UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

trybuna

Chronologizacja

SWil, SJPWar, SJPDor, SJPSz, SJPDun, ISJP, PSWP, USJP

Pochodzenie

łac. śred. tribuna

z łac. tribūnāl 'wzniesione miejsce, trybuna sędziego, wodza, pretora'

1. mównica

Definicja

miejsce na podwyższeniu, z którego mówca przemawia do zgromadzonych osób

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja uroczystości i święta

Połączenia

  • trybuna parlamentarna, sejmowa, senacka
  • apelować, głosić, grzmieć, mówić, ogłosić, powiedzieć, przemawiać; podziękować; schodzić, zejść z trybuny; wzywać z trybuny do czegoś; z trybuny padają (słowa, stwierdzenia, uwagi)
  • wejść, wchodzić, wychodzić; zapraszać na trybunę

Cytaty

Rzucanie inwektyw z trybuny nasiliło się od czasu, kiedy obrady zaczęły transmitować radio i telewizja, a posłowie poczuli się bezkarni w obrażaniu osób czy instytucji publicznych, licząc na poklask społeczny.

źródło: NKJP: Andrzej Chwalba (red.): Obyczaje w Polsce : od średniowiecza do czasów współczesnych : praca zbiorowa, 2005

Dopóki prezydent działa w ramach swoich konstytucyjnych uprawnień, nie mamy podstaw do tego, żeby z trybuny parlamentarnej kierować pod jego adresem tego rodzaju zarzuty.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 28.06.1995

Tym samym rząd jest przeciw plotkom, przeciw ich rozpowszechnianiu, w szczególności przeciw ich ponownemu rozpowszechnianiu z trybuny sejmowej [...].

źródło: NKJP: Janusz Rolicki: Edward Gierek : życie i narodziny legendy, 2002

Panie pośle, proszę opuścić trybunę, jeszcze raz pana bardzo proszę.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 19.07.2002

Artysta ustawił w sali wystawowej trybunę, z której wygłaszał do zwiedzających swoje idee.

źródło: NKJP: (MS, PS): Dziś 256. dzień roku, Dziennik Polski, 2006-09-13

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. trybuna
 trybuny
D. trybuny
 trybun
C. trybunie
 trybunom
B. trybunę
 trybuny
N. trybuną
 trybunami
Ms. trybunie
 trybunach
W. trybuno
 trybuny

Inne uwagi

Zwykle lp

2. przy trasie defilady

Definicja

miejsce na podwyższeniu, z którego przedstawiciele władz obserwują pochód lub defiladę

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa władza państwowa

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Tradycja uroczystości i święta

Połączenia

  • trybuna honorowa
  • zaprosić na trybunę
  • defilować, maszerować, przechodzić, przedefilować, przejść, przemaszerować...; przystanąć, zatrzymać się przed trybuną
  • stać na trybunie

Cytaty

W pierwszych pochodach trybuna honorowa znajdowała się na wysokości czterech metrów, w odległości kilkudziesięciu metrów od maszerujących [...].

źródło: NKJP: Andrzej Chwalba (red.): Obyczaje w Polsce : od średniowiecza do czasów współczesnych : praca zbiorowa, 2005

Mam przedwojenną fotografię przedstawiającą defiladę z okazji Dnia Niepodległości. Obok maszerujących - trybuna honorowa, a na niej, ramię w ramię, generał, prezydent Oświęcimia i naczelny rabin miasta.

źródło: NKJP: (ZB): Powrót do przyjaźni, Dziennik Polski - Kraków, 1998-11-12

Chciałem pójść na pochód pierwszomajowy. Chciałem być, oczywiście, na Placu Czerwonym, widzieć trybunę, Stalina, całą partyjną wierchuszkę.

źródło: NKJP: Torańska Teresa: Oni, 1997

[...] partii zależało wówczas na utrzymaniu przyjaznych stosunków z pisarzami. Zapraszano przedstawicieli Związku do komitetów honorowych z okazji jakichś świąt państwowych, na trybuny w czasie pochodów pierwszomajowych, na bankiety i przyjęcia z gośćmi zagranicznymi.

źródło: NKJP: Tadeusz Kwiatkowski: Panopticum, 1995

Dla mas było to uczestnictwo w rytuale. Więc ludzie maszerowali przed trybunami, wrzucali kartki wyborcze bez skreśleń, bili brawo rezolucjom, potępiali, pochwalali, odcinali się itp.

źródło: NKJP: Waldemar Kuczyński: Burza nad Wisłą: dziennik 1980-1981, 1981

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. trybuna
 trybuny
D. trybuny
 trybun
C. trybunie
 trybunom
B. trybunę
 trybuny
N. trybuną
 trybunami
Ms. trybunie
 trybunach
W. trybuno
 trybuny

3.a na stadionie

Definicja

miejsce przeznaczone dla widzów w postaci rzędów siedzisk wznoszących się stopniowo ku górze wokół terenu, na którym odbywa się to, co widzowie oglądają

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport miejsca związane ze sportem

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny rozrywka

Połączenia

  • betonowa, drewniana, stalowa; główna, nowa, potężna; kryta, zadaszona trybuna; trybuna honorowa; południowa, północna, wschodnia, zachodnia; prasowa; boczne, górne; pełne trybuny
  • trybuna hali, hipodromu, stadionu...
  • trybuna dla kibiców, dla publiczności, dla VIP-ów, dla widzów
  • trybuna na ileś miejsc (siedzących), na ileś osób
  • trybuna z dachem, z fotelikami, z krzesełkami, z ilomaś miejscami siedzącymi, z sektorem dla VIP-ów, z siedziskami
  • trybuna na stadionie
  • budowa, przebudowa, rozbudowa; modernizacja, remont; pojemność, wielkość, wysokość; sektory trybun
  • okrzyki z trybun
  • bilet, wejściówka; przetarg na trybunę; nasyp pod trybunę
  • dach, zadaszenie nad trybunami; pomieszczenie, szatnie pod trybunami; arena, basen, boisko, hala, kort, obiekt, sala, stadion z trybunami
  • kibice, ludzie, publiczność, tłumy; frekwencja; atmosfera, emocje, euforia; awantury, burdy, ekscesy, rozróby, zamieszki na trybunach
  • dobudować, wybudować, zbudować; oddać trybunę do użytku, wyłączyć trybunę z użytku
  • oddzielać (boisko, parkiet, płytę boiska) od trybuny; rzucać coś; obserwować, oglądać (mecz, spotkanie, zawody), patrzeć z trybun
  • na trybunach siedziało, zasiadło iluś widzów, kibiców
  • w kierunku trybun, w stronę trybun; z perspektywy trybun

Cytaty

[...] z roku 1970 pochodzi kolejny projekt przebudowy stadionu. Tym razem przy boisku miała się znajdować trybuna, cały kompleks obiektów lekkoatletycznych i boiska do gier zespołowych.

źródło: NKJP: Aleksander Gąciarz: Droga przez Hamburg, Dziennik Polski, 2006-05-12

17 września na głównej płycie boiska została zamontowana trybuna krzesełkowa zdolna pomieścić 250 kibiców.

źródło: NKJP: (DM): Trybuna od Wisły, Dziennik Polski, 2005-09-26

A na ulicy Basztowej stawiano trybunę, z której miejscowi przywódcy, rzecz jasna z pierwszym sekretarzem KW PZPR na czele, mieli odbierać pochód.

źródło: NKJP: AMK: Pierwszy maja, Dziennik Polski, 2006-04-29

W V w. p.n.e. sztuki wystawiano w warunkach prymitywnych, budując drewniane trybuny na zboczach Akropolu lub na agorze.

źródło: NKJP: Teatr w starozytnej Grecji, Usenet -- pl.hum.teatr, 2003-11-19

Z informatora dowiadujemy się, że na trybunach może zasiąść 5 tys. widzów.

źródło: NKJP: Jerzy Ciszewski: Kolejny sponsor polskiego sportu wszedł w konflikt z prawem, Gazeta Wyborcza, 1992-11-13

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. trybuna
 trybuny
D. trybuny
 trybun
C. trybunie
 trybunom
B. trybunę
 trybuny
N. trybuną
 trybunami
Ms. trybunie
 trybunach
W. trybuno
 trybuny

3.b widzowie

Definicja

ludzie zgromadzeni na trybunach - miejscu przeznaczonym dla widzów

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport osoby i organizacje związane ze sportem

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny rozrywka

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  publiczność

Połączenia

  • aplauz, ryk trybun
  • trybuny ryknęły, wrzasnęły (z radości)

Cytaty

[...] kibiców nie wychowuje nikt, z wyjątkiem widowiska, na które patrzą, z wyjątkiem aktorów, którzy grają tak, jak im dyktuje trybuna.

źródło: NKJP: Tomasz Domaniewski: Niedaleko od prawdy, 1975

Wreszcie w 63 minucie trybuny ryknęły z radości, gdy Marcin Trepczyński na raty zdobył złotego gola.

źródło: NKJP: TR: Tarpan Mrocza - Orlik Gogolinek 1:0 (0:0), Nakielski Czas, 2004-04-21

Wbrew pozorom, strata nie załamała gospodarzy - nadal grali swoje i po 10 minutach ponownie trybuny wrzasnęły z radości.

źródło: NKJP: (sem): Piłkarski weekend na gorąco, Nowiny Raciborskie, 2003-10-29

W wibrującym huku wielkich silników na niewielkiej, jak na zwyczaje pokazów lotniczych, wysokości nadlatywały cztery potężne maszyny. [...] Hemmings w pierwszym odruchu chciał przetrzeć chusteczką szkła okularów, a trybuny zamarły w zdumieniu.

źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Czerwony byk, 2007

Poza tym piłkarze grają dla kibiców. Cisza trybun stanowi zaprzeczenie idei sportowej rywalizacji.

źródło: NKJP: Cisza na stadionie, Dziennik Polski - Podkarpacie, 2003-08-20

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. trybuna
 trybuny
D. trybuny
 trybun
C. trybunie
 trybunom
B. trybunę
 trybuny
N. trybuną
 trybunami
Ms. trybunie
 trybunach
W. trybuno
 trybuny

4. forum

Definicja

środek przekazu, za pomocą którego mogą być przedstawiane czyjeś poglądy i prowadzone dyskusje

Noty o użyciu

Występuje w tytułach prasowych: Trybuna Ludu, Trybuna Śląska, Trybuna Górnicza, Trybuna Leśnika.

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Środki masowego przekazu

Połączenia

  • wolna trybuna; trybuna dyskusyjna
  • trybuna (najmłodszej generacji) pisarzy, zespołów redakcyjnych; debiutów pisarskich, idei, osiągnięć, polemiki

Cytaty

W 1924 założył literackie czasopismo „Astrea”, poświęcone szeroko pojmowanej teorii polskiego romantyzmu. Z założenia miała to być również pierwsza trybuna dyskusji na temat dziedzictwa literatury Trzech Wieszczów.

źródło: NKJP: G: Antoni Lange, Wikipedia.pl, 2009-04-20

[...] nasze radio to wzorcowa trybuna demokratyczna, gdzie mogliśmy się wypowiedzieć - ci bez cenzusu i ci z fakultetami. Bez nerwów. Nauczyliśmy się szanować swoje poglądy i siebie, nie napadać, nie obrażać.

źródło: NKJP: Jacek Pawlicki: Telefoniczna opinia publiczna, Gazeta Wyborcza, 1993-08-17

Czy istnieje jeszcze zespół dawnego „Pokolenia”? Jeśli tak, to stworzenie sobie niezależnej trybuny będzie koniecznością, może to być dodatek do jakichś ugruntowanych tygodników...

źródło: NKJP: Roman Bratny: Pamiętnik moich książek, 1985

Wszystkie te organy, aczkolwiek rzadko kiedy płacące honoraria, były jednak trybuną debiutów pisarskich, a zwłaszcza areną zajadłych (chociaż osłanianych przenośniami) sporów światopoglądowych.

źródło: NKJP: Stefan Kieniewicz: Historia Polski 1795-1918, 1996

Przez długi czas nie miałem zamiaru zabierać głosu na łamach pisma niniejszego. Uważałem za potrzebny organ, który stałby się trybuną dyskusyjną dla całej partii.

źródło: NKJP: Stefan Leder, Witold Leder: Czerwona nić : ze wspomnień i prac rodziny Lederów, 2005

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. trybuna
 trybuny
D. trybuny
 trybun
C. trybunie
 trybunom
B. trybunę
 trybuny
N. trybuną
 trybunami
Ms. trybunie
 trybunach
W. trybuno
 trybuny

Składnia

bez ograniczeń + trybuna +
KOGO/CZEGO
Data ostatniej modyfikacji: 21.01.2014
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN