UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zdrowaśka

Chronologizacja

1853, SJPDor
1927, SJPWar

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zdrowaśka
zdrowaśki
D. zdrowaśki
zdrowasiek
C. zdrowaśce
zdrowaśkom
B. zdrowaśkę
zdrowaśki
N. zdrowaśką
zdrowaśkami
Ms. zdrowaśce
zdrowaśkach
W. zdrowaśko
zdrowaśki

Pochodzenie

Rzeczownik oparty na pierwszym wyrazie modlitwy "Zdrowaś Mario"

1. modlitwa

Definicja

pot. 
w Kościele katolickim modlitwa zaczynająca się od słów: „Zdrowaś Mario...”

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół sakramenty i obrzędy religijne

Relacje znaczeniowe

synonimy:  Pozdrowienie anielskie
hiperonimy:  modlitwa

Połączenia

  • trzy zdrowaśki; pięć; kilka, parę zdrowasiek
  • litanie i zdrowaśki
  • zmówić zdrowaśkę; klepać, odmawiać, szeptać zdrowaśki

Cytaty

- Gdzie dziś się wybierasz, synu? Aha, na Kalatówki. No to jak już wyjdziesz nad Wantę, pomódl się tam do skał. [...] A na intencję zbawienia mojej grzesznej duszy przejedź dwa razy slalom bez wywrotki. Omal się nie nawróciłem usłyszawszy po raz pierwszy takie dictum i wierzący czy nie wierzący - skrupulatnie odmawiałem zdrowaśki w Suchym Żlebie czy na Boczaniu.

źródło: NKJP: Tomasz Domaniewski: Niedaleko od prawdy, 1975

- Jestem wielka grzesznica - odparła. - Niech pan czasem zmówi zdrowaśkę za moją duszę.

źródło: NKJP: Jerzy Stawiński: Piszczyk, 1997

- Niech się Feliksa uciszy! Natychmiast. Proszę pójść do kościoła i zmówić trzy zdrowaśki.

źródło: NKJP: Krystyna Boglar: Zobaczysz, że pewnego dnia..., 1996

Graliśmy w osłabieniu, Klepałem zdrowaśkę za zdrowaśką, chyba cały różaniec odmówiłem, żebyśmy dowieźli ten remis.

źródło: NKJP: Przemysław Franczak: Zdrowaśka za zdrowaśką, Gazeta Krakowska, 2006-03-09

2. miara czasu

Definicja

przest. 
miara czasu równa czasowi, jaki potrzebny jest na odmówienie modlitwy zaczynającej się od słów: „Zdrowaś Mario...”

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości czasu kalendarz i miary czasu

Połączenia

  • dwie, trzy zdrowaśki

Cytaty

Turyści własnoręcznie wyrabiali ciasto, wkładali do pieca i czekali kilka zdrowasiek na gotowy wypiek.

źródło: NKJP: Maria Sowisło: Po gaciach przyszedł czas na chleb sworzański, Dziennik Bałtycki, 2009-09-17

Wracam po dwóch zdrowaśkach - pomachałam odjeżdżającemu Pjeterowi.

źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Podręcznik do ludzi: tom 1 i ostatni, 1999

Dziadek Ociupina nawet głośniej nie zaśpiewał z pijackiego rozochocenia, nie wylazł ze stajni do swej staruchy na zdrowaśkę, na pół pacierza.

źródło: NKJP: Tadeusz Nowak: Półbaśnie, 1976

Data ostatniej modyfikacji: 22.10.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json