UKRYJ ODMIANĘ ROZWIŃ WSZYSTKO DRUKUJ

fundament

Chronologizacja

1437, SStp
W postaci: fundamient

Pochodzenie

łac. fundāmentum 'podwalina'

1. domu

Definicja

część budynku lub konstrukcji osadzona w gruncie, wykonana z cegły, kamienia, betonu lub innego materiału budowlanego, będąca podstawą budowli

Kwalifikacja tematyczna

CZŁOWIEK I TECHNIKA Budownictwo części budowli

Połączenia

  • betonowy, kamienny; gotycki, romański; potężny, stary fundament
  • fundament budowli, budynku, domu, dworu, gmachu, kamienicy, konstrukcji, kościoła, pałacu, pomnika, zamku
  • fundament pod budowę czegoś, pod budynek, pod dom, pod halę, pod kościół, pod świątynię
  • fundamenty i mury, fundamenty i ściany
  • kłaść, postawić, stawiać, wylać/wylewać, wznosić; zburzyć fundament

Cytaty

Najprawdopodobniej woda z topniejących śniegów zalała piwnicę i podmyła fundament domku.

źródło: NKJP: (bog): Świecie: Jeżewo. O włos od tragedii, Gazeta Pomorska, 2010-03-28

Konstrukcja ważąca 656 tys. ton, zanurzona na 302 m, ma solidny betonowy fundament (245 tys. m sześc.), który musi się oprzeć naporowi fal.

źródło: NKJP: Cezary Kowanda: Kariera północnej ropy, Polityka, 2007-03-31

Wczoraj ruszyły prace przy wykopie pod fundamenty monumentu.

źródło: NKJP: (MR): Trzy orły na pomniku, Express Ilustrowany, 2002-12-10

Obecnie kładzione są fundamenty pod budynek placówki, która w przyszłości jednorazowo będzie służyła 40 starszym osobom.

źródło: NKJP: Caritas Polska Dom Miłosierdzia w Łahiszynie na Białorusi, Mazowieckie To i Owo, 2002-03-25

Przeprowadzone ekspertyzy wykazały, że jednak można zatrzymać dalsze osuwanie się budynku gimnazjum, poprzez odpowiednie wzmocnienie jego fundamentów.

źródło: NKJP: Walerian Dziczkiewicz: Lidzbark: Osuwające się gimnazjum, Tygodnik Ciechanowski, 2002-04-22

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. fundament
fundamenty
D. fundamentu
fundamentów
C. fundamentowi
fundamentom
B. fundament
fundamenty
N. fundamentem
fundamentami
Ms. fundamencie
fundamentach
W. fundamencie
fundamenty

Składnia

bez ograniczeń + fundament +
CZEGO
bez ograniczeń + fundament +
pod CO

2. demokracji

Definicja

książk. 
podstawowy czynnik warunkujący działanie, rozwój lub istnienie czegoś

Kwalifikacja tematyczna

KATEGORIE FIZYCZNE Cechy i właściwości materii jakość i intensywność

Relacje znaczeniowe

hiperonimy:  podstawa

Połączenia

  • mocny, trwały, silny, solidny, stabilny; kruchy fundament; fundament finansowy, gospodarczy, naukowy, prawny, społeczny; aksjologiczny, etyczny, ideowy; chrześcijański, duchowy, religijny
  • fundament cywilizacji, chrześcijaństwa, demokracji, działalności, działania, filozofii, gospodarki, istnienia czegoś, jedności, kultury, ładu, państwa, reformy, rozwoju, sukcesu, ustroju, wiedzy, wolności, życia, polityki, porządku, prawa, religii, wiary, wspólnoty, wychowania
  • fundament pod cywilizację, pod demokrację, pod wychowanie
  • podstawy i fundamenty
  • podkopywać,stanowić, ustanowić, wzmocnić fundament

Cytaty

Fundamentem demokracji jest równowaga trzech rodzajów władzy, które wzajemnie się kontrolują.

źródło: NKJP: Daniel Passent: Państwo to media, Polityka, 2003-06-21

Tę potrzebę ładu dziedziczymy po antyku, dla Greków i Rzymian była ona fundamentem kultury, polityki, życia społecznego i gospodarczego.

źródło: NKJP: Jan Tomkowski: Ciemne skrzydła Ikara. Eseje o rozpaczy, 2009

Twierdzenie Nasha położyło fundament pod dalszy rozwój teorii, a obecnie jest jednym z najważniejszych narzędzi analizy ekonomicznej.

źródło: NKJP: Piotr Cegielski, Sztokholm; Paweł Wujec: Ekonomiczny Nobel '94, Gazeta Wyborcza, 1994-10-12

Odzyskane w 1989 r. wolność i niepodległość nie zostały osadzone na mocnych fundamentach ideowych i dlatego są teraz zagrożone nie z powodu agresji zewnętrznej, ale od wewnątrz.

źródło: NKJP: Aleksander Hall: Dwa przedwiośnia, Gazeta Wyborcza, 1993-11-10

Wsparty na solidnych fundamentach finansowych świat runął we wrześniu 39 roku.

źródło: NKJP: Ryszard Marek Groński: Życie jak w powieści, Polityka, 2009-03-07

Odmiana

część mowy: rzeczownik

rodzaj gramatyczny: m3

liczba pojedyncza liczba mnoga
M. fundament
fundamenty
D. fundamentu
fundamentów
C. fundamentowi
fundamentom
B. fundament
fundamenty
N. fundamentem
fundamentami
Ms. fundamencie
fundamentach
W. fundamencie
fundamenty

Składnia

bez ograniczeń + fundament +
CZEGO
bez ograniczeń + fundament +
pod CO

Frazeologizmy

ktoś kopie fundamenty
ktoś wykopał fundamenty
Data ostatniej modyfikacji: 16.05.2025
Copyright© Instytut Języka Polskiego PAN
Open toolbar

Menu dostępności

  • Powiększ tekst

  • Zmniejsz tekst

  • Wysoki kontrast

  • Resetuj