UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

wściekłość

Chronologizacja

XVI w., SPXVI
Na podstawie indeksu haseł

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. wściekłość
wściekłości
D. wściekłości
wściekłości
C. wściekłości
wściekłościom
B. wściekłość
wściekłości
N. wściekłością
wściekłościami
Ms. wściekłości
wściekłościach
W. wściekłości
wściekłości

Inne uwagi

Zwykle lp

Pochodzenie

Zob. wściekły

1. napad złości

Definicja

gwałtowny i silny napad złości, objawiający się agresją oraz tym, że dana osoba nie panuje nad tym, co robi i mówi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka emocje i uczucia

Relacje znaczeniowe

synonimy:  furia, pasja, wścieklizna

Połączenia

  • bezradna, bezsilna; dzika, niepohamowana, ogromna, straszna, wielka; tłumiona; własna wściekłość
  • wściekłość kibiców, tłumu, władz
  • wściekłość na świat
  • wściekłość i agresja, wściekłość i bezradność, wściekłość i bezsilność, wściekłość i ból, wściekłość i frustracja, wściekłość i furia, wściekłość i gniew, wściekłość i lęk, wściekłość i nienawiść, wściekłość i oburzenie, wściekłość i przerażenie, wściekłość i rozpacz, wściekłość i strach, wściekłość i upokorzenie, wściekłość i wrzask, wściekłość i wstyd, wściekłość i żal
  • stan, uczucie; grymas, krzyk, łzy, odruch, okrzyk, ryk, wyraz; atak, fala, napad, poryw, przypływ, wybuch wściekłości
  • powód do wściekłości
  • pełen wściekłości
  • wściekłość narasta, ogarnęła kogoś
  • budzić, powodować, wywołać, wzbudzić; kryć, opanować, wyładować, ukrywać; poczuć wściekłość
  • doprowadzić/doprowadzać kogoś do wściekłości; dygotać, kipieć, płakać, szaleć, trząść się z wściekłości
  • wpaść/wpadać we wściekłość

Cytaty

Ogarnęła ją nagła wściekłość, złość, nienawiść do tych wszystkich szalonych mężczyzn biegających z karabinami, zabijających się, zrzucających bomby, podpalających domy, rozsiewających nienawiść.

źródło: NKJP: Andrzej Zaniewski: Król Tanga, 1997

Gotowała się z wściekłości i nienawiści, dygotała z żądzy mordu. Chciała dopaść tego strasznego starca, poczuć, jak klinga wcina się w ciało.

źródło: NKJP: Andrzej Sapkowski: Wieża Jaskółki, 1997

- Proszę nie zajmować więcej czasu. Interesanci czekają, a pani nie wie czego chce - odparła, niemal z wściekłością, wszechmocna urzędniczka [...].

źródło: NKJP: Wiesława Maria Korczyńska: Wróć..., 2001

Krzysiek zareagował w zupełnie niepodobny dla siebie sposób. Takiej gwałtowności i wściekłości Tomek nigdy wcześniej u niego nie widział. Krzysiek po prostu wrzasnął.
- Słuchaj! [...] Idź stąd, zejdź mi z oczu! Idź do domu! Słyszałeś? Mówię całkiem serio! Znikaj!

źródło: NKJP: Piotr Krawczyk: Plamka światła, 1997

[...] wściekłość zawistników i pokrzywdzonych wyładowała się na pałacu Colonnów. Tłum uzbrojony w żelazne sztaby i kilofy włamał się do jego wnętrza. Rozbito marmurowe kominki, roztrzaskano na kawałki okna [...].

źródło: NKJP: Zdzisław Morawski: Watykan bez tajemnic, 1997

Składnia

bez ograniczeń + wściekłość +
(KOGO)

2. w oczach

Definicja

oznaka, że ktoś ma lub za chwilę będzie miał gwałtowny i silny napad złości, objawiający się agresją oraz tym, że dana osoba nie panuje nad tym, co robi i mówi

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Stany psychiczne człowieka zachowania emocjonalne

Połączenia

  • wściekłość na twarzy
  • wściekłość w głosie, w oczach
  • kopnąć, rzucić czymś, uderzyć z wściekłością

Cytaty

W odpowiedzi spojrzała na niego z taką zimną wściekłością w jasnobłękitnych oczach, że ledwo powstrzymał się od obronnego: „To nie moja wina”.

źródło: NKJP: Jacek Dukaj: Czarne oceany, 2001

W jednej sekundzie tekst rozsypał się. Jakub gorączkowo próbował zatrzymać rozpad. Z wściekłością walił w klawiaturę.

źródło: NKJP: Małgorzata Saramanowicz: Siostra, 1996

Uderzony cofnął się i już nie patrzył z wściekłością na swojego oprawcę.

źródło: NKJP: Marek Krajewski: Koniec świata w Breslau, 2003

Przed Udolfem stał skurczony rybak, przerażony krzykiem i wściekłością malującą się na obliczu młodego panicza.

źródło: NKJP: Iwona Surmik: Ostatni smok, 2005

Składnia

bez ograniczeń + wściekłość +
(GDZIE)

3. bólu

Definicja

bardzo duża intensywność zjawiska, stanu, cechy

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Cytaty

Wiatr łomotał w szyby, jakby niósł ze sobą aż tu wściekłość i zajadłość rozszalałego morza.

źródło: NKJP: Marta Tomaszewska: Jeżeli ze mną pojedziesz, 1993

Wściekłość oceanu wygnała mnie z kajuty, kazała chwycić rumpel i pełnić nie kończącą się wachtę.

źródło: NKJP: Andrzej Urbańczyk: Dziękuję ci, Pacyfiku, 1997

[...] mężczyzna, którego z powodu zarostu zwą Lwem Tołstojem Dworku Łowczego, zaś z powodu wściekłości czerwieni nieodłącznej marynarki - sennym koszmarem byków Hiszpanii [...].

źródło: NKJP: Czerwień i zieleń, Dziennik Polski, 2003-10-27

Składnia

bez ograniczeń + wściekłość +
CZEGO
Data ostatniej modyfikacji: 07.09.2017
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json