UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

świtać

Chronologizacja

XV w., Bor

Pochodzenie

psł. *svitati (zwykle 3. os lp*svitajetь) 'rozwidniać się, świtać, dnieć'

W bezpośrednim związku formalnym z psł. *svьtěti, *svьťǫ ‘świecić’, *svьtnǫti ‘zacząć świecić’.
Por. świecić

1. rozwidniać się

Definicja

używane do opisania sytuacji takiej, że robi się jasno i zaczyna się dzień

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I PRZYRODA Niebo i wszechświat słońce i księżyc, pory dnia

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	dnieć, rozwidniać się, widnieć
	antonimy:	mierzchnąć, zmierzchać, zmierzchać się
	hiperonimy:	rozjaśniać się

Połączenia

powoli świtało
zacząć/zaczynać świtać
już świta; dopiero świtało

Cytaty

	Świtało. Złociste światło dnia w błyskawicznym tempie zalewało plażę i przesączało się przez liście. źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Naznaczeni błękitem, 2005
	[...] a zatem jutro, a właściwie dzisiaj, bo już świta, weźmie pan swoją wczorajszą ekipę. źródło: NKJP: Stanisław Lem: Niezwyciężony, 1964
	Musisz się choć trochę przespać, zanim do roboty pójdziesz. O, świtać zaczyna. źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Traktat o łuskaniu fasoli, 2007
	Nie traćmy czasu, niedługo będzie świtało [...]. Łódź czeka o kilkaset metrów na południe. źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tajemnicza wyprawa Tomka, 1963

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
3 os.	świta

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
3 os.			świtało

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
3 os.			będzie świtało będzie świtać

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
3 os.			świtałoby by świtało

bezokolicznik: świtać

Składnia

świtać

2. o myśli

Definicja

książk.

pojawiać się w czyimś umyśle

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Działalność intelektualna człowieka nazwy działań intelektualnych człowieka

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

pojawiać się

Połączenia

myśl świta
świta mi
świtać w głowie

Cytaty

	Po 30 latach czekania na rozkaz [...] zaczęło świtać mi w głowie, że Tajwanowi zależy nie na wojnie, ale na robieniu interesów z Pekinem. źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Mały Tajwan w Hongkongu, Gazeta Wyborcza, 1996-08-09
	Chyba trochę lepiej od reszty znał dialekt z Genzy i chyba świtało mu, że coś robi nie tak. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Smoczy pazur, 2003
	W głowie zaczęła mi świtać myśl o ucieczce. źródło: NKJP: Elwira Kucharska: Siła przyciągania, czyli polskie losy, 2008
	[...] dzięki nim mogliśmy zrealizować pomysły, które już kiedyś nam świtały [...]. źródło: NKJP: Agnieszka Szpila: Od prymitywu do jazzu, Trybuna Śląska, 2002-01-03

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	świtam	świtamy
2 os.	świtasz	świtacie
3 os.	świta	świtają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	świtałem +(e)m świtał	świtałam +(e)m świtała	świtałom +(e)m świtało	świtaliśmy +(e)śmy świtali	świtałyśmy +(e)śmy świtały
2 os.	świtałeś +(e)ś świtał	świtałaś +(e)ś świtała	świtałoś +(e)ś świtało	świtaliście +(e)ście świtali	świtałyście +(e)ście świtały
3 os.	świtał	świtała	świtało	świtali	świtały

bezosobnik: świtano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę świtał będę świtać	będę świtała będę świtać	będę świtało będę świtać	będziemy świtali będziemy świtać	będziemy świtały będziemy świtać
2 os.	będziesz świtał będziesz świtać	będziesz świtała będziesz świtać	będziesz świtało będziesz świtać	będziecie świtali będziecie świtać	będziecie świtały będziecie świtać
3 os.	będzie świtał będzie świtać	będzie świtała będzie świtać	będzie świtało będzie świtać	będą świtali będą świtać	będą świtały będą świtać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		świtajmy
2 os.	świtaj	świtajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	świtałbym bym świtał	świtałabym bym świtała	świtałobym bym świtało	świtalibyśmy byśmy świtali	świtałybyśmy byśmy świtały
2 os.	świtałbyś byś świtał	świtałabyś byś świtała	świtałobyś byś świtało	świtalibyście byście świtali	świtałybyście byście świtały
3 os.	świtałby by świtał	świtałaby by świtała	świtałoby by świtało	świtaliby by świtali	świtałyby by świtały

bezosobnik: świtano by

bezokolicznik: świtać

imiesłów przysłówkowy współczesny: świtając

gerundium: świtanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	świtanie	świtania
D.	świtania	świtań
C.	świtaniu	świtaniom
B.	świtanie	świtania
N.	świtaniem	świtaniami
Ms.	świtaniu	świtaniach
W.	świtanie	świtania

imiesłów przymiotnikowy czynny: świtający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	świtający	świtający	świtający	świtające	świtająca
D.	świtającego	świtającego	świtającego	świtającego	świtającej
C.	świtającemu	świtającemu	świtającemu	świtającemu	świtającej
B.	świtającego	świtającego	świtający	świtające	świtającą
N.	świtającym	świtającym	świtającym	świtającym	świtającą
Ms.	świtającym	świtającym	świtającym	świtającym	świtającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	świtający	świtający	świtające	świtające
D.	świtających	świtających	świtających	świtających
C.	świtającym	świtającym	świtającym	świtającym
B.	świtających	świtających	świtających	świtające
N.	świtającymi	świtającymi	świtającymi	świtającymi
Ms.	świtających	świtających	świtających	świtających

Składnia

świtać

KOMU

3. o wolności

Definicja

książk.

dopiero zaczynać istnieć, ale już być dostrzegalnym

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Cytaty

	[...] świta nowa epoka - oświecenie ze swą wiarą w ludzki rozum [...]. źródło: NKJP: Aleksandra Porada: Prababcie Unii, Polityka, 2008-05-10
	Wolność, która świta dla Rosji, jest również zapowiedzią wolności dla innych uciemiężonych narodów. źródło: NKJP: Jan Brzechwa: Gdy owoc dojrzewa, 1958
	1 sierpnia 1917 r., gdy rozpoczął się czwarty rok wielkiej burzy dziejowej i na wschodzie Europy świtała rewolucja komunistyczna, Benedykt XV w nocie pokojowej wezwał państwa wojujące do wstrzymania działań wojennych i wszczęcia rokowań pokojowych. źródło: NKJP: Janusz Pajewski: Historia powszechna 1871-1918, 1967
	[...] liczne grupy polskich Żydów, zwłaszcza zasymilowanych bądź stawiających na podobną do zachodniej asymilację, z uznaniem powitały świtającą Polsce niepodległość [...]. źródło: NKJP: Jerzy Surdykowski: Duch Rzeczypospolitej, 1989

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: niedokonany

Tryb oznajmujący

Czas teraźniejszy

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	świtam	świtamy
2 os.	świtasz	świtacie
3 os.	świta	świtają

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	świtałem +(e)m świtał	świtałam +(e)m świtała	świtałom +(e)m świtało	świtaliśmy +(e)śmy świtali	świtałyśmy +(e)śmy świtały
2 os.	świtałeś +(e)ś świtał	świtałaś +(e)ś świtała	świtałoś +(e)ś świtało	świtaliście +(e)ście świtali	świtałyście +(e)ście świtały
3 os.	świtał	świtała	świtało	świtali	świtały

bezosobnik: świtano

Czas przyszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	będę świtał będę świtać	będę świtała będę świtać	będę świtało będę świtać	będziemy świtali będziemy świtać	będziemy świtały będziemy świtać
2 os.	będziesz świtał będziesz świtać	będziesz świtała będziesz świtać	będziesz świtało będziesz świtać	będziecie świtali będziecie świtać	będziecie świtały będziecie świtać
3 os.	będzie świtał będzie świtać	będzie świtała będzie świtać	będzie świtało będzie świtać	będą świtali będą świtać	będą świtały będą świtać

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		świtajmy
2 os.	świtaj	świtajcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	świtałbym bym świtał	świtałabym bym świtała	świtałobym bym świtało	świtalibyśmy byśmy świtali	świtałybyśmy byśmy świtały
2 os.	świtałbyś byś świtał	świtałabyś byś świtała	świtałobyś byś świtało	świtalibyście byście świtali	świtałybyście byście świtały
3 os.	świtałby by świtał	świtałaby by świtała	świtałoby by świtało	świtaliby by świtali	świtałyby by świtały

bezosobnik: świtano by

bezokolicznik: świtać

imiesłów przysłówkowy współczesny: świtając

gerundium: świtanie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	świtanie	świtania
D.	świtania	świtań
C.	świtaniu	świtaniom
B.	świtanie	świtania
N.	świtaniem	świtaniami
Ms.	świtaniu	świtaniach
W.	świtanie	świtania

imiesłów przymiotnikowy czynny: świtający

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	świtający	świtający	świtający	świtające	świtająca
D.	świtającego	świtającego	świtającego	świtającego	świtającej
C.	świtającemu	świtającemu	świtającemu	świtającemu	świtającej
B.	świtającego	świtającego	świtający	świtające	świtającą
N.	świtającym	świtającym	świtającym	świtającym	świtającą
Ms.	świtającym	świtającym	świtającym	świtającym	świtającej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	świtający	świtający	świtające	świtające
D.	świtających	świtających	świtających	świtających
C.	świtającym	świtającym	świtającym	świtającym
B.	świtających	świtających	świtających	świtające
N.	świtającymi	świtającymi	świtającymi	świtającymi
Ms.	świtających	świtających	świtających	świtających

Składnia

	+	świtać	+	(KOMU)
	+	świtać	+	(dla KOGO)

Data ostatniej modyfikacji: 14.11.2016