to słowo.

źródło: NKJP: Witold Horwath: Ultra Montana, 2005

W oknie domu poruszyła się firanka, za szybą pełną chmur mignęła twarz matki.

źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Kronika wypadków miłosnych, 1974

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. poruszę się
poruszymy się
2 os. poruszysz się
poruszycie się
3 os. poruszy się
poruszą się

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. poruszyłem się
+(e)m się poruszył
poruszyłam się
+(e)m się poruszyła
poruszyłom się
+(e)m się poruszyło
poruszyliśmy się
+(e)śmy się poruszyli
poruszyłyśmy się
+(e)śmy się poruszyły
2 os. poruszyłeś się
+(e)ś się poruszył
poruszyłaś się
+(e)ś się poruszyła
poruszyłoś się
+(e)ś się poruszyło
poruszyliście się
+(e)ście się poruszyli
poruszyłyście się
+(e)ście się poruszyły
3 os. poruszył się
poruszyła się
poruszyło się
poruszyli się
poruszyły się

bezosobnik: poruszono się

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. poruszmy się
2 os. porusz się
poruszcie się

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. poruszyłbym się
bym się poruszył
poruszyłabym się
bym się poruszyła
poruszyłobym się
bym się poruszyło
poruszylibyśmy się
byśmy się poruszyli
poruszyłybyśmy się
byśmy się poruszyły
2 os. poruszyłbyś się
byś się poruszył
poruszyłabyś się
byś się poruszyła
poruszyłobyś się
byś się poruszyło
poruszylibyście się
byście się poruszyli
poruszyłybyście się
byście się poruszyły
3 os. poruszyłby się
by się poruszył
poruszyłaby się
by się poruszyła
poruszyłoby się
by się poruszyło
poruszyliby się
by się poruszyli
poruszyłyby się
by się poruszyły

bezosobnik: poruszono by się

bezokolicznik: poruszyć się

imiesłów przysłówkowy uprzedni: poruszywszy się

gerundium: poruszenie się

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. poruszenie się
poruszenia się
D. poruszenia się
poruszeń się
C. poruszeniu się
poruszeniom się
B. poruszenie się
poruszenia się
N. poruszeniem się
poruszeniami się
Ms. poruszeniu się
poruszeniach się
W. poruszenie się
poruszenia się

odpowiednik aspektowy: poruszać się

Składnia

bez ograniczeń + poruszyć się +
JAK
bez ograniczeń + poruszyć się +
GDZIE
Data ostatniej modyfikacji: 23.06.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj