UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

zaginąć

Chronologizacja

2 połowa XIV w., SStp

Pochodzenie

Zob. ginąć

1. o listach

Definicja

znaleźć się w takim miejscu, że nikt nie wie, gdzie dana osoba lub rzecz jest ani co się z nią dzieje

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii ruch i spoczynek

Relacje znaczeniowe

synonimy:  diabli wzięli coś, przepaść II
antonimy:  odnaleźć się, znaleźć się
hiperonimy:  zniknąć

Połączenia

  • mąż, mężczyzna, ojciec, syn; pies; bagaż, list zaginął; córka, dziewczynka; korespondencja, przesyłka zaginęła; dziecko zaginęło
  • zaginąć bez śladu
  • zaginąć na wojnie; na poczcie
  • zaginąć w (niewyjaśnionych, tajemniczych) okolicznościach; w górach, w lesie, w jakiejś okolicy, w jakimś rejonie
  • zaginąć i odnaleźć się
  • dzień, okoliczności, przyczyna, zgłoszenie zaginięcia; meldunek o zaginięciu; powiadomić o zaginięciu; ogłosić, upozorować zaginięcie

Cytaty

Nikt nie chciał wierzyć w śmierć młodego władcy. Krążyły fantastyczne wieści, że tylko zaginął, że wkrótce da znać o sobie.

źródło: KWSJP: Maria Bogucka: Kazimierz Jagiellończyk, 1978

W Anglii przed kilkoma miesiącami zaginął pies należący do pewnego multimilionera. [...] Wyznaczono dla jego znalazcy wysoką nagrodę.

źródło: NKJP: Waldemar Borzestowski: Bulterier Samson i ja, 2008

Jeszcze w roku czterdziestym wyjechała do Lwowa i zaginęła gdzieś bez wieści.

źródło: KWSJP: Jarosław Iwaszkiewicz: Sława i chwała, 1962

Decydując się na słoneczne kąpiele, zrezygnuj z ciężkiej biżuterii [...]. Ozdoby mogą zaginąć w piasku.

źródło: KWSJP: Joanna Bogiel-Jażdżyk; DOK: Plaża z kulturą, Super Express, 2006

W warszawskim mieszkaniu Wandy Rutkiewicz jest dużo podobnych listów. Przychodzą nawet jeszcze teraz, w rocznicę zaginięcia, choć najwięcej było zaraz po ogłoszeniu jej zniknięcia w Himalajach.

źródło: KWSJP: Czekam na córkę, Dziennik Polski, 1998-07-24

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zaginę
zaginiemy
2 os. zaginiesz
zaginiecie
3 os. zaginie
zaginą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaginąłem
+(e)m zaginął
zaginęłam
+(e)m zaginęła
zaginęłom
+(e)m zaginęło
zaginęliśmy
+(e)śmy zaginęli
zaginęłyśmy
+(e)śmy zaginęły
2 os. zaginąłeś
+(e)ś zaginął
zaginęłaś
+(e)ś zaginęła
zaginęłoś
+(e)ś zaginęło
zaginęliście
+(e)ście zaginęli
zaginęłyście
+(e)ście zaginęły
3 os. zaginął
zaginęła
zaginęło
zaginęli
zaginęły

bezosobnik: zaginięto

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zagińmy
2 os. zagiń
zagińcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaginąłbym
bym zaginął
zaginęłabym
bym zaginęła
zaginęłobym
bym zaginęło
zaginęlibyśmy
byśmy zaginęli
zaginęłybyśmy
byśmy zaginęły
2 os. zaginąłbyś
byś zaginął
zaginęłabyś
byś zaginęła
zaginęłobyś
byś zaginęło
zaginęlibyście
byście zaginęli
zaginęłybyście
byście zaginęły
3 os. zaginąłby
by zaginął
zaginęłaby
by zaginęła
zaginęłoby
by zaginęło
zaginęliby
by zaginęli
zaginęłyby
by zaginęły

bezosobnik: zaginięto by

bezokolicznik: zaginąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zaginąwszy

gerundium: zaginięcie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zaginięcie
zaginięcia
D. zaginięcia
zaginięć
C. zaginięciu
zaginięciom
B. zaginięcie
zaginięcia
N. zaginięciem
zaginięciami
Ms. zaginięciu
zaginięciach
W. zaginięcie
zaginięcia

2. o zwyczaju

Definicja

przestać istnieć

Kwalifikacja tematyczna

ATEMATYCZNY

Połączenia

  • jakiś zwyczaj zaginął; idea, pamięć o czymś, tradycja, wiara, wieść o czymś zaginęła
  • bezpowrotnie zaginąć

Cytaty

Skruszały mury obronne zamku działdowskiego, zapadły się niektóre sklepienia, zaginęła wieść o wielu tamtejszych złych panach.

źródło: KWSJP: Hanna Kostyrko: Klechdy domowe, 1960

Rozpalał ogień na specjalnie zbudowanym na wybrzeżu ołtarzu i na nim piekł pierwszą złapaną w sezonie świętą rybę. [...] Teraz jednak ten zwyczaj zupełnie [...] zaginął.

źródło: KWSJP: Kamil Giżycki: Listy z Archipelagu Salomona, 1969

Częstokroć twierdzi się, że religia manichejska całkowicie wymarła [...]. W rzeczywistości manicheizm nie zaginął, lecz uległ licznym metamorfozom.

źródło: KWSJP: Andrzej Sarwa: Rzeczy ostateczne człowieka i świata : eschatologia Zaratusztrianizmu, 2005

Patrzyłem na nią wyczekująco, dostrzegając lekką odmianę w rysach twarzy, jak gdyby lekkie pogrubienie tych wszystkich drobnych szczegółów składających się na jej urodę, która nie zaginąwszy całkiem, utraciła swą eteryczną subtelność.

źródło: KWSJP: Henryk Panas: Na rozstajnych drogach, 1974

Odmiana

część mowy: czasownik

aspekt: dokonany

Tryb oznajmujący

Czas przyszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zaginę
zaginiemy
2 os. zaginiesz
zaginiecie
3 os. zaginie
zaginą

Czas przeszły

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaginąłem
+(e)m zaginął
zaginęłam
+(e)m zaginęła
zaginęłom
+(e)m zaginęło
zaginęliśmy
+(e)śmy zaginęli
zaginęłyśmy
+(e)śmy zaginęły
2 os. zaginąłeś
+(e)ś zaginął
zaginęłaś
+(e)ś zaginęła
zaginęłoś
+(e)ś zaginęło
zaginęliście
+(e)ście zaginęli
zaginęłyście
+(e)ście zaginęły
3 os. zaginął
zaginęła
zaginęło
zaginęli
zaginęły

bezosobnik: zaginięto

Tryb rozkazujący

liczba pojedyncza liczba mnoga
1 os. zagińmy
2 os. zagiń
zagińcie

Tryb warunkowy

liczba pojedyncza liczba mnoga
m ż n mo -mo
1 os. zaginąłbym
bym zaginął
zaginęłabym
bym zaginęła
zaginęłobym
bym zaginęło
zaginęlibyśmy
byśmy zaginęli
zaginęłybyśmy
byśmy zaginęły
2 os. zaginąłbyś
byś zaginął
zaginęłabyś
byś zaginęła
zaginęłobyś
byś zaginęło
zaginęlibyście
byście zaginęli
zaginęłybyście
byście zaginęły
3 os. zaginąłby
by zaginął
zaginęłaby
by zaginęła
zaginęłoby
by zaginęło
zaginęliby
by zaginęli
zaginęłyby
by zaginęły

bezosobnik: zaginięto by

bezokolicznik: zaginąć

imiesłów przysłówkowy uprzedni: zaginąwszy

gerundium: zaginięcie

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. zaginięcie
zaginięcia
D. zaginięcia
zaginięć
C. zaginięciu
zaginięciom
B. zaginięcie
zaginięcia
N. zaginięciem
zaginięciami
Ms. zaginięciu
zaginięciach
W. zaginięcie
zaginięcia

Składnia

Rznieżywotny + zaginąć + bez ograniczeń

Frazeologizmy

ślad zaginął po kimś/czymś
wieść zaginęła o kimś/czymś
słuch zaginął po/o kimś/czymś
Data ostatniej modyfikacji: 28.02.2023
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json