Chronologizacja
Inne znaczenie: 'dbać, mieć w opiece z góry'
Pochodzenie
Zob. góra
1. nad miastem
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii wielkość,
Połączenia
- wieża, wzgórze, zamek góruje
- górować nad miastem, nad okolicą, nad tłumem
Cytaty
|
Zaczynało zmierzchać, gdy dotarliśmy na szeroką, amarantową drogę. Na jej końcu majaczyło miasto, nad którym górowały wieże. źródło: NKJP: Beata Ostrowicka: Kraina kolorów: księga intryg, 1999 |
|
|
Nad okolicą górują liczne zamki obronne. źródło: NKJP: ABC turysty - ALZACJA, Trybuna Śląska, 2002-04-20 |
|
|
Jarik poprowadził ją w stronę skupionych w gromadę mężczyzn. Wypatrzyła górującego nad innymi Stevara i przepchnęła się ku niemu. źródło: NKJP: Iwona Surmik: Smoczy Pakt, 2003 |
|
|
Stary furman znów stał na wysokości i ze swojego kozła górował nad tłumem. źródło: NKJP: Bogdan Wojdowski: Chleb rzucony umarłym, 1971 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
góruję |
górujemy |
|||
| 2 os. |
górujesz |
górujecie |
|||
| 3 os. |
góruje |
górują |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
górowałem +(e)m górował |
górowałam +(e)m górowała |
górowałom +(e)m górowało |
górowaliśmy +(e)śmy górowali |
górowałyśmy +(e)śmy górowały |
| 2 os. |
górowałeś +(e)ś górował |
górowałaś +(e)ś górowała |
górowałoś +(e)ś górowało |
górowaliście +(e)ście górowali |
górowałyście +(e)ście górowały |
| 3 os. |
górował |
górowała |
górowało |
górowali |
górowały |
bezosobnik: górowano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę górował będę górować |
będę górowała będę górować |
będę górowało będę górować |
będziemy górowali będziemy górować |
będziemy górowały będziemy górować |
| 2 os. |
będziesz górował będziesz górować |
będziesz górowała będziesz górować |
będziesz górowało będziesz górować |
będziecie górowali będziecie górować |
będziecie górowały będziecie górować |
| 3 os. |
będzie górował będzie górować |
będzie górowała będzie górować |
będzie górowało będzie górować |
będą górowali będą górować |
będą górowały będą górować |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
górujmy |
|
| 2 os. |
góruj |
górujcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
górowałbym bym górował |
górowałabym bym górowała |
górowałobym bym górowało |
górowalibyśmy byśmy górowali |
górowałybyśmy byśmy górowały |
| 2 os. |
górowałbyś byś górował |
górowałabyś byś górowała |
górowałobyś byś górowało |
górowalibyście byście górowali |
górowałybyście byście górowały |
| 3 os. |
górowałby by górował |
górowałaby by górowała |
górowałoby by górowało |
górowaliby by górowali |
górowałyby by górowały |
bezosobnik: górowano by
bezokolicznik: górować
imiesłów przysłówkowy współczesny:
górując
gerundium: górowanie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | górowanie |
górowania |
| D. | górowania |
górowań |
| C. | górowaniu |
górowaniom |
| B. | górowanie |
górowania |
| N. | górowaniem |
górowaniami |
| Ms. | górowaniu |
górowaniach |
| W. | górowanie |
górowania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: górujący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | górujący |
górujący |
górujący |
górujące |
górująca |
| D. | górującego |
górującego |
górującego |
górującego |
górującej |
| C. | górującemu |
górującemu |
górującemu |
górującemu |
górującej |
| B. | górującego |
górującego |
górujący |
górujące |
górującą |
| N. | górującym |
górującym |
górującym |
górującym |
górującą |
| Ms. | górującym |
górującym |
górującym |
górującym |
górującej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | górujący |
górujący |
górujące |
górujące |
| D. | górujących |
górujących |
górujących |
górujących |
| C. | górującym |
górującym |
górującym |
górującym |
| B. | górujących |
górujących |
górujących |
górujące |
| N. | górującymi |
górującymi |
górującymi |
górującymi |
| Ms. | górujących |
górujących |
górujących |
górujących |
Składnia
|
+ | górować | + |
nad KIM/CZYM
|
2. nad rywalami
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie słownictwo oceniające
Połączenia
- górować doświadczeniem, obyciem, siłą, wyszkoleniem, wytrzymałością; liczebnością, natężeniem
- górować nad rywalem
Cytaty
|
[...] 33-letni Jelistratow ustępował Salecie kondycją, ale górował doświadczeniem. źródło: NKJP: Wojciech Michałowicz: Boks zawodowy, Gazeta Wyborcza, 1997-05-12 |
|
|
Pod względem rentowności firmy publiczne górowały wyraźnie nad prywatnymi poza budownictwem i transportem. źródło: NKJP: Kryspin Karczmarczuk: Adaptacja przedsiębiorstw NFI do warunków otoczenia, 2000 |
|
|
- A jednak chciałbym wziąć udział w takiej wyprawie pod bramy Lewawu - oznajmił Bartek stanowczym tonem, w którym nad lękiem górowała ciekawość. źródło: NKJP: Dorota Terakowska: Władca Lewawu, 1989 |
|
|
Zerknąłem w peryskop. Na wschodzie granat już wyraźnie górował nad czernią. źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Dobry powód, by zabijać, 2005 |
Odmiana
część mowy: czasownik
aspekt: niedokonany
Tryb oznajmujący
Czas teraźniejszy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| 1 os. |
góruję |
górujemy |
|||
| 2 os. |
górujesz |
górujecie |
|||
| 3 os. |
góruje |
górują |
|||
Czas przeszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
górowałem +(e)m górował |
górowałam +(e)m górowała |
górowałom +(e)m górowało |
górowaliśmy +(e)śmy górowali |
górowałyśmy +(e)śmy górowały |
| 2 os. |
górowałeś +(e)ś górował |
górowałaś +(e)ś górowała |
górowałoś +(e)ś górowało |
górowaliście +(e)ście górowali |
górowałyście +(e)ście górowały |
| 3 os. |
górował |
górowała |
górowało |
górowali |
górowały |
bezosobnik: górowano
Czas przyszły
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
będę górował będę górować |
będę górowała będę górować |
będę górowało będę górować |
będziemy górowali będziemy górować |
będziemy górowały będziemy górować |
| 2 os. |
będziesz górował będziesz górować |
będziesz górowała będziesz górować |
będziesz górowało będziesz górować |
będziecie górowali będziecie górować |
będziecie górowały będziecie górować |
| 3 os. |
będzie górował będzie górować |
będzie górowała będzie górować |
będzie górowało będzie górować |
będą górowali będą górować |
będą górowały będą górować |
Tryb rozkazujący
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| 1 os. |
górujmy |
|
| 2 os. |
góruj |
górujcie |
Tryb warunkowy
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|---|
| m | ż | n | mo | -mo | |
| 1 os. |
górowałbym bym górował |
górowałabym bym górowała |
górowałobym bym górowało |
górowalibyśmy byśmy górowali |
górowałybyśmy byśmy górowały |
| 2 os. |
górowałbyś byś górował |
górowałabyś byś górowała |
górowałobyś byś górowało |
górowalibyście byście górowali |
górowałybyście byście górowały |
| 3 os. |
górowałby by górował |
górowałaby by górowała |
górowałoby by górowało |
górowaliby by górowali |
górowałyby by górowały |
bezosobnik: górowano by
bezokolicznik: górować
imiesłów przysłówkowy współczesny:
górując
gerundium: górowanie
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | |
|---|---|---|
| M. | górowanie |
górowania |
| D. | górowania |
górowań |
| C. | górowaniu |
górowaniom |
| B. | górowanie |
górowania |
| N. | górowaniem |
górowaniami |
| Ms. | górowaniu |
górowaniach |
| W. | górowanie |
górowania |
imiesłów przymiotnikowy czynny: górujący
| liczba pojedyncza | |||||
|---|---|---|---|---|---|
| m1 | m2 | m3 | n1, n2 | ż | |
| M. | górujący |
górujący |
górujący |
górujące |
górująca |
| D. | górującego |
górującego |
górującego |
górującego |
górującej |
| C. | górującemu |
górującemu |
górującemu |
górującemu |
górującej |
| B. | górującego |
górującego |
górujący |
górujące |
górującą |
| N. | górującym |
górującym |
górującym |
górującym |
górującą |
| Ms. | górującym |
górującym |
górującym |
górującym |
górującej |
| liczba mnoga | ||||
|---|---|---|---|---|
| p1 | m1 ndepr | m1 depr | pozostałe | |
| M. | górujący |
górujący |
górujące |
górujące |
| D. | górujących |
górujących |
górujących |
górujących |
| C. | górującym |
górującym |
górującym |
górującym |
| B. | górujących |
górujących |
górujących |
górujące |
| N. | górującymi |
górującymi |
górującymi |
górującymi |
| Ms. | górujących |
górujących |
górujących |
górujących |
Składnia
|
+ | górować | + |
nad KIM/CZYM +
(CZYM)
|