Chronologizacja
Odmiana
część mowy: przymiotnik
Stopień równy
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | suchy |
suchy |
suchy |
suche |
sucha |
| D. | suchego |
suchego |
suchego |
suchego |
suchej |
| C. | suchemu |
suchemu |
suchemu |
suchemu |
suchej |
| B. | suchego |
suchego |
suchy |
suche |
suchą |
| N. | suchym |
suchym |
suchym |
suchym |
suchą |
| Ms. | suchym |
suchym |
suchym |
suchym |
suchej |
| W. | suchy |
suchy |
suchy |
suche |
sucha |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | susi |
susi |
suche |
suche |
| D. | suchych |
suchych |
suchych |
suchych |
| C. | suchym |
suchym |
suchym |
suchym |
| B. | suchych |
suchych |
suchych |
suche |
| N. | suchymi |
suchymi |
suchymi |
suchymi |
| Ms. | suchych |
suchych |
suchych |
suchych |
| W. | susi |
susi |
suche |
suche |
Stopień wyższy
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | suchszy |
suchszy |
suchszy |
suchsze |
suchsza |
| D. | suchszego |
suchszego |
suchszego |
suchszego |
suchszej |
| C. | suchszemu |
suchszemu |
suchszemu |
suchszemu |
suchszej |
| B. | suchszego |
suchszego |
suchszy |
suchsze |
suchszą |
| N. | suchszym |
suchszym |
suchszym |
suchszym |
suchszą |
| Ms. | suchszym |
suchszym |
suchszym |
suchszym |
suchszej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | suchsi |
suchsi |
suchsze |
suchsze |
| D. | suchszych |
suchszych |
suchszych |
suchszych |
| C. | suchszym |
suchszym |
suchszym |
suchszym |
| B. | suchszych |
suchszych |
suchszych |
suchsze |
| N. | suchszymi |
suchszymi |
suchszymi |
suchszymi |
| Ms. | suchszych |
suchszych |
suchszych |
suchszych |
Pochodzenie
psł. *suchъ (< *sau̯s-o-) 'suchy, wysuszony'
1. patyk
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii stan skupienia, trwałość materii
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii cechy dotykowe
Połączenia
- suchy badyl, bukiet, las, liść, konar, kwiat, mech, oset, pęd, piach; pagórek, step; posiłek; płatek; kran; ręcznik; zbiornik; sucha kora, łąka, łodyga, roślina, słoma, szyszka, ściółka, trawa, trzcina; gleba, ziemia; karma, kiełbasa, mieszanka, pasza, wędlina, żywność; masa, nawierzchnia, patelnia, pieczęć, płyta, podłoga; bielizna, odzież, ściereczka; fosa; suche bagno, błoto, drewno, drzewo, igliwie, nasiono, siano, źdźbło; mięso; łożysko, koryto rzeki, miejsce, powietrze, wnętrze; ubranie; suche grzyby, jabłka, śliwki, trociny, zarośla, zioła; nieużytki, wydmy; panele
- suchy i czysty, suchy i jałowy, suchy i nasłoneczniony, suchy i piaszczysty, suchy i sypki, suchy i świeży
Cytaty
|
Tymczasem ogień, trawiący suche źdźbła traw, narusza ekosystem łąki: giną wszelkie znajdujące się na niej owady, także pożyteczne, w płomieniach znajdują śmierć pisklęta wielu odmian ptaków, a także drobne ssaki. źródło: NKJP: (PK): Wypalanie dopłat, Dziennik Polski, 2008-03-25 |
|
|
Zaczęli grzać i powietrze jest suche. źródło: NKJP: Bogusława Jędrasik: Gorączka opowiadania wyuzdane, 2007 |
|
|
Nie zapominajmy jednak o podstawowej zasadzie: sadźmy rośliny, które są najlepiej przystosowane do warunków panujących w naszym ogrodzie. Jeśli mamy podłoże suche, piaszczyste, jałowe , wybierzmy jałowiec [...], świerk kłujący lub sosnę [...]. źródło: NKJP: Adam Szcześniak: Iglaste rarytasy, Dziennik Łódzki, 2006-06-13 |
|
|
Na swojej działce hoduje około dwudziestu gatunków suchych roślin ozdobnych. źródło: NKJP: Karolina Sternal AW: Powiat Gostyń, Gazeta Poznańska, 2002-03-30 |
|
|
Cierpliwość osób, które przez kilka miesięcy w roku mają suche krany, też ma swoje granice. - Jeżeli nie będę miał wody, będę dzwonił do wójta nawet o północy, bo od tego jest wójtem, żeby mnie wysłuchał. źródło: NKJP: (ALG): Perspektywa wodnego deficytu, Dziennik Polski, 2005-04-02 |
2. klimat
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Pogoda warunki atmosferyczne
Połączenia
- suchy dzień, miesiąc; klimat; sucha jesień, pora
- suchy i duszny, suchy i kontynentalny, suchy i mroźny, suchy i słoneczny, suchy i upalny, suchy i zimny
Cytaty
|
W tym roku lipiec, wbrew pozorom, nie należał do suchych miesięcy. W Łodzi suma miesięcznych opadów wyniosła 94 litry na m kw. źródło: NKJP: (ALP): Wreszcie popadało!, Express Ilustrowany, 2003-08-20 |
|
|
Pamiętajmy, aby przycinać drzewa w suche i słoneczne dni, kiedy nie ma dużego mrozu. źródło: NKJP: (DD): Gwarancja dobrego cięcia, Dziennik Polski, 2008-11-05 |
|
|
Podczas zimy nie należy raczej planować przyjazdu do Korei, bowiem ta pora roku jest bardzo mroźna i sucha, z trwającymi od grudnia do lutego opadami deszczu i śniegu. źródło: NKJP: Ładnie ale drogo, Dziennik Polski, 2002-09-28 |
|
|
Także termometry drwią sobie z zimy i wciąż pokazują wysokie, jak na tę porę roku, temperatury. Taka długa, ciepła i sucha jesień zapowiadać może nadejście ostrej zimy. źródło: NKJP: (TSK): Jesienna susza, Gazeta Krakowska, 2005-11-08 |
|
|
Na wschodzie silniej oddziałuje suchy klimat kontynentalny, a na zachodzie łagodny, atlantycki. źródło: NKJP: Józej Djaczenko: Prognoza jak wróżba, Gazeta Poznańska, 2004-12-31 |
3. włosy
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Budowa i funkcjonowanie ciała ludzkiego czynności i stany fizjologiczne
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd
Relacje znaczeniowe
| antonimy: | tłusty |
Połączenia
- sucha cera, skóra; suche gardło; suche dłonie, usta, wargi, włosy
- suchy i cienki, suchy i łamliwy, suchy i łuszczący, suchy i podrażniony, suchy i pomarszczony, suchy i popękany, suchy i spękany, suchy i szorstki, suchy i tłusty, suchy i wrażliwy
Cytaty
|
Kremy z rumiankiem są najczęściej przeznaczone dla cery suchej, wrażliwej i alergicznej. źródło: NKJP: d: Kwiaty na skórze, Dziennik Łódzki, 2003-06-21 |
|
|
Od rana jestem rozpalona. Usta mam suche i spękane. Tylko przez krótką chwilę mogę z pomocą Edith podnieść się na łóżku. źródło: NKJP: Cezary Józef Tajer: Sigle, Akant, 2010-03 |
|
|
Pod powiekami przemykały mu minione wydarzenia: wciąż żywe w jego pamięci, jakby to wszystko działo się zaledwie wczoraj. Zagrożenie, lęk, walka... chłopcu mocniej zabiło serce, oblizał suche wargi. źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Naznaczeni błękitem Kamień na szczycie Kroniki Drugiego Kręgu Księga I cz 1, 2005 |
|
|
[...] miękką, zwilżoną szczoteczką usuń suche skórki z ust. źródło: NKJP: Marta Rudowicz: Magia ciała, Cosmopolitan nr 04, 2000 |
|
|
Odradzamy stanowczo preparaty odtłuszczające i wysuszające. Proszę szukać preparatów dla cery mieszanej, takich, które same rozpoznają, czy nakładamy je na partię skóry suchą czy tłustą. źródło: NKJP: Anna Drobny: Kosmetyczne vademecum - Strefa T, Dziennik Polski, 2005-03-10 |
4. czerstwy
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | czerstwy |
Połączenia
- suchy chleb; sucha bułka, kromka; suche pieczywo
Cytaty
|
Proszę sobie przypomnieć Panie redaktorze, o co się już u nas (między innymi na łamach prasy) apelowało. A to o zbieranie suchego chleba do pojemników, a to o dostarczanie makulatury, o szanowanie zieleni [...]. źródło: NKJP: Bruno Miecugow: Apel i życie pogladowo Szanowny Panie Redaktorze, Dziennik Polski nr 83, 1980 |
|
|
W zimnej i ciemnej jadalni matka podała mi talerz wodzianki, inaczej zwanej dziadowską zupą (informacja dla niezorientowanych - jest to zupa z pokruszonych suchych kromek chleba zalanych wrzątkiem, okraszonych czosnkiem i solą) - a ja przecież czytałam wyraźnie, że Kraków opływa we wszystkie dobra. źródło: NKJP: Anna Kowalska - Lewicka: Koniec wojny na Podhalu - (dokończenie z „TP” nr 7/99), Tygodnik Podhalański nr 8, 1999 |
|
|
Papugi, żywiąc się korą, uzupełniają sole mineralne i witaminy. Obgryzając gałązki, suche pieczywo, twarde orzechy, spiłują sobie dziobki, które podobnie jak pazurki, ciągle rosną. źródło: NKJP: (K.N.): Marznące papużki, Dziennik Bałtycki, 1999-12-18 |
|
|
Nie chcę uogólniać, ale tak to często w tym kraju jest, że w tłusty czwartek pączki nie mają dżemu, w św. Marcina rogale są suche i bez nadzienia, a po dniu nauczyciela kwiaty trzymają się góra jeden dzień. źródło: NKJP: Czytelnicy: Formun czytelników 2, Gazeta Poznańska, 2001-11-15 |
5. nieposmarowany niczym
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Jedzenie i jego przygotowanie rodzaje pokarmu/potraw i ich cechy
Połączenia
- suchy chleb; suche kartofle
Cytaty
|
Nie wciskaj kitu. Przyjechałeś, żeby Ilona miała na lepsze perfumy. - Ona prawie nie używa perfum. Najśmieszniejsze, że formalnie to święta prawda: nie używa, bo na drogie jej nie stać, a tanich nie trawi. „Mogę żreć suche kartofle, jeśli trzeba. Ale nic nie poradzę: wolę kawior.” Może niedosłownie tak to powiedziała, taki jednak był sens. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Dobry powód, by zabijać, 2005 |
|
|
Litewskie bliny ziemniaczane były nieomal suche, nieprzesycone tłuszczem tak jak nasze kartoflane placki. Jadało się najczęściej rękami, zwijając w rulonik i maczając w pamoczce. źródło: NKJP: (AMK): Kuchenne podróże z „Dziennikiem Polskim”, Dziennik Polski, 2006-04-21 |
6. człowiek
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd
Połączenia
- suchy mężczyzna; sucha dłoń, szyja, twarz; suche palce, policzki, ramiona
- suchy i kościsty, suchy i pociągły, suchy i szczupły, suchy i żylasty
Cytaty
|
Wreszcie w drzwiach prowadzących do gabinetu Dzierżyńskiego ukazała się moja siostra w towarzystwie chudego mężczyzny. Był to człowiek średniego wzrostu o suchej, kościstej twarzy, jakichś dziwnych, kocich oczach, cienkich wąsach zwisających w dół i spiczastej bródce. źródło: NKJP: Mieczysław Jalowiecki: Na skraju imperium, 2005 |
|
|
Przypomina mi Gerwazego - taki suchy, żylasty, wysoki, tyle że nie ma za kogo i na kim się mścić. źródło: NKJP: Józef Hen: Pingpongista, 2008 |
|
|
Trafiłam na walkę w chwili, gdy kogut broczył krwią. Suchy mężczyzna, o twarzy jak zmięta kartka papieru, wziął go na ręce, zakleił śliną ranę pod okiem. źródło: NKJP: Beata Pawlak: Bali, Gazeta Wyborcza, 1997-02-28 |
|
|
Wstał i założywszy ręce na szczupłym, wręcz suchym zadku, opiętym w sukienne bryczesy, zaczął miarowo przechadzać się po długim niby wagon kolejowy narożnym gabinecie. źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Złoty pociąg, 2006 |
7. tekst
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność
Połączenia
- suchy język, styl; artykuł, komunikat, list, raport, wykład, zapis; sucha statystyka; suche cyfry, fakty, informacje, słowa
- suchy i lakoniczny, suchy i nudny, suchy i urzędowy, suchy i zwięzły
Cytaty
|
Jest w tym zwięzłym i suchym zapisie inskrypcyjnym mnogość realiów okupacyjnej Warszawy. Jest dramat ludzi ściganych jak zwierzęta, i życzliwość ludzi ratujących życie drugiego człowieka, i tragizm ofiary złożonej z własnego życia dla ratowania bliźniego. źródło: NKJP: Karol Mórawski: Kartki z dziejów Żydów warszawskich, 1993 |
|
|
Inaczej wszystko wyglądało tu, a zupełnie inaczej przedstawiałoby się to ujęte w suche słowa raportu [...]. źródło: NKJP: Stanisław Lem: Niezwyciężony, 1964 |
|
|
I natychmiast zmieniamy punkt widzenia: niespodziewanie otrzymujemy zwięzły, suchy komunikat o dzieciństwie Supersamca: nie jest niedojdą i impotentem, wprost przeciwnie. źródło: NKJP: Jerzy Adamski: Świat jako niespełnienie albo Samobójstwo Don Juana, 2000 |
|
|
Zadziwiające jest, jak doskonale te młode, nieznające wojny scenarzystki potrafiły zespolić suche fakty o zbrodni katyńskiej z całą gamą przeżyć i odczuć bohaterów. źródło: NKJP: (grun): Pamięć o Katyniu, Dziennik Bałtycki, 2000-04-15 |
8. ton
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne
Połączenia
- suchy głos, śmiech, ton
Cytaty
|
Tu ciche pukanie do drzwi oderwało ją od listu. Złożyła kartkę na pół, żeby ukryć pismo, i powiedziała oficjalnym, suchym tonem: – Proszę. źródło: NKJP: Jacek Dehnel: Balzakiana, 2008 |
|
|
- Możesz stanąć przy kominku i ogrzać tyłek - usłyszał suchy głos. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Smoczy pazur, 2003 |
|
|
Spojrzała dziwnie, aż się zmieszał. Zrozumiał, że palnął głupstwo. Nie chodziło o ilość, to jasne. - Nie chodzi o ilość - usłyszał nieco suche wyjaśnienie. - Mówiłam o klimacie. źródło: NKJP: Maria Borowa: Dominika znaczy niedziela, 1988 |
|
|
Pajęczarka zaniosła się suchym śmiechem, który wnet przeszedł w potworne rzężenie i kaszel. źródło: NKJP: Internet |
9. dźwięk
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii dźwięki
Połączenia
- suchy chrzęst, dźwięk, szelest, trzask, wystrzał
Cytaty
|
Słychać suchy chrzęst płonących domów. źródło: NKJP: Witold Zalewski: Zakładnicy, 2001 |
|
|
- Takiego bólu nie przeżyłem nigdy w życiu - opowiada Zając. - Usłyszałem tylko suchy trzask, jak gdyby ktoś łamał gałąź, a za chwilę obydwaj z Tomkiem płakaliśmy jak dzieci. źródło: NKJP: (DW): Leksykon piłkarzy Małopolski (45), Dziennik Polski, 2005-08-24 |
|
|
Skądś tam wysypał się raptownie suchy dźwięk cymbałów, bardzo rześki i głupio wesoły. źródło: NKJP: Tadeusz Konwicki: Dziura w niebie, 1959 |
|
|
Gdy obaj zniknęli za budynkiem, rozległ się pojedynczy, suchy wystrzał. źródło: NKJP: Henryk Jan Mielcarek: Fordon' 45, Akant, 2007-10 |