UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

cierpliwość

Chronologizacja

1 połowa XV w., SStp

Pochodzenie

Zob. cierpliwy

Definicja

cecha kogoś, kto spokojnie i przez długi czas potrafi znosić przykrości lub monotonię sytuacji, w której się znajduje

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK JAKO ISTOTA PSYCHICZNA Usposobienie człowieka cechy charakteru, temperamentu, zdolności i umiejętności

Relacje znaczeniowe

sprzeczne:  niecierpliwość

Połączenia

  • ludzka, społeczna; anielska, benedyktyńska, nadludzka, duża, nieskończona, niezwykła, ogromna, spora, wielka, wyjątkowa cierpliwość
  • cierpliwość czytelnika; działaczy, inwestorów, kibiców, kierowców, ludzi, mieszkańców, widzów; społeczeństwa; władz
  • cierpliwość do dzieci, do ludzi
  • cierpliwość w oczekiwaniu na coś, w znoszeniu czegoś
  • cierpliwość i dokładność, cierpliwość i konsekwencja, cierpliwość i odporność, cierpliwość i opanowanie, cierpliwość i pokora, cierpliwość i praca, cierpliwość i upór, cierpliwość i wyrozumiałość, cierpliwość i wytrwałość, cierpliwość i wytrzymałość, cierpliwość i zrozumienie; czas i cierpliwość, łagodność i cierpliwość, precyzja i cierpliwość, siła i cierpliwość, spokój i cierpliwość
  • brak, doza, odrobina; chwileczka, chwila; granica; cnota, sztuka; lekcja, próba, szkoła cierpliwości
  • apel, prośba o cierpliwość; nagroda za cierpliwość
  • cierpliwość wyczerpała się; cierpliwości starcza; brakuje, zabrakło
  • nadużyć/nadużywać, uczyć, wymagać, życzyć cierpliwości
  • mieć, okazać, wykazać, zachować; stracić, tracić; zalecać cierpliwość
  • liczyć na czyjąś cierpliwość; apelować, poprosić, prosić o cierpliwość; dziękować za cierpliwość

Cytaty

Na próbę cierpliwości zostali wystawieni również kierowcy. Potężne korki [...] sprawiły, że aby przez niego przejechać, trzeba było czekać w kolejce kilkanaście minut.

źródło: NKJP: Żywioł sparaliżował Rzeszów, Dziennik Polski - Podkarpacie, 2002-06-25

Jest to proces powolny, wymagający dużej cierpliwości i konsekwencji.

źródło: NKJP: Sprawozdanie stenograficzne z obrad Sejmu RP z dnia 03.12.1998

Lubię ryby – mawiał. – Ale nie mam cierpliwości sterczeć godzinami z kijem nad wodą.

źródło: NKJP: Wojciech Jagielski: Modlitwa o deszcz, 2002

Tego już było za wiele dla Heleny. Straciwszy cierpliwość zerwała się z fotela, podeszła do niej, uniosła jej głowę lewą ręką, a prawą wymierzyła policzek.

źródło: NKJP: Hanna Samson: Pułapka na motyla, 2000

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: ż

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. cierpliwość
cierpliwości
D. cierpliwości
cierpliwości
C. cierpliwości
cierpliwościom
B. cierpliwość
cierpliwości
N. cierpliwością
cierpliwościami
Ms. cierpliwości
cierpliwościach
W. cierpliwości
cierpliwości

Inne uwagi

Zwykle lp

Frazeologizmy

ktoś uzbraja się w cierpliwość
ktoś zbroi się w cierpliwość
święta cierpliwość
Data ostatniej modyfikacji: 31.03.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj
json