UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

pchnąć

Chronologizacja

1402, SStp

Pochodzenie

Zob. pchać

1. drzwi

Definicja

działając siłą, przesunąć kogoś lub coś do przodu

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca rodzaje pracy

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	popchnąć
	antonimy:	pociągnąć

Połączenia

pchnąć bramę, drzwi, furtkę, krzesło, łódź, okno
pchnąć kolanem, nogą, ramieniem, ręką
pchnąć kogoś w jakąś stronę
pchnąć delikatnie, gwałtownie, lekko, mocno, silnie, zdecydowanie

Cytaty

	Chwycił go za ubranie i pchnął na ścianę. źródło: KWSJP: Mariusz Parkitny: Tata i synowie skazani, Głos Szczeciński, 2006
	Nagle pchnęła mnie, aż upadłam twarzą w zaspę. źródło: NKJP: Witold Horwath: Seans, 1997
	Pchnęła furtkę w murze porośniętym zeschłym bluszczem, postąpiła kilka kroków i stanęła jak wryta. źródło: KWSJP: Tomasz Mirkowicz: Pielgrzymka do Ziemi Świętej Egiptu, 1999
	Chwilę kołysały się wahadłowe drzwi pchnięte mocno. źródło: NKJP: Kazimierz Orłoś: Cudowna melina, 1989

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	pchnę	pchniemy
2 os.	pchniesz	pchniecie
3 os.	pchnie	pchną

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pchnąłem +(e)m pchnął	pchnęłam +(e)m pchnęła	pchnęłom +(e)m pchnęło	pchnęliśmy +(e)śmy pchnęli	pchnęłyśmy +(e)śmy pchnęły
2 os.	pchnąłeś +(e)ś pchnął	pchnęłaś +(e)ś pchnęła	pchnęłoś +(e)ś pchnęło	pchnęliście +(e)ście pchnęli	pchnęłyście +(e)ście pchnęły
3 os.	pchnął	pchnęła	pchnęło	pchnęli	pchnęły

bezosobnik: pchnięto

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		pchnijmy
2 os.	pchnij	pchnijcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pchnąłbym bym pchnął	pchnęłabym bym pchnęła	pchnęłobym bym pchnęło	pchnęlibyśmy byśmy pchnęli	pchnęłybyśmy byśmy pchnęły
2 os.	pchnąłbyś byś pchnął	pchnęłabyś byś pchnęła	pchnęłobyś byś pchnęło	pchnęlibyście byście pchnęli	pchnęłybyście byście pchnęły
3 os.	pchnąłby by pchnął	pchnęłaby by pchnęła	pchnęłoby by pchnęło	pchnęliby by pchnęli	pchnęłyby by pchnęły

bezosobnik: pchnięto by

bezokolicznik: pchnąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: pchnąwszy

gerundium: pchnięcie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pchnięcie	pchnięcia
D.	pchnięcia	pchnięć
C.	pchnięciu	pchnięciom
B.	pchnięcie	pchnięcia
N.	pchnięciem	pchnięciami
Ms.	pchnięciu	pchnięciach
W.	pchnięcie	pchnięcia

imiesłów przymiotnikowy bierny: pchnięty

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	pchnięty	pchnięty	pchnięty	pchnięte	pchnięta
D.	pchniętego	pchniętego	pchniętego	pchniętego	pchniętej
C.	pchniętemu	pchniętemu	pchniętemu	pchniętemu	pchniętej
B.	pchniętego	pchniętego	pchnięty	pchnięte	pchniętą
N.	pchniętym	pchniętym	pchniętym	pchniętym	pchniętą
Ms.	pchniętym	pchniętym	pchniętym	pchniętym	pchniętej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	pchnięci	pchnięci	pchnięte	pchnięte
D.	pchniętych	pchniętych	pchniętych	pchniętych
C.	pchniętym	pchniętym	pchniętym	pchniętym
B.	pchniętych	pchniętych	pchniętych	pchnięte
N.	pchniętymi	pchniętymi	pchniętymi	pchniętymi
Ms.	pchniętych	pchniętych	pchniętych	pchniętych

odpowiednik aspektowy: pchać

Składnia

Rz_osobowy

pchnąć

KOGO/CO

2. nożem

Definicja

zadać cios ostrym narzędziem

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie przyczyny, objawy i skutki chorób

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Prawo i łamanie prawa przestępstwa

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

ranić, ugodzić

Połączenia

pchnąć bagnetem, kolbą (karabinu), mieczem, nożem, sztyletem, włócznią
pchnąć kogoś w brzuch, w klatkę piersiową, w pierś, w plecy

Cytaty

	Rudy żołnierz, dźwignąwszy się z ziemi, przypadł do niego i pchnął go sztyletem w pierś. źródło: KWSJP: Teodor Jeske-Choiński: Gasnące słońce, 1958
	[...] kobietę trzykrotnie pchnięto nożem w klatkę piersiową i brzuch. źródło: KWSJP: Jurek Jurecki, Ewa Zych: Nie ma zbrodni doskonałej..., Tygodnik Podhalański, nr 1, 1996
	Tamten zawahał się chwilę, a potem nagle pchnął Jasia kolbą peemu w pierś. źródło: NKJP: Maria Nurowska: Panny i wdowy: czyściec, 1993
	Za to, żeś uratował mi życie w pustyni, darowuję ci pchnięcie mnie nożem w hacjendzie. źródło: KWSJP: Karol Olgierd Borchardt: Znaczy kapitan, 1960

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	pchnę	pchniemy
2 os.	pchniesz	pchniecie
3 os.	pchnie	pchną

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pchnąłem +(e)m pchnął	pchnęłam +(e)m pchnęła	pchnęłom +(e)m pchnęło	pchnęliśmy +(e)śmy pchnęli	pchnęłyśmy +(e)śmy pchnęły
2 os.	pchnąłeś +(e)ś pchnął	pchnęłaś +(e)ś pchnęła	pchnęłoś +(e)ś pchnęło	pchnęliście +(e)ście pchnęli	pchnęłyście +(e)ście pchnęły
3 os.	pchnął	pchnęła	pchnęło	pchnęli	pchnęły

bezosobnik: pchnięto

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		pchnijmy
2 os.	pchnij	pchnijcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pchnąłbym bym pchnął	pchnęłabym bym pchnęła	pchnęłobym bym pchnęło	pchnęlibyśmy byśmy pchnęli	pchnęłybyśmy byśmy pchnęły
2 os.	pchnąłbyś byś pchnął	pchnęłabyś byś pchnęła	pchnęłobyś byś pchnęło	pchnęlibyście byście pchnęli	pchnęłybyście byście pchnęły
3 os.	pchnąłby by pchnął	pchnęłaby by pchnęła	pchnęłoby by pchnęło	pchnęliby by pchnęli	pchnęłyby by pchnęły

bezosobnik: pchnięto by

bezokolicznik: pchnąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: pchnąwszy

gerundium: pchnięcie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pchnięcie	pchnięcia
D.	pchnięcia	pchnięć
C.	pchnięciu	pchnięciom
B.	pchnięcie	pchnięcia
N.	pchnięciem	pchnięciami
Ms.	pchnięciu	pchnięciach
W.	pchnięcie	pchnięcia

imiesłów przymiotnikowy bierny: pchnięty

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	pchnięty	pchnięty	pchnięty	pchnięte	pchnięta
D.	pchniętego	pchniętego	pchniętego	pchniętego	pchniętej
C.	pchniętemu	pchniętemu	pchniętemu	pchniętemu	pchniętej
B.	pchniętego	pchniętego	pchnięty	pchnięte	pchniętą
N.	pchniętym	pchniętym	pchniętym	pchniętym	pchniętą
Ms.	pchniętym	pchniętym	pchniętym	pchniętym	pchniętej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	pchnięci	pchnięci	pchnięte	pchnięte
D.	pchniętych	pchniętych	pchniętych	pchniętych
C.	pchniętym	pchniętym	pchniętym	pchniętym
B.	pchniętych	pchniętych	pchniętych	pchnięte
N.	pchniętymi	pchniętymi	pchniętymi	pchniętymi
Ms.	pchniętych	pchniętych	pchniętych	pchniętych

Składnia

Rz_osobowy

pchnąć

KOGO + CZYM + (w CO)

3. gońca

Definicja

wysłać kogoś gdzieś w określonym celu

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Praca organizacja i hierarchia w pracy, stosunki służbowe

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna czynności, przedmioty, miejsca związane z wojskiem i wojną

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:

wysłać

Połączenia

pchnąć gońca, posłańca

Cytaty

	Natychmiast pchnął do Anglii posłańców, którzy zaczęli rozsiewać pogłoski o zwycięstwie... źródło: KWSJP: Ludzie z kasą, Dziennik Polski - Magazyn, 2004-01-29
	Wezwany stanowczo przez Elżbietę, pchnął gońca do Westmorelanda, żądając, by powstanie zostało zaniechane. źródło: KWSJP: Stanisław Grzybowski: Elżbieta Wielka, 1989
	Prosto z cywila pchnięto ją pod front. źródło: KWSJP: Eugeniusz Kabatc: Śmierć robotnika w hotelu Savoy, 1985
	Wtedy chciałaś mnie pchnąć między ludzi, teraz dałabyś wszystko, aby mnie spośród nich zabrać. źródło: KWSJP: Maria Nurowska: Po tamtej stronie śmierć, 1977

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	pchnę	pchniemy
2 os.	pchniesz	pchniecie
3 os.	pchnie	pchną

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pchnąłem +(e)m pchnął	pchnęłam +(e)m pchnęła	pchnęłom +(e)m pchnęło	pchnęliśmy +(e)śmy pchnęli	pchnęłyśmy +(e)śmy pchnęły
2 os.	pchnąłeś +(e)ś pchnął	pchnęłaś +(e)ś pchnęła	pchnęłoś +(e)ś pchnęło	pchnęliście +(e)ście pchnęli	pchnęłyście +(e)ście pchnęły
3 os.	pchnął	pchnęła	pchnęło	pchnęli	pchnęły

bezosobnik: pchnięto

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		pchnijmy
2 os.	pchnij	pchnijcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pchnąłbym bym pchnął	pchnęłabym bym pchnęła	pchnęłobym bym pchnęło	pchnęlibyśmy byśmy pchnęli	pchnęłybyśmy byśmy pchnęły
2 os.	pchnąłbyś byś pchnął	pchnęłabyś byś pchnęła	pchnęłobyś byś pchnęło	pchnęlibyście byście pchnęli	pchnęłybyście byście pchnęły
3 os.	pchnąłby by pchnął	pchnęłaby by pchnęła	pchnęłoby by pchnęło	pchnęliby by pchnęli	pchnęłyby by pchnęły

bezosobnik: pchnięto by

bezokolicznik: pchnąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: pchnąwszy

gerundium: pchnięcie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pchnięcie	pchnięcia
D.	pchnięcia	pchnięć
C.	pchnięciu	pchnięciom
B.	pchnięcie	pchnięcia
N.	pchnięciem	pchnięciami
Ms.	pchnięciu	pchnięciach
W.	pchnięcie	pchnięcia

imiesłów przymiotnikowy bierny: pchnięty

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	pchnięty	pchnięty	pchnięty	pchnięte	pchnięta
D.	pchniętego	pchniętego	pchniętego	pchniętego	pchniętej
C.	pchniętemu	pchniętemu	pchniętemu	pchniętemu	pchniętej
B.	pchniętego	pchniętego	pchnięty	pchnięte	pchniętą
N.	pchniętym	pchniętym	pchniętym	pchniętym	pchniętą
Ms.	pchniętym	pchniętym	pchniętym	pchniętym	pchniętej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	pchnięci	pchnięci	pchnięte	pchnięte
D.	pchniętych	pchniętych	pchniętych	pchniętych
C.	pchniętym	pchniętym	pchniętym	pchniętym
B.	pchniętych	pchniętych	pchniętych	pchnięte
N.	pchniętymi	pchniętymi	pchniętymi	pchniętymi
Ms.	pchniętych	pchniętych	pchniętych	pchniętych

Składnia

Rz_osobowy

pchnąć

KOGO + GDZIE

4. do działania

Definicja

skłonić kogoś do zrobienia czegoś

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

	synonimy:	popchnąć
	antonimy:	powstrzymać

Połączenia

pchnąć do działania, do zbrodni
móc pchnąć

Cytaty

	Nie tylko bieda może pchnąć człowieka do samobójstwa, ale i nieuleczalna choroba. źródło: NKJP: (GAB): Dlaczego nie chcą żyć?, Gazeta Krakowska, 2001-11-08
	To nie Stanisław Stroński swym artykułem wymierzonym przeciwko Narutowiczowi pchnął Niewiadomskiego do strasznej zbrodni. źródło: KWSJP: Kazimierz Koźniewski: Zostanie mit, 1988
	Przyjedzie z jakimiś przemyślanymi instrukcjami, pchnie nas wreszcie ku czemuś. źródło: KWSJP: Tadeusz Kwiatkowski: Bohater do wynajęcia, 1956
	Potocki od dawna cierpiał na depresję; nie mamy żadnych podstaw, aby sądzić, iż to powieść Niemcewicza skłoniła go do odebrania sobie życia. A jeśli pchnęła go do tego kroku? źródło: KWSJP: Tomasz Mirkowicz: Pielgrzymka do Ziemi Świętej Egiptu, 1999

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	pchnę	pchniemy
2 os.	pchniesz	pchniecie
3 os.	pchnie	pchną

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pchnąłem +(e)m pchnął	pchnęłam +(e)m pchnęła	pchnęłom +(e)m pchnęło	pchnęliśmy +(e)śmy pchnęli	pchnęłyśmy +(e)śmy pchnęły
2 os.	pchnąłeś +(e)ś pchnął	pchnęłaś +(e)ś pchnęła	pchnęłoś +(e)ś pchnęło	pchnęliście +(e)ście pchnęli	pchnęłyście +(e)ście pchnęły
3 os.	pchnął	pchnęła	pchnęło	pchnęli	pchnęły

bezosobnik: pchnięto

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		pchnijmy
2 os.	pchnij	pchnijcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pchnąłbym bym pchnął	pchnęłabym bym pchnęła	pchnęłobym bym pchnęło	pchnęlibyśmy byśmy pchnęli	pchnęłybyśmy byśmy pchnęły
2 os.	pchnąłbyś byś pchnął	pchnęłabyś byś pchnęła	pchnęłobyś byś pchnęło	pchnęlibyście byście pchnęli	pchnęłybyście byście pchnęły
3 os.	pchnąłby by pchnął	pchnęłaby by pchnęła	pchnęłoby by pchnęło	pchnęliby by pchnęli	pchnęłyby by pchnęły

bezosobnik: pchnięto by

bezokolicznik: pchnąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: pchnąwszy

gerundium: pchnięcie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pchnięcie	pchnięcia
D.	pchnięcia	pchnięć
C.	pchnięciu	pchnięciom
B.	pchnięcie	pchnięcia
N.	pchnięciem	pchnięciami
Ms.	pchnięciu	pchnięciach
W.	pchnięcie	pchnięcia

imiesłów przymiotnikowy bierny: pchnięty

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	pchnięty	pchnięty	pchnięty	pchnięte	pchnięta
D.	pchniętego	pchniętego	pchniętego	pchniętego	pchniętej
C.	pchniętemu	pchniętemu	pchniętemu	pchniętemu	pchniętej
B.	pchniętego	pchniętego	pchnięty	pchnięte	pchniętą
N.	pchniętym	pchniętym	pchniętym	pchniętym	pchniętą
Ms.	pchniętym	pchniętym	pchniętym	pchniętym	pchniętej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	pchnięci	pchnięci	pchnięte	pchnięte
D.	pchniętych	pchniętych	pchniętych	pchniętych
C.	pchniętym	pchniętym	pchniętym	pchniętym
B.	pchniętych	pchniętych	pchniętych	pchnięte
N.	pchniętymi	pchniętymi	pchniętymi	pchniętymi
Ms.	pchniętych	pchniętych	pchniętych	pchniętych

odpowiednik aspektowy: pchać

Składnia

pchnąć

KOGO + do CZEGO | ku CZEMU

5. sprawę

Definicja

spowodować postęp w jakimś działaniu

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Ocena i wartościowanie wola, postawy, nastawienie człowieka wobec świata i życia

Relacje znaczeniowe

synonimy:

popchnąć

Połączenia

pchnąć jakieś działania, sprawę
pchnąć na jakąś drogę, na jakieś tory
pchnąć dalej, naprzód; do przodu, w górę

Cytaty

- Pani Curie-Skłodowska [...] pchnęła naprzód całą naukę światową, nie tylko naszą.

źródło: KWSJP: Jan Brzechwa: Opowiadania drastyczne, humoreski, felietony, liryki, kabaretiana, 2006

Nie udało się przeprowadzić uchwalonej przez Sejm reformy rolnej, która mogłaby ograniczyć wiejską biedę i pchnąć rolnictwo na tory nowoczesności.

źródło: KWSJP: Jerzy Surdykowski: Duch Rzeczypospolitej, 1989

Jej determinacja, by pchnąć moją karierę do przodu, była tak wielka, że gdyby była mężczyzną, podejrzewałabym ją o zapłodnienie Magdy w celu ustąpienia mi pola w firmie.

źródło: KWSJP: Grażyna Plebanek: Pudełko ze szpilkami, 2002

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.	pchnę	pchniemy
2 os.	pchniesz	pchniecie
3 os.	pchnie	pchną

Czas przeszły

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pchnąłem +(e)m pchnął	pchnęłam +(e)m pchnęła	pchnęłom +(e)m pchnęło	pchnęliśmy +(e)śmy pchnęli	pchnęłyśmy +(e)śmy pchnęły
2 os.	pchnąłeś +(e)ś pchnął	pchnęłaś +(e)ś pchnęła	pchnęłoś +(e)ś pchnęło	pchnęliście +(e)ście pchnęli	pchnęłyście +(e)ście pchnęły
3 os.	pchnął	pchnęła	pchnęło	pchnęli	pchnęły

bezosobnik: pchnięto

Tryb rozkazujący

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
1 os.		pchnijmy
2 os.	pchnij	pchnijcie

Tryb warunkowy

	liczba pojedyncza			liczba mnoga
	m	ż	n	mo	-mo
1 os.	pchnąłbym bym pchnął	pchnęłabym bym pchnęła	pchnęłobym bym pchnęło	pchnęlibyśmy byśmy pchnęli	pchnęłybyśmy byśmy pchnęły
2 os.	pchnąłbyś byś pchnął	pchnęłabyś byś pchnęła	pchnęłobyś byś pchnęło	pchnęlibyście byście pchnęli	pchnęłybyście byście pchnęły
3 os.	pchnąłby by pchnął	pchnęłaby by pchnęła	pchnęłoby by pchnęło	pchnęliby by pchnęli	pchnęłyby by pchnęły

bezosobnik: pchnięto by

bezokolicznik: pchnąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: pchnąwszy

gerundium: pchnięcie

	liczba pojedyncza	liczba mnoga
M.	pchnięcie	pchnięcia
D.	pchnięcia	pchnięć
C.	pchnięciu	pchnięciom
B.	pchnięcie	pchnięcia
N.	pchnięciem	pchnięciami
Ms.	pchnięciu	pchnięciach
W.	pchnięcie	pchnięcia

imiesłów przymiotnikowy bierny: pchnięty

	liczba pojedyncza
	m1	m2	m3	n1, n2	ż
	M.	pchnięty	pchnięty	pchnięty	pchnięte	pchnięta
D.	pchniętego	pchniętego	pchniętego	pchniętego	pchniętej
C.	pchniętemu	pchniętemu	pchniętemu	pchniętemu	pchniętej
B.	pchniętego	pchniętego	pchnięty	pchnięte	pchniętą
N.	pchniętym	pchniętym	pchniętym	pchniętym	pchniętą
Ms.	pchniętym	pchniętym	pchniętym	pchniętym	pchniętej

	liczba mnoga
	p1	m1 ndepr	m1 depr	pozostałe
	M.	pchnięci	pchnięci	pchnięte	pchnięte
D.	pchniętych	pchniętych	pchniętych	pchniętych
C.	pchniętym	pchniętym	pchniętym	pchniętym
B.	pchniętych	pchniętych	pchniętych	pchnięte
N.	pchniętymi	pchniętymi	pchniętymi	pchniętymi
Ms.	pchniętych	pchniętych	pchniętych	pchniętych

odpowiednik aspektowy: pchać

Składnia

pchnąć

Frazeologizmy

pchnięcie kulą

Data ostatniej modyfikacji: 20.03.2024