Chronologizacja
Pochodzenie
łac. cūpula 'beczka; sklepienie beczkowate'
1. zadaszenie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo części budowli
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół miejsca i instytucje związane z religią i kościołem
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | dach |
Połączenia
- biała, srebrzysta, złocista, złocona, złota; lśniąca; baniasta, cebulasta, spłaszczona; barokowa; bizantyjska, grecka; cerkiewna; ogromna, wielka kopuła
- kopuła bazyliki, cerkwi, kaplicy, katedry, kościoła, meczetu; obserwatorium, planetarium
- bęben, szczyt, tambur kopuły
- iglica na kopule
- kopuła góruje; przykrywa coś, wieńczy coś
Cytaty
|
Sam w przedziale, trzymając w rękach listy Juliana Apostaty, które już przeczytałeś, dostrzegałeś miasto, kopułę Świętego Piotra, i na myśl o tym zbliżaniu przejmowało cię uczucie radości. źródło: NKJP: Michel Butor: Przemiana, 1960 |
|
|
Nikt nie ma najmniejszych wątpliwości: taka rozłożysta i pękata kopuła mogła kryć jedynie cerkiew. źródło: NKJP: Kościół z cerkiewnym rodowodem. Dziennik Polski, 2001-01-22 |
|
|
[...]podążyli na sam szczyt wyspy, gdzie ponad drzewami majaczyła kopuła mauzoleum. źródło: NKJP: Mariusz Sieniewicz: Rebelia, 2007 |
|
|
Wbrew nagłośnionym zapowiedziom kopuła nie wróciła na przemyski kościół. Zastąpiono ją smutnawą sygnaturką, wieżyczką, zubożającą wygląd świątyni i wygląd miasta. źródło: NKJP: Anna Strońska: Dopóki milczy Ukraina, 1998 |
|
|
Główny fronton kościoła nie był jeszcze wówczas gotowy, nie było także pięciu cebulastych kopuł w stylu wenecko-bizantyjskim, którymi miano uwieńczyć płaski na razie dach. źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Metamorfozy , 2004 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | kopuła |
kopuły |
|
| D. | kopuły |
kopuł |
|
| C. | kopule |
kopułom |
|
| B. | kopułę |
kopuły |
|
| N. | kopułą |
kopułami |
|
| Ms. | kopule |
kopułach |
|
| W. | kopuło |
kopuły |
2. sklepienie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo części budowli
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół miejsca i instytucje związane z religią i kościołem
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | sklepienie |
Połączenia
- siatkowa, żebrowa kopuła
- konstrukcja; podniebie; malowidło, polichromia kopuły
- w formie, w kształcie kopuły
Cytaty
|
Dopiero we wnętrzu meczetu, pod kopułą z rojem gwiazdek migoczących srebrzyście i zielono, natrafiła na pomarszczonego Uzbeka, z siwą, kosmatą bródką [...]. źródło: NKJP: Jerzy Krzysztoń: Wielbłąd na stepie, 1998 |
|
|
To jest trochę jak wtedy, gdy po przejściu bokiem, za kolumnami, wzdłuż drogi krzyżowej, stanie się w końcu pod samą kopułą olbrzymiej katedry. źródło: NKJP: Piotr Krawczyk: Plamka światła, 1997 |
|
|
Później wykonano jeszcze dla celów demonstracyjnych doświadczenie z wielkim, blisko siedemdziesięciometrowym wahadłem, które kiwało się pod kopułą paryskiego Panteonu. źródło: NKJPI: Stanisław Mrówczyński: Fizyka powieściowa, Wiedza i Życie, 1996 |
|
|
Ujrzeli nad głowami ceglaną kopułę, poprzedzielaną żebrami, wykutymi w białym piaskowcu, kamienie nasiąkły już wonią kadzidła i ziół. źródło: NKJP: Romuald Cabaj: Trzebienie lasu, 1967 |
|
|
Wnętrze zachwyca wspaniałym XVII-wiecznym ikonostasem oraz niezwykłą urodą pochodzących z tego samego okresu kolorowych fresków, zajmujących dosłownie każdy skrawek ścian, sufitu i kopuł tej najważniejszej rosyjskiej świątyni. źródło: NKJP: Jakub Taczanowski: Kreml - serce imperium, Dziennik Polski, 2006-06-10 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | kopuła |
kopuły |
|
| D. | kopuły |
kopuł |
|
| C. | kopule |
kopułom |
|
| B. | kopułę |
kopuły |
|
| N. | kopułą |
kopułami |
|
| Ms. | kopule |
kopułach |
|
| W. | kopuło |
kopuły |
3. góry
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Ziemia ukształtowanie terenu
Relacje znaczeniowe
| hiperonimy: | wierzchołek |
Połączenia
- szczytowa kopuła
- kopuła Giewontu, Kasprowego Wierchu, Mont Blanc
Cytaty
|
Smużka alpejskich szczytów na horyzoncie, wśród nich najjaśniejsza dzięki swej wyniosłości kopuła Mont Blanc. źródło: NKJP: Maciej Kuczyński: Czeluść, 1972 |
|
|
Na kopule szczytowej znajduje się, ustawiony tutaj niedawno przez Słowaków, obelisk poświęcony Ojcu Świętemu. źródło: NKJP: Królowa w czapie, Dziennik Polski, 2001-11-10 |
|
|
Szczególnie zniszczona, a właściwie obdarta z gleby, jest trzyhektarowa kopuła Kasprowego Wierchu, którą w ciągu 60 lat istnienia słynnej kolejki przedeptało 30 milionów ludzi! źródło: NKJP: Adam Wajrak: Co dobre dla Tatr, a co im grozi, Gazeta Wyborcza, 1997-04-24 |
|
|
Naprawione zostały również łańcuchy w szczytowej kopule Giewontu. źródło: NKJP: Pielgrzymka stulecia, Dziennik Polski, 2001-08-18 |
|
|
Przeważają tu długie grzbiety o łagodnych stokach i płaskich wierzchowinach, ponad nimi wznoszą się łagodne kopuły szczytów. źródło: NKJP: Sudety Środkowe, Wikipedia.pl, 2009-06-09 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | kopuła |
kopuły |
|
| D. | kopuły |
kopuł |
|
| C. | kopule |
kopułom |
|
| B. | kopułę |
kopuły |
|
| N. | kopułą |
kopułami |
|
| Ms. | kopule |
kopułach |
|
| W. | kopuło |
kopuły |
Składnia
|
+ | kopuła | + |
CZEGO
|