UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

dziedziniec

Chronologizacja

SJPXVII, STR, SL, SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

Zapożyczenie z języków wsch.-sł., por. st.rus. *dětinьcь 'twierdza wewnętrzna; miejsce schronienia dla osób, które nie biorą udziału w obronie grodu' (pierwotnie: 'miejsce przeznaczone dla dzieci').

1. pałacowy

Definicja

otoczony murem plac okazałego budynku

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo części budowli

Relacje znaczeniowe

synonimy:  podworzec, podwórzec
hiperonimy:  plac

Połączenia

  • kamienny; duży, mały, obszerny, rozległy; wewnętrzny; kościelny, pałacowy; pusty; piękny; renesansowy, zabytkowy dziedziniec; dziedziniec zewnętrzny; arkadowy; klasztorny, uniwersytecki, zamkowy; raciborski, wawelski
  • dziedziniec budynku, domu, dworu, hotelu, klasztoru, kościoła, muzeum jakiegoś, ratusza, Sejmu, świątyni, teatru, uczelni, uniwersytetu, willi; Collegium Maius, Collegium Gostomianum
  • dziedziniec od strony czegoś
  • dziedziniec przed kościołem
  • dziedziniec na Wawelu
  • dziedziniec i dom, dziedziniec i ogród
  • bruk, mury, ściany; nawierzchnia, teren; część, strona, środek; rekonstrukcja, remont, restauracja dziedzińca
  • dojazd do dziedzińca; drzwi od dziedzińca
  • okno; widok; wejście, wjazd na dziedziniec
  • zamek z dziedzińcem
  • bruk; tablica; prace; koncert, spotkanie na dziedzińcu
  • dziedziniec znajduje się gdzieś
  • wybrukować dziedziniec; wybrukowanie, zagospodarowanie dziedzińca; coś otaczające dziedziniec
  • trafić; wejść/wchodzić, wjechać/wjeżdżać, wyjść na dziedziniec; coś prowadzące na dziedziniec; iść przez dziedziniec
  • coś, ktoś stoi; odbywa się, znajduje się; coś oglądać; wystąpić; spotkać się, zgromadzić się na dziedzińcu; umieścić na dziedzińcu coś; ktoś zebrany; coś stojące na dziedzińcu

Cytaty

[...] Skręcił w przechodnią bramę przy Filologii Klasycznej, prowadzącą na teren rozległego dziedzińca, którym do kina Skarb dochodziło się milej niż od strony ulicy.

źródło: NKJP: Antoni Libera: Madame, 1998

Przed pomnikiem Jana Pawła II na dziedzińcu klasztoru powstało morze zniczy.

źródło: NKJP: Przemysław Chechelski: Papież nas zjednoczył, Echo Dnia, 2006-04-07

Typowa rezydencja typu „entre cour et jardin'' (między dziedzińcem i ogrodem) składa się z pałacu i dwóch oficyn.

źródło: NKJP: Krystyna Malik, Maria Raciborska: Przewodnik po Polsce, 1996

Wjazd na dziedziniec przedpałacowy prowadził przez most przerzucony przez szeroką fosę.

źródło: NKJP: Stanisław Sławomir Nicieja: Twierdze kresowe Rzeczypospolitej, 2006

Występy aktorki rozbawiły publiczność, która tego dnia licznie zgromadziła się na dziedzińcu zamkowym.

źródło: NKJP: Aleksandra Matuszczyk-Kotulska: Trzy tygodnie odcięci od „świata”, Nowiny Raciborskie, 2002-09-18

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. dziedziniec
dziedzińce
D. dziedzińca
dziedzińców
C. dziedzińcowi
dziedzińcom
B. dziedziniec
dziedzińce
N. dziedzińcem
dziedzińcami
Ms. dziedzińcu
dziedzińcach
W. dziedzińcu
dziedzińce

2. szkolny

Definicja

otwarty lub ogrodzony teren przy jakimś budynku

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo części budowli

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka dom/inne miejsca zamieszkania i ich otoczenie

Relacje znaczeniowe

synonimy:  podwóreczko, podwórko, podwórze, podwórzec
hiperonimy:  teren

Połączenia

  • rozległy; szkolny dziedziniec; dziedziniec więzienny
  • dziedziniec domu, koszar, szkoły
  • dziedziniec przed domem
  • wejść, wjechać na dziedziniec
  • stać na dziedzińcu

Cytaty

Pomieszczenia Wyższej Szkoły Marynarki Wojennej to obecnie ogromny kompleks gmachów ustawionych dookoła rozległego dziedzińca.

źródło: NKJP: Jerzy Koziaski: Piętnastolecie WSMW, prasa, 1961

Gospodyni domowa zazwyczaj wstawała przed świtem, by przygotować poranny posiłek dla całej rodziny i rozpalić ogień pod ceglanym piecem stojącym na dziedzińcu domu.

źródło: NKJP: Jak zyli Izraelici w czasach Crystusa?, Tygodnik Ciechanowski, 2006-12-25

Ktoś wszedł na dziedziniec! - wołał czasem, dziwnie podniecony. Pani Linsrumowa wyglądała wtedy na podwórze, a wracając mówiła: - To wiatr, dziecko.

źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Dziura w niebie, 1959

Ale posterunki, które mijaliśmy, pozwalały nam jechać dalej. [...] W pewnej chwili samochód wjechał na dziedziniec otoczony blokami mieszkalnymi i brodacz powiedział: wysiadaj.

źródło: NKJP: Ryszard KapuŚciński, Puapka, Gazeta Wyborcza, 1992-02-29

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. dziedziniec
dziedzińce
D. dziedzińca
dziedzińców
C. dziedzińcowi
dziedzińcom
B. dziedziniec
dziedzińce
N. dziedzińcem
dziedzińcami
Ms. dziedzińcu
dziedzińcach
W. dziedzińcu
dziedzińce
Data ostatniej modyfikacji: 23.11.2011
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json