UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

strzecha

Chronologizacja

1420, SStp

Pochodzenie

psł. *strěcha (< *stroi̯sā <*stroi̯gsā) 'rozpostarte słomiane zadaszenie; słomiany dach'

1. dach

Definicja

dach ze słomy, trzciny lub suchych liści

Wymowa

[stszecha] lub pot. [sczszecha], lub pot. [szczszecha]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo części budowli

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

dach

Połączenia

dwuspadowa, stroma, wysoka; dziurawa, omszała, przegniła, zapadnięta strzecha
strzecha chałupy, szopy
strzecha z liści, z sitowia, ze słomy, z trzciny
okap strzechy
chałupa, dom, stodoła ze strzechą
gniazdo na strzesze
zerwać strzechę

Cytaty

	Z niektórych chat nocna wichura pozrywała strzechy, poprzewracała zagrody, gdzie trzymano woły, krowy, owce i świnie, połamała drzewa. źródło: NKJP: Ewa Nowacka: Emilia z kwiatem lilii leśnej , 1996
	Rozwaliska starych piwnic znaczą miejsca, gdzie wznosiły się niegdyś chaty, długie kryte dwuspadową strzechą domy, gdzie pod jednym dachem gnieździli się gospodarze i krępe, górskie bydło. źródło: NKJP: Maciej Dajnowski: Promieniowanie reliktowe, 2004
	Dom Kukuły był stary, kryty stromą strzechą z trzciny, ale oborę pokrywał nowy dach z blachy. źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Narrenturm, 2002
	Trzy wypasione już, bo wiosna była mokra, młode bociany klekocą na gnieździe na strzesze. źródło: NKJP: Kira Gałczyńska: Nie wrócę tu nigdy czyli Pożegnanie z Mazurami, 1998
	Pod strzechą wędziły się w dymie wieprzowe szynki, połcie wołowiny, jelenie combry, szołdry odyńców i niedźwiedzi, wisiały plecionki z łyka, pękate od białych serów. źródło: NKJP: Franciszek Fenikowski: Długie morze, 1963

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	strzecha	strzechy
D.	strzechy	strzech

C.	strzesze	strzechom
B.	strzechę	strzechy
N.	strzechą	strzechami
Ms.	strzesze	strzechach
W.	strzecho	strzechy

2. słoma

Definicja

słoma, trzcina, sitowie, liście palmowe, zwykle używane jako pokrycie dachu

Wymowa

[stszecha] lub pot. [sczszecha], lub pot. [szczszecha]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo materiały, narzędzia i maszyny budowlane

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin rośliny leśne i łąkowe

CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat roślin drzewa i krzewy

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

słoma

Połączenia

dach ze strzechy
kryć strzechą

Cytaty

	Zabudowę wsi stanowiły dwukondygnacjowe, kamienne domy, które kryły spadziste dachy ze strzechy. źródło: NKJP: Jerzy Samusik: Magarskie wesele, Poznaj świat, 1987
	Wyciągnięcie ze strzechy parzystej ilości źdźbeł słomy oznaczało wyjście za mąż za kawalera, a nieparzystej – za wdowca. źródło: NKJP: G. Czerwińska: Kalendarz polski: Andrzejki, Katarzynki..., Tygodnik Ciechanowski, 2002-12-05
	Pod powałą ze strzechy palmowej w hamaku bujał się chudy jak wiór człowiek, zajęty oglądaniem telewizji. źródło: NKJP: Jan Gać: W ojczyźnie Majów , 2007
	Byliśmy pod bardzo dużym wrażeniem widząc stół ze strzechy, który był przepięknie poobwieszany różnymi wyrobami z masarni pana Jakubowskiego. źródło: NKJP: Nakielski Czas, 2002-01-30
	Dom Chavota do złudzenia przypominał dworki szlachty zagonowej na Podlasiu. Był rozłożysty a stosunkowo niski, parterowy; dach, grubą strzechą kryty, kończył się na dole szerokim okapem, zacieniającym białe, świeżo tynkowane ściany. źródło: NKJP: Arkady Fiedler: Nowa przygoda: Gwinea, 1962

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	strzecha	strzechy
D.	strzechy	strzech

C.	strzesze	strzechom
B.	strzechę	strzechy
N.	strzechą	strzechami
Ms.	strzesze	strzechach
W.	strzecho	strzechy

3. chata

Definicja

daw.

rodzinny, wiejski dom

Wymowa

[stszecha] lub pot. [sczszecha], lub pot. [szczszecha]

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka dom/inne miejsca zamieszkania i ich otoczenie

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Najbliższe środowisko życia człowieka wieś

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	chałupa, chata, chatka
	hiperonimy:	budynek

Połączenia

polska, rodzinna; gościnna, przytulna, strzecha

Cytaty

Błogo było spojrzeć na błękitne chaty i przytulne strzechy i zabawić w gronie rozkochanych Tetmajerów i serdecznego Rydla.

źródło: NKJP: Arkady Fiedler: Nowa przygoda: Gwinea, 1962

A w drodze do Nowej Wsi poznawałem znajome strzechy, bielone deski, wapno pomiędzy deskami. Przybyło nowych, inaczej postawionych, ale wciąż stoją chałupy, które pamiętają mojego ojca i dziadka i mnie.

źródło: NKJP: Zdzisław Skrok: Wielkie Rozdroże : ćwiczenia terenowe z archeologii wyobraźni, 2008

Jasne plamy, którym odległość odbierała wyraźne zarysy, mogły być wyszarzałymi strzechami wsi rybackich.

źródło: NKJP: Ewa Białołęcka: Naznaczeni błękitem. Kamień na szczycie Kroniki Drugiego Kręgu. Księga I cz 1, 2005

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	strzecha	strzechy
D.	strzechy	strzech

C.	strzesze	strzechom
B.	strzechę	strzechy
N.	strzechą	strzechami
Ms.	strzesze	strzechach
W.	strzecho	strzechy

4. na głowie

Definicja

pot.

bujna, bardzo zmierzwiona fryzura

Wymowa

[stszecha] lub pot. [sczszecha], lub pot. [szczszecha]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Określenia fizyczności człowieka wygląd

Połączenia

szpakowata strzecha
strzecha (czarnych, rudych, siwych ...) włosów
strzecha na głowie

Cytaty

	Z kolei Edyta strzygła mnie na tak zwanego „czeskiego piłkarza” (strzecha na górze głowy i rzadkie kosmyki spływające na plecy). źródło: NKJP: Aleksandra Wysocka-Zańko: Strzyż bliźniego swego jak siebie samego, Gazeta Ubezpieczeniowa, 2009-01-27
	Oprócz jasnozielonych oczu uwagę zwracała strzecha włosów tak splątanych, że ptaki mogłyby w niej wić gniazda. źródło: NKJP: Iwona Surmik: Talizman złotego smoka, 2002
	Pomyślałem, że widocznie moja czupryna tak go niechętnie do mnie nastawiała, bo sam był łysy. A nosiłem wtedy strzechę na głowie i aż głupio mi się zrobiło wobec tej jego łysiny. źródło: NKJP: Wiesław Myśliwski: Traktat o łuskaniu fasoli, 2007
	Kobieta ze srebrną strzechą zawołała: - Jaki rezolutny chłopiec! źródło: NKJP: Adam Bahdaj: Wakacje z duchami, 1962

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	strzecha	strzechy
D.	strzechy	strzech

C.	strzesze	strzechom
B.	strzechę	strzechy
N.	strzechą	strzechami
Ms.	strzesze	strzechach
W.	strzecho	strzechy

Frazeologizmy

coś trafia pod strzechy
coś trafiło pod strzechy
coś zbłądziło pod strzechy

Data ostatniej modyfikacji: 30.01.2026