Chronologizacja
Pochodzenie
psł. *nevolja 'brak woli, przymus, niedola, brak wolności'
Forma prasłowiańska pochodzi od psł. *volja 'wola' z przeczeniem *ne-; zob. wola
1. brak niepodległości
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Funkcjonowanie państwa
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Zasady współżycia społecznego stosunki, grupy i organizacje społeczne
Relacje znaczeniowe
| antonimy: | niepodległość, suwerenność, wolność |
Połączenia
- babilońska, niemiecka, sowiecka, turecka...; pańszczyźniana; wielowiekowa; polityczna niewola
- niewola chłopów
- ucisk i niewola; wolność i niewola
- jarzmo; czasy, dni, lata; stan niewoli; w warunkach niewoli
- niewola skończyła się
- wyswobodzić się, wyzwolić się z niewoli
- przeżyć, urodzić się, żyć w niewoli
Cytaty
|
W latach niewoli mongolskiej Cerkiew stała się symbolem jedności narodowej. źródło: NKJP: Daniel Olszewski: Dzieje chrześcijaństwa w zarysie, 1996 |
|
|
Przeszło stuletnia niewola polityczna, nie dopuszczając do żadnych aktów publicznego życia, skłania społeczeństwo do poszukiwania sposobności do tych aktów, do manifestowania uczuć. źródło: NKJP: Krystyna Kolińska: Orzeszkowa, złote ptaki i terroryści, 1996 |
|
|
Przecież całe pokolenia żyły w bardzo ciężkich warunkach i z upartą wytrwałością nie dawały się pokonać niewolom, biedzie, zacofaniu. źródło: NKJP: Helena Zaworska: Ludzie nie do zdarcia, Gazeta Wyborcza, 1993-12-15 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | niewola |
niewole |
|
| D. | niewoli |
niewoli |
|
| C. | niewoli |
niewolom |
|
| B. | niewolę |
niewole |
|
| N. | niewolą |
niewolami |
|
| Ms. | niewoli |
niewolach |
|
| W. | niewolo |
niewole |
Inne uwagi
Zwykle lp
2. zwierząt w zoo
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK I PRZYRODA Świat zwierząt hodowla i opieka nad zwierzętami; człowiek wobec zwierząt
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | zamknięcie |
Połączenia
- niewola zwierząt
- zwierzęta w niewoli
- przebywać, przeżyć, żyć; rozmnażać się, urodzić się; trzymać w niewoli
Cytaty
|
Kiedy [...] uda się pandę kupić, najczęściej ona nie tylko nie chce się rozmnażać w niewoli, lecz także z reguły siedzi w drewnianym domku i rzadko pokazuje się poza nim. źródło: NKJP: Sebastian Cichocki: Błądzenie po terytorium niewiedzy, Bęc Zmiana, 2008-12-15 |
|
|
Dzień po tym, jak padła najstarsza żyjąca w niewoli tygrysica amurska Sonia (miała 19 lat), wczoraj zdechła [...] także urodzona przed ośmioma dniami samiczka ostronosa. źródło: NKJP: (XX): Zła passa w Zoo, Express Ilustrowany, 2001-11-08 |
|
|
Pragnę również odnieść się do problemów takich, jak działalność rozrywkowa, dochodowa, niewola zwierząt w ZOO. Te sprawy są jakoś regulowane, aczkolwiek wymaga to pewnej ingerencji w życie tych zwierząt [...]. źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 05.03.1997 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | niewola |
niewole |
|
| D. | niewoli |
niewoli |
|
| C. | niewoli |
niewolom |
|
| B. | niewolę |
niewole |
|
| N. | niewolą |
niewolami |
|
| Ms. | niewoli |
niewolach |
|
| W. | niewolo |
niewole |
Inne uwagi
Zwykle lp
3. odosobnienie żołnierzy
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK W SPOŁECZEŃSTWIE Wojsko i wojna czynności, przedmioty, miejsca związane z wojskiem i wojną
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | jeniectwo |
Połączenia
- ciężka; jeniecka; długa niewola
- niewola u Amerykanów, u Saracenów, u Turków...
- pobyt w niewoli
- przetrwać niewolę
- brać, pojmać, wziąć; dostać się, oddać się, pójść, trafić do niewoli
- brać, pojmać, wziąć w niewolę
- być, przebywać; przetrzymywać; umrzeć w niewoli
Cytaty
|
Byli zakładnicy oficjalni i prywatni. Oficjalni to ci, których do niewoli wzięły wrogie wojska. źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Dobre miejsce do umierania, 2005 |
|
|
Koledzy, którzy poprzednio pokpiwali sobie ze mnie, że zakochałem się w hitlerówce (jej ojciec, wysoki oficer Wehrmachtu, był w niewoli u Amerykanów), teraz wyrażali współczucie. źródło: NKJP: Ryszard Sługocki: Na przekór i na bakier, 2008 |
|
|
Litwini wdarli się w obręb umocnień i pojmali w niewolę samego księcia Ziemowita wraz z synem, jak i wielu innych rycerzy, którzy nie zdołali salwować się ucieczką, w tym również Mieszka z Raciąża. źródło: NKJP: Witold Jabłoński: Metamorfozy, 2004 |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | niewola |
niewole |
|
| D. | niewoli |
niewoli |
|
| C. | niewoli |
niewolom |
|
| B. | niewolę |
niewole |
|
| N. | niewolą |
niewolami |
|
| Ms. | niewoli |
niewolach |
|
| W. | niewolo |
niewole |
Inne uwagi
Zwykle lp
4. uzależnienie
Definicja
Kwalifikacja tematyczna
CZŁOWIEK JAKO ISTOTA FIZYCZNA Choroby i ich leczenie uzależnienia
Relacje znaczeniowe
| synonimy: | uzależnienie |
Połączenia
- dobrowolna niewola
- niewola grzechu, nałogu, narkomanii, pijaństwa, pragnień
- oddać się, popaść/popadać, wpaść w niewolę
Cytaty
|
Walczyłeś, zrywałeś kajdany, aż do dnia dzisiejszego odnosiłeś wielkie zwycięstwa. Dlaczego zatem oddajesz się sam w niewolę pijaństwa i narkomanii!? źródło: NKJP: Tadeusz Loska SJ: Wszystkie moje źródła są w Tobie: nabożeństwa eucharystyczne : godziny święte-spotkania modlitewne, 1999 |
|
|
[...] chciał czmychnąć, uciec, zaszyć się w lisiej jamie, gdzie chłopcom nie jawi się naga kobieta. Ale za późno, popadł w niewolę pragnień, a tylko zbędna niewinność czmychała za dalekie wzgórza, dalekie stepy. źródło: NKJP: Jerzy Krzysztoń: Wielbłąd na stepie, 1998 |
|
|
Miała być wolność i niezależność - jest niewola nałogów i uzależnienie od toksycznych odurzaczy. źródło: Internet |
Odmiana
część mowy: rzeczownik
rodzaj gramatyczny: ż
| liczba pojedyncza | liczba mnoga | ||
|---|---|---|---|
| M. | niewola |
niewole |
|
| D. | niewoli |
niewoli |
|
| C. | niewoli |
niewolom |
|
| B. | niewolę |
niewole |
|
| N. | niewolą |
niewolami |
|
| Ms. | niewoli |
niewolach |
|
| W. | niewolo |
niewole |
Inne uwagi
Zwykle lp
Składnia
|
+ | niewola | + |
CZEGO
|