Chronologizacja
Pochodzenie
psł. *podъ
1. pod stołem
Definicja
Noty o użyciu
W połączeniu z zaimkiem osobowym ja \występuje wariant pode. W połączeniu z innymi wyrazami, w szczególności zaczynającymi się od co najmniej dwóch spółgłosek, może wystąpić wariant pode, jednak jest to użycie nacechowane stylistycznie.
Kategoria znaczeniowa
wykładnik lokalizacji przestrzennej
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | popod | |
| (quasi)synonimy: | poniżej II | |
| konwersy: | nad, ponad |
Cytaty
|
Na podłodze pod biurkiem zawalonym stertami opakowań stał komputer. źródło: NKJP: Wilcza wyspa: Tomasz Konatkowski, 2006 |
|
|
Kto żyw siedział w taki upał pod dachem albo w czajchanie. źródło: NKJP: Jerzy Krzysztoń, Wielbląd na stepie, 1998 |
|
|
Lecz zanim znikł, cielskiem zatoczył krąg tuż pod powierzchnią wody, a ja wypuściłem strzałę. źródło: NKJP: Arkady Fiedler: Orinoko, 1974 |
|
|
Wzięli za dobrą monetę jego podpis pod zobowiązaniem, że w obozie będzie prowadził agitację za legionem antybolszewickim. źródło: NKJP: Witold Zalewski: Zakładnicy, 2001 |
|
|
Daleko pode mną rozpościerała się posadzka z błyszczącego białego marmuru, wykładanego wzorami z malachitu. źródło: NKJP: Odrodzenie, Esensja, 2006-11 |
Odmiana
część mowy: przyimek
Składnia
| pod KIM / CZYM w pozycji prawostronnej: Rz. konkr. w Zd. z Cz. ruchu ukierunkowanego tylko w pozycji dookreślającej lokalizację Rz. wypełniającego miejsce gdzie tego Cz. |
||
| szyk: względem frazy czasownikowej zmienny: neutralna postpozycja względem frazy rzeczownikowej stały: antepozycja |
2. pod stół
Definicja
Noty o użyciu
W połączeniu z zaimkiem osobowym ja oraz z zaimkiem on w formie poprzyimkowej nieakcentowanej występuje wariant pode (wówczas występuje forma podeń). W połączeniu z innymi wyrazami, w szczególności zaczynającymi się od co najmniej dwóch spółgłosek, może wystąpić wariant pode, jednak jest to użycie nacechowane stylistycznie.
Kategoria znaczeniowa
wykładnik lokalizacji przestrzennej
Cytaty
|
Jaś wieczorem wchodzi pod łóżko, trudno go wyciągnąć. źródło: NKJP: Maria Zbąska: Samotne dzieci, Gazeta Wyborcza, 1998-05-29 |
|
|
Nawet wezwania ojca nie mogły zapędzić dziewczynek pod dach. źródło: NKJP: Stefan Chwin: Hanemann, 1998 |
|
|
Pod podłogę wkłada się rozgrzane cegły, które podtrzymują ciepło wewnątrz pojazdu - mówi Jacek Musiał. źródło: NKJP: Karety z Szynkielowa, Express Ilustrowany, 2003-04-22 |
|
|
Pustynne trawy i melony wchodzą korzeniami płytko pod powierzchnię, by móc chłonąć wilgoć. źródło: NKJP: Joanna Podgórska: Pustynia, która żywi się mgłą, Polityka, 2000-12-16 |
|
|
Dał nura pode mnie, chciał chwycić za kostki, ale mu w porę umknąłem. źródło: NKJP: Aleksander Minkowski: Szaleństwo Majki Skowron, 1994 |
Odmiana
część mowy: przyimek
Składnia
| pod KOGO / CO w pozycji prawostronnej: Rz. konkr. w Zd. z Cz. ruchu ukierunkowanego |
|||
|
ograniczenia zakresu użycia:
nie: Rz. abstr.
|
|||
| szyk: względem frazy czasownikowej zmienny: neutralna postpozycja względem frazy rzeczownikowej stały: antepozycja |
|||
3. pod swetrem
Definicja
Noty o użyciu
W połączeniu z zaimkiem osobowym ja występuje wariant pode. W połączeniu z innymi wyrazami, w szczególności zaczynającymi się od co najmniej dwóch spółgłosek, może wystąpić wariant pode, jednak jest to użycie nacechowane stylistycznie.
Kategoria znaczeniowa
wykładnik lokalizacji przestrzennej
Relacje znaczeniowe
| konwersy: | na |
Cytaty
|
Pod spódnicą miała moje dżinsy, które wisiały w łazience. źródło: NKJP: Hanna Samson: Miłość reaktywacja, 2004 |
|
|
Podczas konserwacji szczytu odnaleziono pod tynkiem tablicę z napisem, który świadczy o dawnej przynależności tej kamienicy do parafii św. Jerzego. źródło: NKJP: Małgorzata Litwi: Gotyk nowomiejski, Gazeta Miejska, 1999 |
|
|
Ewa Fromm była rzeczywiście naszą agentką, ale w skrytce pod portretem nic nie było. źródło: NKJP: Andrzej Zbytch: Stawka większa niż życie, 2000 |
|
|
Ocknąłem się na przystanku i było już ciemno kolorem jak z prawdziwej nocy, nade mną gwiazdy, pode mną ziemia. źródło: NKJP: Mirosław Nahacz: Bocian i Lola, 2005 |
Odmiana
część mowy: przyimek
Składnia
| pod KIM / CZYM w pozycji prawostronnej: Rz. konkr. w Zd. z Cz. ruchu ukierunkowanego tylko w pozycji dookreślającej lokalizację Rz. wypełniającego miejsce gdzie tego Cz. |
||
| szyk: względem frazy czasownikowej zmienny: neutralna postpozycja względem frazy rzeczownikowej stały: antepozycja |
4. pod sweter
Definicja
Noty o użyciu
W połączeniu z zaimkiem osobowym ja oraz z zaimkiem on w formie poprzyimkowej nieakcentowanej występuje wariant pode (wówczas występuje forma podeń). W połączeniu z innymi wyrazami, w szczególności zaczynającymi się od co najmniej dwóch spółgłosek, może wystąpić wariant pode, jednak jest to użycie nacechowane stylistycznie.
Kategoria znaczeniowa
wykładnik lokalizacji przestrzennej
Cytaty
|
Ewelina weszła w ubraniu pod pierzynę, początkowo szczękała zębami, ale potem pierzyna tak zaczęła grzać, że zdejmowała z siebie po kolei sweter, spódnicę, pończochy, aż została w samej halce. źródło: NKJP: Maria Nurowska: Panny i wdowy. Czyściec, 1993 |
|
|
Dziecko wciska głowę pod poduszkę. źródło: NKJP: Inga Iwasiów, Bambino, 2008 |
|
|
Dziewczyny szyły z tetrowych pieluch specjalne nosidełka na ulotki - zakładało się je pod sweter. źródło: NKJP: Wojciech Markiewicz: Stan wigilijny, Polityka, 2006-12-23 |
|
|
Długo jeszcze bił, aż wcisnął się pode mnie i leżałem teraz na nim, a inni krzyczeli, że się duszą, bo nagle zrobiło się jeszcze ciaśniej i nikt nie mógł oddychać. źródło: NKJP: Ida Fink: Ślady, 1996 |
|
|
I jak była ubrana: w dżinsy i ciemny golf. Nawet schowała podeń swój wisiorek z logo jurydykatora, widocznie nigdzie się nie wybierała. źródło: NKJP: Jacek Dukaj: Czarne oceany, 2001 |
Odmiana
część mowy: przyimek
Składnia
| pod KOGO / CO w pozycji prawostronnej: Rz. konkr. w Zd. z Cz. ruchu ukierunkowanego |
||
| szyk: względem frazy czasownikowej zmienny: neutralna postpozycja względem frazy rzeczownikowej stały: antepozycja |
5. pod szkołą, pod Warszawą
Definicja
Noty o użyciu
W połączeniu z zaimkiem on w formie poprzyimkowej nieakcentowanej występuje wariant podeń. W połączeniu z innymi wyrazami, w szczególności zaczynającymi się od co najmniej dwóch spółgłosek, może wystąpić wariant pode, jednak jest to użycie nacechowane stylistycznie.
Kategoria znaczeniowa
wykładnik lokalizacji przestrzennej
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | popod | |
| (quasi)synonimy: | blisko II, nad, niedaleko II, nieopodal II, obok II, opodal II, przy, u stóp, w pobliżu II |
Cytaty
|
Radiowozy na sygnale jeżdżą mu pod domem, prokurator o godz. 10 rano na przesłuchanie wzywa. źródło: NKJP: Roman Pawłowski: Leszek Bubel, Gazeta Wyborcza, 1995-10-20 |
|
|
Hanka usiadła pod oknem i nie spuszczała z nich oczu. źródło: NKJP: Stefan Chwin: Hanemann, 1998 |
|
|
Konrad, biedaczysko, stał pod ścianą, ze swą wielgachną, ciężką torbą u nogi. źródło: NKJP: Małgorzata Musierowicz: Dziecko piątku, 1993 |
|
|
W piątek, 5 grudnia pod Babią Górą odbyło się mikołajowe spotkanie. źródło: NKJP: Babiogórski Mikołaj, Tygodnik Podhalański, 1997 |
|
|
Pod Poznaniem wydarzyła się tragedia w czasie kąpieli w wannie. źródło: NKJP: Kąpiel warunkowa, Gazeta Poznańska, 2003-08-18 |
|
|
Pani kochana, musiałbym sprzedać tu 1500 metrów i tam pode lasem 2000, mniej nie można – przepisy. źródło: NKJP: Manuela Gretkowska: Europejka, 2004 |
Odmiana
część mowy: przyimek
Składnia
| pod KIM / CZYM w pozycji prawostronnej: Rz. konkr. nieżyw. oznaczający obiekt znacznie wyższy niż ktoś / coś, o kim / czym mowa w Zd. z Cz. ruchu ukierunkowanego tylko w pozycji dookreślającej lokalizację Rz. wypełniającego miejsce gdzie tego Cz. |
||
| szyk: względem frazy czasownikowej zmienny: neutralna postpozycja względem frazy rzeczownikowej stały: antepozycja |
6. pod szkołę, pod Warszawę
Definicja
Noty o użyciu
W połączeniu z zaimkiem on w formie poprzyimkowej nieakcentowanej występuje wariant podeń. W połączeniu z innymi wyrazami, w szczególności zaczynającymi się od co najmniej dwóch spółgłosek, może wystąpić wariant pode, jednak jest to użycie nacechowane stylistycznie.
Kategoria znaczeniowa
wykladnik lokalizacji przestrzennej
Cytaty
|
Żona Marka Grażyna właśnie przyjechała rowerem pod dom. źródło: NKJP: Dariusz Korytko, Barbara Jaworska: Taki ludzki odruch, Gazeta Wyborcza, 1994-11-24 |
|
|
Może lepiej odprowadzić pod drzwi ratusza i oddać za pokwitowaniem? źródło: NKJP: Artur Baniewicz: Afrykanka, 2005 |
|
|
Dostałem w głowę i przewróciłem się pod ścianę. źródło: NKJP: Andrzej Bęben: Gdy śmierć chodziła w wyglansowanych oficerkach, Trybuna Śląska, 2001-04-27 |
|
|
Gdy już nasi Czytelnicy dotrą pod Babią Górę, powinni bezwzględnie skorzystać z mocy leczniczej cudownego źródełka. źródło: NKJP: Beata Szaradzińska: Tajemnice skalnej ziemi, Dziennik Polski, 2005-07-16 |
|
|
Jeździł nawet gdzieś pod Poznań, żeby pogadać z ludźmi z firmy meblarskiej. źródło: NKJP: Tomasz Konatkowski: Nie ma takiego miasta, 2010 |
|
|
Ja kilka lat temu wyprowadziłem się pode Gdów i tam jest dopiero wzruszająco. źródło: NKJP: Internet |
Odmiana
część mowy: przyimek
Składnia
| pod KOGO / CO w pozycji prawostronnej: Rz. konkr. nieżyw. oznaczający obiekt znacznie wyższy niż ktoś / coś, o kim / czym mowa w Zd. z Cz. ruchu ukierunkowanego |
||
| szyk: względem frazy czasownikowej zmienny: neutralna postpozycja względem frazy rzeczownikowej stały: antepozycja |
7. pod kierownictwem, rządami
Definicja
Noty o użyciu
W połączeniu z zaimkiem osobowym ja oraz z zaimkiem on w formie poprzyimkowej nieakcentowanej występuje wariant pode (wówczas występuje forma podeń). W połączeniu z innymi wyrazami, w szczególności zaczynającymi się od co najmniej dwóch spółgłosek, może wystąpić wariant pode, jednak jest to użycie nacechowane stylistycznie.
Kategoria znaczeniowa
wykładnik relacji obiekt czynności - czynność
Cytaty
|
Protestował tylko rząd pod kierownictwem socjalisty Tomasza Arciszewskiego, Mikołajczyk został na emigracji okrzyknięty zdrajcą. źródło: NKJP: Jerzy Surdykowski: Duch Rzeczypospolitej, 2001 |
|
|
Aha, i proszę zamknąć bolszewickich żołnierzy pod strażą i jak pan to zrobi, niech pan zwija posterunki i każe ładować baterie. źródło: NKJP: Mirosław M. Bujko: Złoty pociąg, 2006 |
|
|
Pozostawienie dziecka pod opieką obcej osoby jest poważną decyzją. źródło: NKJP: Darek Garwoliński: Kevin nie zostanie sam w domu, Metropol, 2001 |
|
|
Wydawnictwo Literackie w Krakowie wydaje pod redakcją Marii Janion cykl tomów pod wspólnym tytułem „Biblioteka romantyczna”. źródło: NKJP: Krzysztof Zawrat: Biblioteka romantyczna, Kultura, 1981 |
|
|
Mimo jednak, że życie pod okupacją odległe było od obrazu z czytanek szkolnych, w porównaniu z innymi krajami pod okupacją niemiecką Polska była absolutnym wyjątkiem. źródło: NKJP: Maciej Kozłowski: Sprawa premiera Leona Kozłowska - zdrajca czy ofiara, 2005 |
|
|
Oj, gdyby on służył pode mną, oj, gdyby służył, to takiej małpy nie tolerowałbym w oddziale, oj, nie tolerowałbym! źródło: NKJP: Dawid Bieńkowski: Biało-czerwony, 2007 |
Odmiana
część mowy: przyimek
Składnia
| pod KIM / CZYM w pozycji prawostronnej: Rz. nazywający czynność związaną z posiadaniem władzy nad kimś / czymś lub podmiot owej czynności w Zd. z Cz. ruchu ukierunkowanego w pozycji dookreślającej lokalizację Rz. wypełniającego miejsce gdzie tego Cz. |
||
| szyk: względem frazy czasownikowej zmienny: neutralna postpozycja względem frazy rzeczownikowej stały: antepozycja |
8. pod kierownictwo, rządy
Definicja
Kategoria znaczeniowa
wykładnik relacji obiekt czynności - czynność
Relacje znaczeniowe
| antonimy: | spod I |
Cytaty
|
Problem z pewnością wkrótce zostanie rozwiązany, gdyż działania zmierzające do przekazania stacji pod kierownictwo placówki właściwej terytorialnie zostały podjęte przez zarządy obu województw. źródło: NKJP: Alicja Renkiewicz: Prywatyzacja pogotowia?, Gazeta Krakowska, 2001-07-07 |
|
|
Ponieważ było ich ponad trzystu, porozdzielał ich i oddał pod straż kasztelanom różnych zamków, dzięki czemu wieść o zwycięstwie szybko się rozniosła. źródło: NKJP: Dariusz Piwowarczyk: Słynni rycerze Europy. Rycerze w służbie dam i dworu, 2009 |
|
|
[...] Leon wraz z bratem Tomaszem wysłany zostaje do Warszawy pod opiekę ciotki Ireny Kozłowskiej-Kosmowskiej. źródło: NKJP: Maciej Kozłowska: Sprawa premiera Leona Kozłowskiego: zdrajca czy ofiara, 2005 |
|
|
Z kolei przedostała się w sposób nielegalny do Krakowa pod okupację niemiecką. źródło: NKJP: Ostatnia z rodu, Dziennik Polski, 2002-09-06 |
|
|
Fabryka ciężarówek Star przejdzie pod kontrolę spółki Sobiesław Zasada Centrum SA. źródło: NKJP: Andrzej Kublik, Dariusz Ryń: Star, Gazeta Wyborcza, 1997-07-01 |
Odmiana
część mowy: przyimek
Składnia
| pod KOGO / CO w pozycji prawostronnej: Rz. nazywający czynność związaną z posiadaniem władzy nad kimś / czymś lub podmiot owej czynności w Zd. z Cz. ruchu ukierunkowanego |
||
| szyk: względem frazy czasownikowej zmienny: neutralna postpozycja względem frazy rzeczownikowej stały: antepozycja |
9. pod przymusem, pod wpływem
Definicja
Kategoria znaczeniowa
wykładnik przyczyny
Cytaty
|
Pod zarzutem rozprowadzania i posiadania narkotyków aresztowano mniej więcej stu widzów. źródło: NKJP: Grzegorz Brzozowicz, Filip Łobodzińsk: Sto płyt, które wstrząsnęły światem. Kronika czasów popkultury, 2000 |
|
|
Gdy policjanci wycofywali się pod naporem chuliganów, jeden z funkcjonariuszy potknął się i przewrócił między ławki. źródło: NKJP: Dariusz Wołowski: Nienawiść i gniew, Gazeta Wyborcza, 1993-05-31 |
|
|
Ale pod presją swych zwolenników, których liczba powiększała się stopniowo, napisał kilka listów, a wreszcie i pięć swoich głównych rozpraw. źródło: NKJP: Henryk Waniek: Opis podróży mistycznej z Oświęcimia do Zgorzelca 1257-1957, 1996 |
|
|
Zadania obowiązkowe rozwiązują pod przymusem, bez zaangażowania. źródło: NKJP: Agata Kurcz: Jak motywować uczniów do różnych form aktywności?, Wychowawca, 2003-02 |
|
|
Opowiada o dyplomatach, którzy pod pretekstem debatowania nad tą wojną wykorzystują służbowe delegacje do zabaw i prowadzenia rozmów o niczym. źródło: NKJP: Artur Górski, Magia „Sacro Arsenale”, 2006 |
Odmiana
część mowy: przyimek
Składnia
| pod KIM / CZYM w pozycji prawostronnej: Rz. oznaczający czynność |
||
| szyk: względem frazy czasownikowej zmienny: neutralna postpozycja względem frazy rzeczownikowej stały: antepozycja |
10. pod karą, pod rygorem
Definicja
Kategoria znaczeniowa
wykładnik przyczyny
Cytaty
|
Pod sankcją utraty licencji do 21 marca 2005 r. mieli dostarczyć na policję zaświadczenie od psychologa bądź psychiatry, że nie stanowią zagrożenia. źródło: NKJP: Paweł Wrabec: Opłata tu, opłata tam, Polityka, 2005-08-20 |
|
|
We Francji pracodawcy, pod karą grzywny, są zobowiązani zgłaszać wolne stanowiska pracy w publicznych agencjach pośrednictwa pracy (ANPE). źródło: NKJP: Mirosław Włodarczyk: Pośrednictwo pracy. Studium prawno-społeczne, 2002 |
|
|
Dowodami są sporządzone pod odpowiedzialnością karną pisemne oświadczenia pracowników uczelni dotyczące sposobu ich głosowania. źródło: NKJP: Marta Paluch: Apel z sieci, Gazeta Krakowska, 2005-06-08 |
|
|
Posiadacze pod rygorem utraty trzymanych dóbr obowiązani byli przedłożyć przywileje nadań. źródło: NKJP: Tadeusz Szulc: Z badań nad egzekucją praw. Podstawa ustawodawcza egzekucji dóbr, jej interpretacja i nowelizacja na sejmach za panowania Zygmunta II Augusta, 2000 |
|
|
Zabraniają one m.in. - pod groźbą zamknięcia kantoru - wstrzymywania skupu i sprzedaży walut. źródło: NKJP: Wojciech Mazowiecki: Zmierzch bankowych kantorów?, Gazeta Wyborcza, 1992-10-21 |
Odmiana
część mowy: przyimek
Składnia
| pod KIM / CZYM w pozycji prawostronnej: Rz. oznaczający konsekwencje wyznaczone przez przepisy |
||
| szyk: względem frazy czasownikowej zmienny: neutralna postpozycja względem frazy rzeczownikowej stały: antepozycja |
11. pod nazwą, tytułem, sygnaturą
Definicja
Kategoria znaczeniowa
wykładnik relacji obiekt - nazwa obiektu
Cytaty
|
Narcyza Wiatra pochowano pod nazwiskiem Stanisław Zięba, na jakie wystawiono fałszywą kenkartę. źródło: NKJP: Piotr Lipiński: Płynął w powietrzu, Gazeta Wyborcza, 1996-05-25 |
|
|
Ale kiedy na Zachodzie, pod pseudonimem Tomasz Staliński, ukazało się kilka politycznych powieści Kisielewskiego, Tyrmand przesłał mu list. źródło: NKJP: Mariusz Urbanek: Zły Tyrmand, 2007 |
|
|
Cały obwód dowodzony przez niego działał pod kryptonimem „Reduta”. źródło: NKJP: Władysław Graf: Konspiracja ostrzeszowska 1939-1945, Czas Ostrzeszowski, 2003 |
|
|
Potem Jan Górski odczytał dokument pod tytułem „Na dzień dzisiejszy”. źródło: NKJP: Waldemar Kuczyński: Burza nad Wisłą. Dziennik 1980-1981, 2002 |
|
|
Został zarejestrowany w KOI pod sygnaturą 17875/II. źródło: NKJP: Zygmunt Miłoszewski: Uwikłanie, 2007 |
Odmiana
część mowy: przyimek
Składnia
| pod KIM / CZYM w pozycji prawostronnej: Rz. oznaczający nazwę kogoś / czegoś (np. pseudonim, kryptonim, nagłówek, nazwisko) |
||
| szyk: względem frazy czasownikowej zmienny: neutralna postpozycja względem frazy rzeczownikowej stały: antepozycja |
12. pod numerem, mieszkać pod czwórką
Definicja
Kategoria znaczeniowa
wykładnik lokalizacji przestrzennej
Cytaty
|
Na sekretarce domowego telefonu nagrałem informację, żeby wiadomości dla mnie zostawiać pod numerem biurowym, i popędziłem do Kurkowa. źródło: NKJP: Mariusz Ziomecki: Lato nieśmiertelnych, 2002 |
|
|
Wareccy rozbili swój obóz wiecznych nomadów w trzypokojowym lokalu pod trójką zaraz po wojnie. źródło: NKJP: Maciej Dajnowski: Promieniowanie reliktowe, 2004 |
|
|
Jednak są powiaty, na przykład Oborniki, gdzie pod 112 czuwają strażacy i dyspozytorzy pogotowia ratunkowego. źródło: NKJP: 112 wchodzi powolnym krokiem, Dziennik Internautów, 2005-08-16 |
|
|
Nie ma go ani w domu, ani pod adresem podanym przez jego żonę. źródło: NKJP: Michał Bielecki, Dziewczyna z Banku Prowincjonalnego S.A., 1997 |
|
|
Dokładnie te sumy figurowały w kalendarzyku pod literą J. źródło: NKJP: Janusz Płoński, Maciej Rybiński: Góralskie tango, 1978 |
Odmiana
część mowy: przyimek
Składnia
| pod KIM / CZYM w pozycji prawostronnej: Rz. nazywający coś, co służy do identyfikacji położenia czegoś innego, np. adres, numer, telefon, litera wraz z określeniem identyfikującym dany adres, numer, telefon, literę lub Rz. oznaczający numer jakiegoś pomieszczenia lub F.Licz. oznaczająca numer telefonu w Zd. z Cz. ruchu ukierunkowanego tylko w pozycji dookreślającej lokalizację Rz. wypełniającego miejsce gdzie tego Cz. |
||
| szyk: względem frazy czasownikowej zmienny: neutralna postpozycja względem frazy rzeczownikowej stały: antepozycja |
13. pod numer, zanieść coś pod czwórkę
Definicja
Kategoria znaczeniowa
wykładnik lokalizacji przestrzennej
Relacje znaczeniowe
| antonimy: | spod I |
Cytaty
|
Po wyjściu z Miłej, nocą z 8 na 9 maja, wszyscy ocaleni wraz z ludźmi Edelmana i Cywią Lubetkin docierają na Franciszkańską, ale tym razem pod numer 22, do tzw. bunkra śmieciarzy, gdzie wcześniej mieszkali Żydzi wywożący z getta śmieci. źródło: NKJP: Krzysztof Burnetko, Witold Bereś: Edelman. Życie. Po prostu, 2008 |
|
|
Pod telefon podany na tablicach można dzwonić, ale niestety człowiek tam siedzący nie ma technicznych możliwości sprawdzenia, gdzie autobus znajduje się w danej chwili na trasie. źródło: NKJP: Przemysław Gluma: Jazda dowolna, Dziennik Zachodni, 2005-09-28 |
|
|
Gdy dzwonię do oficera dyżurnego policji, zgłaszając drobną niby chuligańską sprawę, słyszę uprzejmy instruktaż: proszę telefonować pod 997, nie mogę przyjąć zlecenia... źródło: NKJP: Co ja tutaj robię?, Polityka, 2000-09-23 |
|
|
Następnego dnia rano udałem się pod adres krewnych pani profesorowej. źródło: NKJP: Roman Antoszewski: Kariera na trzy karpie morskie, 2000 |
|
|
Zajrzyj do książki adresowej pod literę K. źródło: NKJP: Internet |
Odmiana
część mowy: przyimek
Składnia
| pod KOGO / CO w pozycji prawostronnej: Rz. nazywający coś, co służy do identyfikacji położenia czegoś innego, np. adres, numer, telefon, litera wraz z określeniem identyfikującym dany adres, numer, telefon, literę lub Rz. oznaczający numer jakiegoś pomieszczenia lub F.Licz. oznaczająca numer telefonu w Zd. z Cz. ruchu ukierunkowanego |
||
| szyk: względem frazy czasownikowej zmienny: neutralna postpozycja względem frazy rzeczownikowej stały: antepozycja |
14. pod piórem, pędzlem
Definicja
Kategoria znaczeniowa
wykładnik relacji rezultat czynności - narzędzie wykonywania czynności
Relacje znaczeniowe
| (quasi)synonimy: | spod I |
Cytaty
|
Pod piórem Eco dzieje te stają się jedną wielką kpiną, ironią, szyderstwem na wzór Cervantesa, Cyrana de Bergerac, Ariosta. źródło: NKJP: Jerzy Adamski: Świat jako niespełnienie albo Samobójstwo Don Juana, 2000 |
|
|
Obrazy powstałe pod pędzlem pana Czesława tętnią życiem, jego tajemnicą, a także prostotą w przekazie otaczającej rzeczywistości. źródło: NKJP: Beata Pona: Czas się tu zatrzymał, Gazeta Wrocławska, 2003-11-20 |
|
|
Lipowe drewno pod dłutem Aleksandra Majerskiego przybiera kształty Frasobliwych, aniołów, kobiecych twarzy. źródło: NKJP: Twórca kształtów, Gazeta Krakowska, 2001-08-08 |
|
|
Cóż, Prometeuszu, druga próba? Prototyp okazał się nieudany? - mówi Anna, przyglądając się z podziwem, jak pod jego palcami powstaje figurka bliźniaczo podobna do tej, którą widzieli przed południem w muzeum. źródło: NKJP: Ewa Cechnicka: Znak Anny, 1997 |
Odmiana
część mowy: przyimek
Składnia
| pod KIM / CZYM w pozycji prawostronnej: F.Rz. składająca się z Rz. nazywającego narzędzie działania artystycznego oraz z Rz. oznaczającego wykonawcę owego działania lub z zaimka dzierżawczego, odnoszącego się do owego wykonawcy |
|||
|
ograniczenia zakresu użycia:
nie: w Zd. z Cz. ruchu ukierunkowanego
|
|||
| szyk: względem frazy czasownikowej zmienny względem frazy rzeczownikowej stały: antepozycja |
|||
15. pod melodię, pod egzaminatora
Definicja
Noty o użyciu
W połączeniu z zaimkiem osobowym ja oraz z zaimkiem on w formie poprzyimkowej nieakcentowanej występuje wariant pode (wówczas występuje forma podeń). W połączeniu z innymi wyrazami, w szczególności zaczynającymi się od co najmniej dwóch spółgłosek, może wystąpić wariant pode, jednak jest to użycie nacechowane stylistycznie.
Kategoria znaczeniowa
wykładnik sposobu
Cytaty
|
Czy muszę pisać pod nauczyciela? źródło: NKJP: Mikołaj Łodziński: Listy, Gazeta Wyborcza, 1994-06-09 |
|
|
Nie było to grane pod Beatlesów. źródło: NKJP: Wiesław Królikowski: Tadeusz Nalepa: Breakout absolutnie, 2008 |
|
|
Choć treść jest zadziwiająco „dorosła”, to już rysunki skrojone są pod młodego odbiorcę. źródło: NKJP: Konrad Wągrowski: Rzeź młodych Jedi, czyli o krok od dobrego komiksu, Esensja, 2009-08-21 |
|
|
W obuwniczym „Wierzchołowski” można nabyć torebkę pod kolor obuwia i same obuwie. źródło: NKJP: Kosztowne balowanie: Gryf Wejherowski, 1999-12-30 |
|
|
Drużyna grała pode mnie – przyznaje piłkarz. źródło: NKJP: Tomasz Mucha: Polakom wstęp wzbroniony!, Trybuna Śląska, 2001-12-07 |
Odmiana
część mowy: przyimek
Składnia
| pod KOGO / CO |
||
| szyk: względem frazy czasownikowej zmienny: neutralna postpozycja względem frazy rzeczownikowej stały: antepozycja |
16. pod osiemdziesiątkę
Definicja
Kategoria znaczeniowa
wykładnik relacji parametr - wartość parametru
Relacje znaczeniowe
| (quasi)synonimy: | około |
Cytaty
|
Gdy się ma pod osiemdziesiątkę, to powinno się siedzieć w kapciach i być na zwolnionych obrotach – więcej się modlić, dbać o zdrowie. źródło: NKJP: Marcin Wilk: Komórka lubi dzwonić przed chórem, Polityka, 2009-12-19 |
|
|
Kiedy w niedzielę zebrało się już pod setkę ekologów postanowiono rozpocząć ostrą i bezkompromisową blokadę od poniedziałku rano, nie przejmując się groźbą policji, że wszyscy, którzy nie opuszczą terenu budowy dobrowolnie, zostaną usunięci siłą. źródło: NKJP: Żyleta, Stanisław Górka: Tama tamie, Zielone Brygady. Pismo ekologów, 1990-09-01 |
|
|
- Ale proszę podać chociaż orientacyjną kwotę, setki, tysiące - nalegamy. - Pod dwa tysiące - otrzymujemy odpowiedź. źródło: NKJP: Wszyscy wiedzą, nikt nie reaguje, Dziennik Polski, 2002-04-25 |
|
|
Na przykład jest piękna wczesna wiosna, koniec marca, słońce, temperatura pod 20 stopni, moje dzieci bez czapek już od dawna, porozpinane. źródło: NKJP: Internet |
|
|
Tam była legendarna skocznia, na której i pod czterdzieści metrów można było skakać. źródło: NKJP: Tomasz Domaniewski: Niedaleko od prawdy |
Odmiana
część mowy: przyimek
Składnia
| pod KOGO / CO w pozycji prawostronnej: Rz. lub Licz. główny nazywające okrągłą liczbę |
||
| szyk: względem frazy czasownikowej zmienny: neutralna postpozycja względem frazy rzeczownikowej stały: antepozycja |
17. pić pod śledzika
Definicja
Kategoria znaczeniowa
wykładnik sposobu
Cytaty
|
Nie ma to jak piwko po kolacji albo czysta wódeczka pod śledzika - śmieje się Andrzej Kowalik, jeden z klientów sklepu monopolowego. źródło: NKJP: „Półkowniki” z procentami, Espress Ilustrowany, 2002-01-07 |
|
|
Dzisiaj pijemy pod serdelki. źródło: NKJP: Jarosław Iwaszkiewicz: Brzezina i inne opowiadania. Wzlot, 2006 |
|
|
W przydrożnych oberżach, owianych aromatem świeżych ziół, bez których nie ma posiłku w Gruzji, goście – przeważnie sami mężczyźni – popijają wino pod szaszłyki z pieczonej na rożnie baraniny. źródło: NKJP: Lucjan Wolanowski, Upał i gorączka, 1970 |
|
|
Wypijamy 50 g pod żółty ser. źródło: NKJP: Marek Nowakowski: Powidoki, 2010 |
Odmiana
część mowy: przyimek
Składnia
| pod KOGO / CO w pozycji prawostronnej: Rz. oznaczający produkt spożywczy w kontekście lewostronnym: Cz. oznaczający picie alkoholu lub Rz. oznaczający alkohol |
||
| szyk: względem frazy czasownikowej zmienny: neutralna postpozycja względem frazy rzeczownikowej stały: antepozycja |
18. wypić pod spotkanie
Definicja
Noty o użyciu
Używane przy wznoszeniu toastów (np. Pod nasze spotkanie!).
Kategoria znaczeniowa
wykładnik celu
Relacje znaczeniowe
| (quasi)synonimy: | z okazji |
Cytaty
|
Bigos i nóżki w lodówce, wódka na balkonie, bo trzeba wypić pod ten żłobek i pastuszków. źródło: NKJP: Ewa Nowacka: Małe kochanie, wielka miłość, 1997 |
|
|
Wypili pod święto? źródło: NKJP: Koło Słupca Turek, Gazeta Poznańska, 2002-08-17 |
Odmiana
część mowy: przyimek
Składnia
| pod KOGO / CO w pozycji prawostronnej: Rz. oznaczający wydarzenie w kontekście lewostronnym: Cz. oznaczający picie alkoholu |
||
| szyk: względem frazy czasownikowej: zmienny: neutralna postpozycja względem frazy rzeczownikowej: stały: bezpośrednia antepozycja |