UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zdobywca

Chronologizacja

1784, Jacek Idzi Przybylski, Mowa z okoliczności uroczystego obchodu stóletniey pamiątki zwycięztwa Jana III krola polskiego nad mocą ottomanską pod Wiedniem roku 1683, books.google.pl

Pochodzenie

Rzeczownik z przyrostkiem -ca od zdobywać; por. zdobyć, zob. dobyć

1. twierdzy

Definicja

osoba, która opanowała jakieś miejsce, prowadząc walkę zbrojną

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna osoby związane z wojskiem i wojną

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zdobyciel

Połączenia

  • późniejszy, przyszły; bezwzględny, okrutny zdobywca; biali, europejscy; hiszpańscy, rosyjscy, rzymscy...; nowi; legendarni zdobywcy
  • zdobywca kraju, miasta; Jerozolimy, Rzymu, Warszawy...; Egiptu, Galii, Meksyku...; zdobywcy twierdzy; Ameryki
  • odkrywcy i zdobywcy
  • zdobywcy zniszczyli coś
  • witać zdobywców

Cytaty

Tylko zdobywca miasta, Massud, otrzymał oficjalną nominację na ministra wojny w nowym rządzie [...].

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Modlitwa o deszcz, 2002

W miejscu tym, w dwieście lat później, Murawiew Amurski założył osadę Chabarówkę, przemianowaną na Chabarowsk dla upamiętnienia zdobywcy tego kraju.

źródło: NKJP: Alfred Szklarski: Tajemnicza wyprawa Tomka, 1963

Tam, w służbie Holenderskiej Kompanii Zachodnioindyjskiej, walcząc z Hiszpanami i Portugalczykami, zyskał sławę świetnego dowódcy. Holendrzy uważali go za bohatera, zdobywcę zamorskich kolonii.

źródło: NKJP: (WT): Zdobywca zamorskich kolonii, Dziennik Polski, 2001-05-24

Ileż krwi spłynęło, nim te czarowne puchary przywędrowały z Grecji do pałaców zdobywców rzymskich.

źródło: NKJP: Halina Rudnicka: Uczniowie Spartakusa, 1951

[...] ustawa ta ma charakter odwetu politycznego na zdobywcach Berlina, żołnierzach spod Lenino i tych wszystkich, którzy z bronią w ręku walczyli z okupantami w czasie drugiej wojny światowej [...].

źródło: NKJP: Sprawozdanie z 29. posiedzenia Senatu RP

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zdobywca
 zdobywcy
 ndepr
zdobywce
 depr
D. zdobywcy
 zdobywców
C. zdobywcy
 zdobywcom
B. zdobywcę
 zdobywców
N. zdobywcą
 zdobywcami
Ms. zdobywcy
 zdobywcach
W. zdobywco
 zdobywcy
 ndepr
zdobywce
 depr

Składnia

bez ograniczeń + zdobywca +
(CZEGO)

2. medalu

Definicja

osoba, która uzyskała coś w jakiejś rywalizacji

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny rozrywka

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Sport osoby i organizacje związane ze sportem

Relacje znaczeniowe

synonimy:  zdobyciel

Połączenia

  • dwukrotny, czterokrotny, pięciokrotny..., wielokrotny; tegoroczny, ubiegłoroczny; najmłodszy; szczęśliwy zdobywca; kolejni zdobywcy
  • zdobywca medalu, nagrody, pucharu, trofeum, wyróżnienia; mistrzostwa (Europy, Polski) tytułu (mistrza, wicemistrza); Cezara, Grand Prix, Oscara, Złotej Palmy; bramki, gola; zdobywcy którychś lokat, miejsc
  • mistrz i zdobywca
  • nazwisko zdobywcy; lista zdobywców
  • nagrody dla zdobywców
  • zdobywcy otrzymali/otrzymują coś
  • wręczyć coś zdobywcy; ulec/ulegać zdobywcom
  • pokonać zdobywcę; nagrodzić; poznać zdobywców

Cytaty

Grzegorz Lewandowski, zdobywca drugiego miejsca, dostał od miasta radiomagnetofon, a Anna Paściak jako zdobywczyni trzeciej nagrody także wyszła z Urzędu Miejskiego z radiomagnetofonem.

źródło: NKJP: (RUT): Sylwester bez stłuczki, Dziennik Polski, 2001-01-12

Elżbieta Walterowa wspomina niedawno zmarłego bengalskiego reżysera Satyajita Raya, zdobywcę honorowego Oscara za całokształt twórczości.

źródło: NKJP: Magda Podsiadły: Przywrócić dialog, Gazeta Wyborcza, 1992-08-27

W poniedziałek Christie został pierwszym w historii lekkoatletą zdobywcą trzech tytułów mistrza Europy z rzędu.

źródło: NKJP: Stefan Tuszyński: Odrzutowy oszczep, Gazeta Wyborcza, 1994-08-09

Podczas koncertu nocnego publiczność poznała [...] zdobywców Sosnowego Wiosła, czyli nagrody specjalnej.

źródło: NKJP: Małgorzata Płaza: 'Szantomierz' w Sandomierzu, Echo Dnia, 2006-07-31

Była to również okazja do przekazania wyróżnień zdobywcom najwyższych lokat w VII Powiatowym Konkursie Informatycznym „Forum Optimus”.

źródło: NKJP: Mar-Mat - podsumowany jeden poziom, Nowiny Raciborskie, 2007-04-10

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zdobywca
 zdobywcy
 ndepr
zdobywce
 depr
D. zdobywcy
 zdobywców
C. zdobywcy
 zdobywcom
B. zdobywcę
 zdobywców
N. zdobywcą
 zdobywcami
Ms. zdobywcy
 zdobywcach
W. zdobywco
 zdobywcy
 ndepr
zdobywce
 depr

Składnia

bez ograniczeń + zdobywca +
(CZEGO)

3. szczytu

Definicja

osoba, która dotarła jako pierwsza bądź jedna z niewielu do trudno dostępnego lub nieznanego wcześniej miejsca

Kwalifikacja tematyczna

CODZIENNE ŻYCIE CZŁOWIEKA Czas wolny turystyka

CZŁOWIEK I PRZYRODA Niebo i wszechświat badanie i podbój kosmosu

Połączenia

  • najmłodszy, najstarszy zdobywca
  • zdobywca góry, szczytu; bieguna północnego, Mont Everestu, korony (Alp, Himalajów, Ziemi); kosmosu, Księżyca

Cytaty

Janek Mela – polski polarnik, najmłodszy zdobywca biegunów północnego i południowego [...].

źródło: NKJP: (JaGA): Niepełnosprawni, ale pełnowartościowi, Nowiny Raciborskie, 2007-12-11

Ta 12-metrowa ściana została pokonana po raz pierwszy w 1972 r. przez późniejszego zdobywcę Korony Himalajów - Jerzego Kukuczkę.

źródło: NKJP: Marcin Jamkowski: Pojedynek na wietrze, Gazeta Wyborcza, 1997-05-21

Podróż z księżycowego Morza Spokoju na ziemski Ocean Spokojny trwała prawie trzy doby. Na pokładzie nadzorującego wodowanie lotniskowca Hornet powitał zdobywców Księżyca prezydent Richard Nixon [...].

źródło: NKJP: Największa przygoda ludzkości, Dziennik Polski, 1999-07-16

Na sobotę i niedzielę [...] w kinie „Śnieżka” zaplanowano spotkanie ze zdobywcami Mont Everestu, uświetniające 20 rocznicę tego wydarzenia.

źródło: NKJP: (ROB): Pogromcy Mount Everestu pod Śnieżką 20 lat minęło, Gazeta Wrocławska, 2000-03-15

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m1

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zdobywca
 zdobywcy
 ndepr
zdobywce
 depr
D. zdobywcy
 zdobywców
C. zdobywcy
 zdobywcom
B. zdobywcę
 zdobywców
N. zdobywcą
 zdobywcami
Ms. zdobywcy
 zdobywcach
W. zdobywco
 zdobywcy
 ndepr
zdobywce
 depr

Składnia

bez ograniczeń + zdobywca +
(CZEGO)

Frazeologizmy

zdobywca serc
Data ostatniej modyfikacji: 22.05.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN