UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

chrześcijaństwo

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp
W postaci: krześcijaństwo

Pochodzenie

Zob. chrześcijanin

1.a religia

Definicja

religia powstała w wyniku działalności Jezusa Chrystusa, oparta na Jego nauce i wierze, że jest Synem Boga i umarł na krzyżu dla zbawienia ludzi

Wymowa

[chsześcijaństfo]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary

Relacje znaczeniowe

synonimy:  chrystianizm
hiperonimy:  religia

Połączenia

  • bizantyjskie, wschodnie, zachodnie; europejskie, polskie; rzymskie, starożytne, średniowieczne; młode, nowe, wczesne; ówczesne, pierwotne, współczesne; autentyczne, prawdziwe; całe chrześcijaństwo; chrześcijaństwo ewangelickie; ludowe; łacińskie, prawosławne; tomistyczne; współczesne; zachodnioeuropejskie
  • chrześcijaństwo na Bliskim Wschodzie, na Rusi, na Wschodzie, na ziemiach polskich; w Afryce, w Europie; w Bułgarii, w Egipcie, w Polsce; w Małopolsce; w krajach islamskich, skandynawskich...; w świecie; w obrządku łacińskim, wschodnim...; w pierwszych wiekach; w I, II, XVI... wieku
  • chrześcijaństwo i buddyzm, chrześcijaństwo i islam, chrześcijaństwo i judaizm; chrześcijaństwo i demokracja, chrześcijaństwo i humanizm, chrześcijaństwo i kultura; chrześcijaństwo i Kościół, chrześcijaństwo i jakieś religie; Bóg i chrześcijaństwo, Jezus i chrześcijaństwo; katolicyzm i chrześcijaństwo; Europa i chrześcijaństwo; pogaństwo i chrześcijaństwo; polskość i chrześcijaństwo; zen i chrześcijaństwo
  • dwa tysiące lat; 1000-lecie, 2000-lecie, drugie, trzecie milenium, pierwsze, drugie, trzecie tysiąclecie; apologia, autorytet; duch, tajemnica; zasady; dzieje, historia, losy, przyszłość; korzenie, narodziny, początki, powstanie, wiosna, wejście; istnienie, rozwój, triumf; istota, model; jubileusz; kolebka, najświętsze miejsce, ośrodki, stolica; symbol; krytyka, obrona; obrońca, wróg, wyznawca, założyciel; ocalenie; kształt, rola, temat, wizja, wpływ, znaczenie; ślady; odłam, podział; święto; tradycja; okres chrześcijaństwa; na fundamencie; w łonie, w obrębie, w pierwszych wiekach chrześcijaństwa
  • odniesienie, odwołanie, przywiązanie, stosunek do chrześcijaństwa
  • różnica między chrześcijaństwem a islamem, judaizmem, innymi religiami...; związek z chrześcijaństwem
  • wzmianka o chrześcijaństwie
  • bliski; niechętny chrześcijaństwu
  • charakterystyczny, najważniejszy, podstawowy dla chrześcijaństwa; daleki, młodszy, starszy od chrześcijaństwa
  • sprzeczny, zgodny; związany z chrześcijaństwem
  • chrześcijaństwo dotarło dokądś, stworzyło coś, zmieniło / zmienia świat; zrodziło się gdzieś; stało się / staje się religią panującą, państwową, powszechną...; przejęty, ukształtowany przez chrześcijaństwo
  • bronić chrześcijaństwa
  • coś zagraża chrześcijaństwu
  • głosić, krzewić, szerzyć, umocnić, wprowadzić, wyznawać; przyjąć / przyjmować; odrzucić / odrzucać, zwalczać; traktować jakoś chrześcijaństwo
  • odnosić się, odwołać się / odwoływać się, przyznawać się do chrześcijaństwa; odchodzić od chrześcijaństwa;
  • wyrosły z chrześcijaństwa
  • nawrócić się / nawracać się, przejść na chrześcijaństwo;
  • nawracanie na chrześcijaństwo
  • walczyć z chrześcijaństwem
  • zbudowany na chrześcijaństwie; zakorzeniony w chrześcijaństwie

Cytaty

Ormianie pierwsi na świecie, już w 301 roku, przyjęli chrześcijaństwo jako religię państwową (w Rzymie cesarz Dioklecjan wciąż prześladował chrześcijan).

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Dobre miejsce do umierania, 2005

Jesteśmy dziećmi Boga, który mieszka w nas. „Czyż nie wiecie, że jesteście mieszkaniem Ducha Świętego” - głosi chrześcijaństwo.

źródło: NKJP: Atak na śmierć, Dziennik Polski - Magazyn, 1998-04-30

W opisie uzdrowienia ślepego mamy uchwyconą istotę chrześcijaństwa: trzeba Chrystusa szukać, pragnąć Go, z Chrystusem się spotkać, poznać Go i naśladować całym swym życiem.

źródło: NKJP: Tadeusz Loska SJ: Wszystkie moje źródła są w Tobie: nabożeństwa eucharystyczne : godziny święte-spotkania modlitewne, 1992

Jan Paweł II często mówi, że nie można zrozumieć kultury europejskiej bez chrześcijaństwa. Dotyczy to zarówno całego kontynentu, jak i każdego narodu wyrosłego z chrześcijańskiej kultury.

źródło: NKJP: Jan Paulas, Cezary Sękalski: Oni nas stworzyli, 2002

Właściwie w chrześcijaństwie istnieje tylko jeden dogmat: że Bóg umiłował świat.

źródło: NKJP: Józef Tischner: W krainie schorowanej wyobraźni. 1998

Przyjęcie łaciny dla pisowni rodzimej wiąże się w naturalny sposób z tym, że pismo przyszło na teren Polski wraz z chrześcijaństwem w obrządku łacińskim.

źródło: NKJP: Alicja Nagórko: Zarys gramatyki języka polskiego, 1996

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. chrześcijaństwo
chrześcijaństwa
D. chrześcijaństwa
chrześcijaństw
C. chrześcijaństwu
chrześcijaństwom
B. chrześcijaństwo
chrześcijaństwa
N. chrześcijaństwem
chrześcijaństwami
Ms. chrześcijaństwie
chrześcijaństwach
W. chrześcijaństwo
chrześcijaństwa

Inne uwagi

Zwykle lp

1.b społeczność

Definicja

ogół wyznawców chrześcijaństwa - religii

Wymowa

[chsześcijaństfo]

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Religia – kościół wyznania: zasady i prawdy wiary

Połączenia

  • bizantyjskie, wschodnie, zachodnie; europejskie, polskie; rzymskie, starożytne, średniowieczne; ówczesne, pierwotne, współczesne; podzielone; całe chrześcijaństwo; chrześcijaństwo ewangelickie; ludowe; łacińskie, prawosławne; tomistyczne; zachodnioeuropejskie
  • granice; przedmurze chrześcijaństwa; najświętsze miejsce, ośrodki, stolica; odłam, podział; tradycja chrześcijaństwa;
  • w łonie, w obrębie chrześcijaństwa
  • dialog, relacje, różnica, stosunki między chrześcijaństwem a islamem, judaizmem, innymi religiami...; walka; związek z chrześcijaństwem
  • podziały w chrześcijaństwie
  • walczyć z chrześcijaństwem

Cytaty

Panowanie Aleksandra III i Fryderyka I Barbarossy oznacza przełom w stosunkach między papiestwem i cesarstwem. Cesarz przestał odtąd reprezentować całe chrześcijaństwo.

źródło: NKJP: Daniel Olszewski: Dzieje chrześcijaństwa w zarysie, 1996

Dotychczas wspominaliśmy jedynie o skłóconych od XVI stulecia odłamach chrześcijaństwa; wyznawców innych religii pozostało bowiem na ziemiach polskich bardzo niewiele.

źródło: NKJP: Janusz Tazbir: Silva rerum historicarum, 2002

Postanowienia soboru florenckiego przewidywały dla chrześcijaństwa wschodniego własne organizacje diecezjalne, odrębny, bizantyjski obrządek w językach narodowych lub w języku cerkiewnosłowiańskim oraz zachowanie niektórych obyczajów i uprawnień [...]

źródło: NKJP: Jerzy Ziomek: Renesans, 1973

Kiedy japońskie władze zaczęły prześladować chrześcijaństwo, całe prowincje powstały do buntu.

źródło: NKJP: Tomasz Piątek: Pałac Ostrogskich, 2008

Dziękując papieżowi za jego przemówienie, patriarcha greckoprawosławny wyraził pragnienie, aby wizyta Jana Pawła II w Ziemi Świętej przyczyniła się do „poprawy stosunków między chrześcijaństwem a islamem”

źródło: NKJP: (PAP): Autorytet ponad sporami, Dziennik Polski - Świat, 2000-03-27

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: n2

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. chrześcijaństwo
chrześcijaństwa
D. chrześcijaństwa
chrześcijaństw
C. chrześcijaństwu
chrześcijaństwom
B. chrześcijaństwo
chrześcijaństwa
N. chrześcijaństwem
chrześcijaństwami
Ms. chrześcijaństwie
chrześcijaństwach
W. chrześcijaństwo
chrześcijaństwa
Data ostatniej modyfikacji: 13.03.2024
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json